روز دهم محرم- سال شصت و هفتم هجري قمري

 

کشته شدن عبيدالله بن زياد به دست مختار.

شيعيان عراق پس از شهادت امام حسين عليه السلام از اين که در قيام خونين آن حضرت کوتاهي کرده و وي را همراهي و ياري نکرده بودند، بسيار پشيمان و افسرده خاطر بودند. آنان مترصد زماني بودند که بتوانند انتقام خون امام حسين عليه السلام و ياران شهيدش را از دشمنان اسلام بگيرند. بدين جهت در نهضت توابين حضور يافتند و نبردهاي سخت و سنگيني با سپاهيان اموي به راه انداختند، ولي با دادن کشته ها و زخمي هاي فراوان متحمل شکست گرديده و به آرزوي خويش نرسيدند. تا اين که عبدالله بن زبير پس از سال ها مبارزه بر ضد امويان، حکومت مستقلي در حجاز به وجود آورد و آن را به اطراف، از جمله عراق گسترش ‍ داد. شيعيان عراق در حکومت عبدالله بن زبير نيز جايگاهي براي انتقام گيري خويش نيافتند.

مختار بن ابي عبيده ثقفي که ساليان دراز با عاملان بني اميه مبارزه کرده و در جنبش عبدالله بن زبير حضور چشمگيري داشت، هنگامي که آمادگي شيعيان عراق را براي جنبش شيعي ضد اموي مشاهده کرد، از مکه (مقر حکومت ابن زبير) به کوفه رفت و مخالفان بني اميه و شيعيان اين منطقه را بسيج کرد و با شعار خون خواهي از قاتلان امام حسين عليه السلام نهضتي را به راه انداخت.

 

23.jpg

 

مختار با استقبال گسترده شيعيان و دوستداران اهل بيت عليه السلام در عراق مواجه گرديد. به همين جهت توانست با ياري آنان، عامل عبدالله بن زبير را از کوفه اخراج و زمامداري اين شهر بزرگ و شيعه نشين را در ربيع الاول سال 66 قمري به دست گيرد.

نخستين اقدامات وي، سرکوبي لانه هاي توطئه و دستگيري و مجازات قاتلان امام حسين عليه السلام بود. در اندک مدتي تعداد زيادي از فرماندهان سابق عبيدالله بن زياد که در ماجراي کربلا حضور داشتند، مانند عمر بن سعد، شمر بن ذي جوشن و حرملة بن کاهل، دستگير شده و به کيفر کردار ننگينشان رسيدند.

مختار پس از گسترش استيلاي خويش بر بخش اعظم عراق و تصرف شهرهاي مرکزي و شمالي اين منطقه، در صدد انتقام از جنايت کاراني برآمد که در شام حکومت کرده و براي نهضت او، خطر جدي محسوب مي شدند.

به همين جهت در 24 ذي حجه سال 66 قمري، سپاهي به استعداد 30000 مرد جنگي به فرماندهي ابراهيم بن مالک اشتر نخعي به سوي شهر موصل در شمال عراق گسيل داشت تا در آن جا با سپاهيان حکومت اموي به نبرد پردازند.

از آن سو، عبيدالله بن زياد که نقش اساسي و کليدي در ماجراي کربلا و شهادت مظلومانه امام حسين عليه السلام و يارانش داشت، از طرف عبدالملک بن مروان (پنجمين خليفه اموي) مأمور مقابله با ابراهيم بن مالک اشتر و حرکت به سوي کوفه جهت نابودي قيام مختار گرديد. عبيدالله بن زياد در راس سپاهي به استعداد بيش از 80000 نيروي رزمي از شام خارج شد و به جانب عراق به حرکت درآمد.

دو سپاه در ساحل «نهر خاذز» در چهار فرسنگي شهر «موصل» به هم رسيده و نبرد خونيني را به راه انداختند. تعداد زيادي از طرفين کشته شده و تعداد فراواني زخمي و از کار افتاده شدند. ولي تلفات سپاهيان شام، بسيار سنگين و کمر شکن بود.

از لشکريان عبيدالله، تعداد بي شماري در ميدان جنگ به هلاکت رسيده و تعداد زياد ديگري در هنگام عقب نشيني از رودخانه خاذر (که از رود اصلي «زاب» منشعب بود) غرق شدند. برخي از تاريخ نگاران، تعداد کشته هاي سپاه شام را بيش از 70000 تن دانسته اند.

سپاهيان عراق به فرماندهي ابراهيم بن مالک در اين نبرد خونين پيروز شده و به شاميان درس عبرت فراموش ناشدني دادند.

مهم ترين رويداد اين نبرد، کشته شدن عبيدالله بن زياد (فرمانده سپاه شام) به دست ابراهيم بن مالک اشتر بود که با يک ضربت شمشير، از کمر به دو نيم شد و به سزاي کردار ننگين خود رسيد.

 

44.jpg

 

پس از پيروزي سپاهيان عراق، ابراهيم بن مالک دستور داد که تعداد هفتاد سر از بدن کشته شدگان شامي (به تعداد سرهاي شهيدان کربلا) جدا کرده و براي مختار در کوفه ارسال کنند.

مختار به شکرانه اين پيروزي بزرگ، فرمان داد که سرهاي بريده جنايت کاران را در محل دارالاماره (همان محلي که سرهاي شهيدان کربلا را نصب کرده بودند) نصب نمايند. پس از چند روز، سرهاي جنايت کاران را بالاي نيزه کرد و به نزد اهل بيت عليه السلام و بازماندگان واقعه کربلا، در مدينه فرستاد و موجب خرسندي و خشنودي آنان گرديد.[1] . امام زين العابدين عليه السلام که جنايت هاي عبيدالله و سپاهيان ستمگرش ‍ را در واقعه کربلا از نزديک مشاهده کرده بود، هنگامي که سرهاي جنايت کاران، از جمله سر عبيدالله بن زياد را به نزد وي بردند، بسيار خرسند گرديد و به اين مضمون مختار را دعا کرد: خدا به مختار جزاي خير دهد که از ما خون خواهي کرد. [2] . لازم به يادآوري است که نبرد خاذر و پيروزي ابراهيم بن مالک اشتر بر سپاهيان شام، در روز دهم محرم (عاشورا) سال 67 قمري به وقوع پيوست. اين روز مصادف بود با روزي که شش سال پيش از آن، سپاهيان يزيد به دستور عبيدالله بن زياد، فاجعه خونين کربلا را پديد آورده و امام حسين عليه السلام و بيش از هفتاد تن از يارانش را مظلومانه و به طور فجيع به شهادت رسانيدند.

در نبرد خاذز، غير از عبيدالله بن زياد که در 39 سالگي به هلاکت رسيد، تعداد ديگري از صاحب منصبان شامي نيز به خواري و هلاکت گرفتار شدند. در اين جا به نام برخي از آنان اشاره مي کنيم:

حصين بن نمير سکوني، از جنايت کاران واقعه کربلا و سرکوب کننده قيام توابين.

2 - شر حبيل بن ذي کلاع، از سران دربار يزيد و مروان بن حکم و قاتل شهيدان قيام توابين.

3 - ابن حوشب، از سران عالي رتبه ارتش اموي.

4 - غالب باهلي، از فرماندهان ارتش اموي.

5 - ابي اشرس، از فرماندهان ارتش اموي.

6 - ابن ضعبان کلبي، از شجاعان سپاه شام.[3] .

 

 

پی نوشتها :

[1] تاريخ ابن خلدون، ج 2، ص 53.

[2] منتهي الامال، ج 1، ص 450.

[3] ماهيت قيام مختار، ص 511.

 

منبع : روز شمار تاريخ اسلام (ماه محرم ) ؛ سيد تقي واردي 

اضافه کردن نظر

با عنایت به اینکه نظرات و پیشنهادات شما کاربران گرامی در بهبود خدمات رسانی پایگاه جامع عاشورا نقش کاملا موثری ایفا می کنند لذا صمیمانه از شما خواهشمندیم با عنایت به حدیث شریف نبوی که «مومن آیینه مومن است»، شما نیـز آیینه ما باشیـد و با یادآوری نقاط قوت و ضعف پایگاه جامع عاشورا، ما را از این فیض الهی محروم نفرمایید.

چند نکته:
• نظرات شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت منتشر خواهد شد.
• نظرات تکراری و تبلیغاتی(به جز وبلاگ ها) تائید نمی شوند و امتیازی هم به آنها تعلق نخواهد گرفت.
• در صورتی که نظر شما نیاز به پاسخ دارد، پاسخ خود را در ذیل همان موضوع دنبال فرمایید.

 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir