روز دهم محرم- سال دويست و بيست و ششم هجري قمري

 

درگذشت بشر حافي (از بزرگان تصوف) در بغداد.

ابونصر بشر بن حارث بن عبدالرحمن بن عطاء بن هلال، معروف به بشر حافي در سال 150 يا 152 قمري در روستاي «مابرسام» از توابع مرو (که هم اکنون در کشور ترکمنستان قرار دارد) ديده به جهان گشود. پدر و نياکانش از بزرگان و کاتبان مرو بودند. او نيز به خاطر استعدادهاي درخشان و نوآوري هايش، جذب دستگاه خلافت عباسي شد و بدين سبب از مرو به عراق مهاجرت کرد و در بغداد (مقر خلافت عباسيان) ساکن شد.[1] .

وي به خاطر تمکن مالي و برخورداري از موقعيت سياسي و اجتماعي، زندگي اشرافي اي براي خود به وجود آورد و از اين راه به بطالت، هرزگي و خوش گذراني مبتلا گرديد. ولي پس از مدتي اشتغال به لهو و لعب، تغيير حالتي در او پديد آمد و يک باره تمامي کارهاي ناپسند و غير مشروع را کنار نهاد[2]  و در طريق عرفان و تصوف قرار گرفت و در اين راه از امتحان سختي، سربلند بيرون آمد.وي به رياضت، تزکيه نفس و خودسازي پرداخت و در ميان عارفان و صوفيان عصر، يگانه شد و يکي از ارکان تصوف و طريقت محسوب گرديد.

بشر از طبقه صوفيان است و با صوفي معروف عصر خود «فضيل بن عياض» مصاحب بود و به دايي خود «علي خشرم» ارادت تمام داشت.

وي پس از توبه، در تمام عمر بر طريق زهد بود و در تصوف، مشربه معامله داشت و گويند از راه زهد و تقوا، غله بغداد را نمي خورد.[3] .

 

52.jpg

 

قشيري که از پيشوايان اهل طريقت و تصوف است درباره ارتباط روحي وي با خاندان عصمت و طهارت، نقل کرده است: بشر گفت: پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم را در خواب ديدم. آن حضرت به من فرمود: اي بشر، آيا داني که چرا خدا مقام و منزلتت را بالاتر از هم رديفانت قرار داد؟ عرض ‍ کردم: نه، اي رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم. فرمود: به خاطر اين است که تو نسبت به سنت من پاي بند، خدمت گذار صالحان، پند دهنده برادران ايماني ات و دوستدار اهل بيت و اصحاب من هستي.

هم چنين روايت شده است که بشر گفت: اميرمؤمنان علي عليه السلام را در خواب ديدم. به آن حضرت عرض کردم: اي اميرمؤمنان، مرا پندي ده. آن حضرت فرمود: چه نيکو است شفقت توانگران به مستمندان براي به دست آوردن ثواب الهي، و از آن نيکوتر است، روي گرداني مستمندان از توانگران و سرمايه داران بري اعتماد کردن به کرم خداي سبحان. عرض کردم: اي اميرمؤمنان پند بيشتري بده!

فرمود: اي بشر، تو روزي نبودي، سپس حيات پيدا کردي و زندگي دنيايي را آغاز نمودي و پس از آن خواهي مرد. خودت را به آبادي خانه اي در دار فنا (دنيا) سرگرم نساز و براي خود در دار بقا (عالم آخرت) خانه اي بساز.[4] .

درباره علت تحول روحي و سبب توبه بشر، گفتار چندي روايت شده است. بسياري از شرح حال نويسان گفته اند که وي به دست مبارک امام موسي بن جعفر عليه السلام تنبه و هدايت يافت و موفق به توبه گرديد. بنابر آن چه در اين باره روايت شده است: روزي امام موسي کاظم عليه السلام که در آن هنگام از سوي خليفه نابکار عباسي به بغداد احضار شده بود، از خياباني در بغداد مي گذشت، عبورش به خانه اي افتاد که صداي ساز و آواز از آن بلند بود و حکايت از خوش گذراني صاحب خانه داشت. در همان هنگام کنيزي از خانه بيرون آمد، امام عليه السلام از آن کنيز پرسيد: آيا صاحب تو آزاد است يا بنده؟ کنيز گفت: آزاد است. يعني بنده و برده کسي نيست.

امام عليه السلام فرمود: راست گفتي، اگر او بنده بود، بندگي مي کرد و از خداي تعالي شرم مي نمود و اين چنين در فسق و فجور غوطه ور نمي شد.

پس از اين گفت و گوي کوتاه، کنيز به اندرون خانه برگشت و ماجرا را براي بشر بازگو کرد. بشر با شنيدن پيام و اندرز امام عليه السلام يکباره از خود بي خود شد و جرقه اي در انديشه و روانش پديد آمد و از خواب گران بيدار شد و در همان حال با پاي برهنه به بيرون آمد تا گوينده کلام را ببيند. ولي هنگامي بيرون آمد که امام عليه السلام از آن جا رفته بود.

 

66.jpg

 

بشر به دنبالش دويد تا آن حضرت را يافت. از آن حضرت درخواست کرد که بار ديگر آن کلمات هدايت گر را برايش بازگويد. امام کاظم عليه السلام با سخني کوتاه، وي را از خواب غفلت بيدار کرد و به سوي نور و حقيقت هدايت نمود.

بشر به دست مبارک امام عليه السلام توبه کرد و دست و پاي مبارکش را بوسيد و به آن حضرت قول داد که ديگر مرتکب معصيت و گناه نگردد.[5] .

وي به تعهد خويش پاي بند ماند و با آخر عمرش در زهد و پارسايي زندگي کرد و هرگز به سوي معصيت، بطالت و فجور رغبت نکرد.

سبب ديگري که براي توبه او، غالبا در کتب صوفيه گفته شد، اين است که وي روزي به حالت مستي از جايي عبور مي کرد و ورق پاره اي ديد که بر زمين افتاده و بر زير پاهايش قرا داشت و بر آن ورق، جمله مبارک «بسم الله الرحمن الرحيم» نوشته شده بود. وي آن را برداشت و چند درهمي که به همراه داشت، عطري خريد و آن را معطر نمود و در شکاف ديواري گذاشت. پس از آن در خواب ديد که کسي به او مي گويد: اي بشر، نام مرا معطر ساختي، نام تو را در دنيا و آخرت معطر خواهم ساخت. بشر، همين که از خواب بيدار شد، حالتي در او به وجود آمد و از کردارهاي پيشين خود شرمنده گرديد و در همان ساعت، توبه کرد. بشر، پس از توبه، هميشه پابرهنه بود. براي پابرهنگي اش نيز اقوال مختلفي نقل شده است. برخي گفته اند: وي هنگامي که به دست مبارک امام موسي کاظم عليه السلام توبه مي کرد، پابرهنه بود و به اين سبب تصميم گرفت همان حالت زمان توبه را که بهترين ساعات عمرش بود، ادامه دهد.

برخي گفته اند: وي از کفش دوزي خواست که کفش او را تعمير کند و کفش ‍ دوز از آن دريغ کرد. بشر اين کار را منافي مقام انقطاعش ديد و کفش خود را به دور افکند و از آن پس در همه عمر پابرهنه بود.[6] .

برخي ديگر گفته اند: علت پابرهنگي را از خودش پرسيدند، وي در پاسخ گفت: والله جعل لکم الارض بساطا، ادب نباشد که بر بساط شاهان با کفش روند.[7] .

گفته شد که بشر داراي سه خواهر بود که آنان نيز زاهد و عابد بودند و نام هاي آنان عبارت بود از: مفنعه، مخه و زبده.

سرانجام اين عارف والامقام و صوفي بي بديل در روز دهم (عاشورا) محرم الحرام سال 226 قمري در 74 و يا در 76 سالگي در بغداد بدرود حيات گفت و در همان جا به خاک سپرده شد و مقبره اش در اين شهر، باقي و معروف است و مزار صوفيان مي باشد.[8]  اما برخي مرقد او را در روستاي «دلگشا» از توابع شوشتر در جنوب غربي ايران و برخي ديگر در مرو مي دانند که درستي آنان مورد ترديد مي باشد.[9] .

 

 

پی نوشتها :

[1] روضات الجنات، ج 2، ص 129.

[2] همان، ص 131.

[3] دائره المعارف تشيع، ج 3، ص 252.

[4] روضات الجنات، ج 2، ص 133.

[5] دايرة المعارف تشيع، ج 3، ص 252، و منتهي الامال، ج 2، ص 189.

[6] دايرة المعارف تشيع، ج 3، ص 252.

 

پی نوشتها :

[7] منتهي الامال، ج 2، ص 189.

[8] روضات الجنات، ج 2، ص 134.

[9] دائرة المعارف تشيع، ج 3، ص 252.

 

منبع : روز شمار تاريخ اسلام (ماه محرم ) ؛ سيد تقي واردي 

اضافه کردن نظر

با عنایت به اینکه نظرات و پیشنهادات شما کاربران گرامی در بهبود خدمات رسانی پایگاه جامع عاشورا نقش کاملا موثری ایفا می کنند لذا صمیمانه از شما خواهشمندیم با عنایت به حدیث شریف نبوی که «مومن آیینه مومن است»، شما نیـز آیینه ما باشیـد و با یادآوری نقاط قوت و ضعف پایگاه جامع عاشورا، ما را از این فیض الهی محروم نفرمایید.

چند نکته:
• نظرات شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت منتشر خواهد شد.
• نظرات تکراری و تبلیغاتی(به جز وبلاگ ها) تائید نمی شوند و امتیازی هم به آنها تعلق نخواهد گرفت.
• در صورتی که نظر شما نیاز به پاسخ دارد، پاسخ خود را در ذیل همان موضوع دنبال فرمایید.

 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir