روز شانزدهم محرم- سال چهاردهم هجري قمري

 

هجوم مسلمانان به دمشق [1] .

مسلمانان پس از پيروزهايي که در نبرد با مسيحيان و سپاهيان روم در جبهه هاي شرقي شام مانند اجنادين، بصري و مرج صفر به دست آورده بودند، نيروهاي خويش را بري نبرد با مدافعان شهر تاريخي دمشق (مرکز کشور سوريه کنوني) متمرکز کردند. سپاه مسلمانان در آغاز زمين هاي سرسبز و هموار دمشق مانند و مرج صفر و کليساهاي آن را با قدرت تصاحب کردند و پس از 15 روز اقامت در اين منطقه، به سوي دمشق رهسپار شدند. آنان در شانزدهم محرم سال 14 هجري به دمشق هجوم آورده و آن را از چند سو به محاصره خويش درآوردند.

مدافعان شهر، تمام درهاي شهر را به روي مسلمانان بسته و در داخل شهر سنگربندي کردند.

خالد بن وليد به فرماندهي پنج هزار رزمجو در سمت شرقي دمشق آماده نبرد شد. وي علاوه بر اين گروه، فرماندهي کل نيروها را نيز بر عهده داشت. اما در همان هنگام عزل وي از فرماندهي کل صادر گرديد و اين مقام به ابوعبيده جراح واگذار شد.

عمرو بن عاص در باب توما، شر حبيل در باب فراديس، ابوعبيده در باب جابيه، يزيد بن ابي سفيان، در باب الصغير و ابو دردا در برزه با انبوه سپاهيان خويش، دژهاي استوار دمشق را در محاصره گرفته بودند.

 

 

 

اسقف بزرگ شهر، چون اوضاع را خطرناک و وحشت آورديد، به بالاي دژي که در مقابل خالد بن وليد بود آمد و وي را به صلح و سازش دعوت کرد. خالد پذيرفت و وارد دژ شد و پس از گفت و گوهاي طرفين، صلح نامه اي نوشته شد طرفين امضا کردند. متن صلح نامه چنين است:

بسم الله الرحمن الرحيم. هذا ما اعطي خالد بن الوليد اهل دمشق اذا دخلها اعطاها امانا علي انفسهم، و اموالهم، و کنائسهم، و سور مدينتهم لايهدم، و لا يسکن شيي من دورهم، لهم بذلک عهدالله، و ذمة رسوله صلي الله عليه و آله و سلم و الخلفاء و المؤمنين، لا يعرض لهم الا خيرا اذا اعطوا الجزية. [2] .

به نام خداوند بخشاينده مهربان. اين، چيزي است که خالد بن وليد به اهل دمشق اعطا مي کند. به اين که هنگامي وارد شهر دمشق گرديد به مردم اين شهر آسيبي نرساند و از جهت جانشان، دارايي شان و کليساهاي آنان تأمين دهد و ديوارها و دژهاي شهر را تخريب نکند و در خانه هاي مردم، کسي را ساکن نگرداند. اين تعهدي است الهي و بر ذمه رسول خدا صلي الله عليه و آله و خلفا و مؤمنان است براي اهالي دمشق که با اين مردم جز به نيکي رفتار نشود مادامي که به وظيفه خود در پرداخت جزيه (ماليات اهل کتاب) عمل نمايند.

اما دسته سربازان ابوعبيده جراح که در باب جابيه، کمين کرده بودند، بدون اطلاع از سازش خالد بن وليد، به داخل دژها نفوذ کرده و وارد شهر شدند و ميان آنان و مدافعان شهر نبردي سنگين درگرفت.

 

83.jpg

 

مسلمانان مهاجم، مدافعان دمشق را وادار به شکست و عقب نشيني نمودند و به پيش روي خويش ادامه دادند، تا اين که در محله «مقسلاط» (بازار مسگرها) با نيروي خالد بن وليد که پيش از اين بدون جنگ وارد شده بودند، تلاقي نمودند.

اسقف دمشق به فرمان دهان و سپاهيان مسلمان که از سوي ديگر هجوم آورده بودند، پيام داد که ما با خالد بن وليد مصالحه کرده ايم. با اين حال چگونه دسته ها و گروه هاي ديگري از سربازان مسلمان در شهر ما تاخت و تاز مي کنند؟

سربازان مسلمان پاسخ دادند که فرماندهاي سپاه با ابوعبيده جراح است، نه خالد بن وليد، و مصالحه وليد براي ما ارزشي ندارد. اما ابوعبيده جراح که متوجه مصالحه خالد بن وليد با اسقف دمشق شده بود، به سربازان مسلمان دستور داد که نبرد را متوقف کرده و به صلح نامه پاي بند باشند.

آن روزي که مسلمانان وارد دمشق شده و اين شهر بزرگ را گشودند، روز عيد مسيحيان بود. مسيحيان، آن روز را بنا بر جشن و شادماني داشتند که با ورود مسلمانان، جشن آنان تبديل به اندوه و شرمساري گرديد.

لازم به يادآوري است که از هنگام هجوم مسلمانان به دمشق تا تصرف آن، چندين ماه طول کشيد. زيرا آنان به مدت شش ماه اين شهر را از چهار طرف در محاصره خويش داشتند. پس از تصرف دمشق از سوي مسلمانان، بسياري از مسيحيان از اين شهر کوچ کرده و به «انطاکيه» نقل مکان نمودند و خانه هاي خالي آنان در اختيار مسلمانان قرار گرفت. [3] .

فتح خلدون، فتح دمشق را در ماه رجب همان سالي مي داند که عمر بن خطاب به خلافت رسيده بود. بنا به گفته وي، نخستين کار عمر پس از تصاحب خلافت، عزل خالد بن وليد از فرماندهي شام و نصب ابوعبيده جراح به جاي وي بود. ولي ابوعبيده، امارت خويش را تا پايان فتح دمشق نگه مي داشت.[4] .

ابو عبيده از اين طريق، مانع از هم پاشيدگي سپاه مسلمانان و ضعف احتمالي آنان در برابر سپاهيان روم گرديد.

 

 

پی نوشتها :

[1] تاريخ دمشق، ج 2، ص 100.

[2] فتوح البلدان، ص 165.

[3] همان.

[4] نک: تاريخ ابن خلدون، ج 1، ص 501.

 

منبع : منبع : روز شمار تاريخ اسلام (ماه محرم ) ؛ سيد تقي واردي 

اضافه کردن نظر

با عنایت به اینکه نظرات و پیشنهادات شما کاربران گرامی در بهبود خدمات رسانی پایگاه جامع عاشورا نقش کاملا موثری ایفا می کنند لذا صمیمانه از شما خواهشمندیم با عنایت به حدیث شریف نبوی که «مومن آیینه مومن است»، شما نیـز آیینه ما باشیـد و با یادآوری نقاط قوت و ضعف پایگاه جامع عاشورا، ما را از این فیض الهی محروم نفرمایید.

چند نکته:
• نظرات شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت منتشر خواهد شد.
• نظرات تکراری و تبلیغاتی(به جز وبلاگ ها) تائید نمی شوند و امتیازی هم به آنها تعلق نخواهد گرفت.
• در صورتی که نظر شما نیاز به پاسخ دارد، پاسخ خود را در ذیل همان موضوع دنبال فرمایید.

 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir