روز بيست و دوم محرم- سال سي و هفتم هجري قمري

 

ورود اميرمؤمنان علي بن ابي طالب عليه السلام به سرزمين صفين جهت نبرد با معاويه.

پس از آن که امام اميرمؤمنان عليه السلام در مدينه با اصرار و تاکيد روز افزون امت اسلام و درخواست مهاجران و انصار، خلافت اسلامي را پذيرفت، براي اصلاح جامعه بيمار و برداشتن تبعيض ها و بي عدالتي هاي موجود اقدام بايسته اي به عمل آورد.

نخستين اقدام آن حضرت براي استقرا عدالت اجتماعي، برکناري استان داران و فرماندهان نالايق و انتصاب افراد صالح و شايسته به جاي آنان بود.

معاوية بن ابي سفيان که از زمان عمر بن خطاب و پس از او در تمام دوازده سال خلافت عثمان بن عفان بر منطقه شامات، امارت داشت از جمله استان داران نالايق و ستم پيشه اي بود که بنا به نظر مبارک اميرمؤمنان عليه السلام مي بايست از کار برکنار شده و امارت شام به شخص صالحي سپرده شود.

ولي او که همانند پدرش ابوسفيان با دين اسلام و خلافت اسلامي اساسا مخالف بود و پيروي اش از خلفاي پيشين، تنها پوشش براي دست يابي به رياست و حکومت بود، مسئله کشتن عثمان بن عفان در مدينه را بهانه قرار داد و اهالي شام را بر ضد اميرمؤمنان عليه السلام تحريک کرد و نه تنها از فرمان آن حضرت سرپيچي و نافرماني نمود، بلکه براي استمرار حکومت و امارت خويش، مردم شام آماده مبارزه و جنگ با حضرت علي عليه السلام کرد.

ارسال نامه هاي هشدار دهنده و اندرزهاي اميرمؤمنان عليه السلام در معاويه تأثير مطلوبي بر جا نگذاشت. معاويه با استقبال از شکست خوردگان جنگ جمل و پذيرايي از مخالفان اميرمومنان عليه السلام، سپاهي سنگين از شام تجهيز کرد و به سوي عراق هجوم آورد. وي از همراهي و مشورت هاي عمرو بن عاص - که يکي از معروف ترين حيله گران عرب است - برخوردار بود در اکثر موارد که با مشکلي خاص روبرو مي شد، از نظرهاي کارساز وي استفاده مي کرد.

از آن سو، امام علي عليه السلام که به تازگي از فتنه ناکثان و برپاکنندگان نبرد جمل فراغت حاصل کرده و مقر حکومت خويش را در شهر «کوفه» قرار داده بود، اعلام بسيج عمومي کرد و مردم را براي سرکوبي فتنه هاي معاويه و سپاهيان شام ترغيب و تجهيز نمود.

 

49.jpg

 

طلايه داد سپاه امام علي عليه السلام، مالک اشتر بود که با سپاهي ظفرمند و مبارز به سوي دشمن شتافت. طلايه دار سپاه معاويه «ابوالأعور سلمي» بود که زودتر از مالک اشتر به رود فرات در سرزمين صفين رسيد. به همين جهت، حاشيه هموار و راه هاي آسان برداشت آب از رود فرات را تصاحب نمود و از استفاده سپاهيان امام علي عليه السلام ممانعت به عمل آورد.

مالک اشتر نخعي که از جانب امام علي عليه السلام دستور داشت که در برابر شاميان، آغاز نبرد نکند و پيش از جنگ، آنان را به صلح و عدم خون ريزي مسلمانان دعوت نمايد، در آغاز کار با رفتار غير انساني ابوالأعور سلمي روبرو شد و براي اجراي فرمان مولايش امام علي عليه السلام سپاهيان خويش را امر به شکيبايي و خويشتن داري نمود و در حالي که همه آنان تشنه و نيازمند آب بودند، صبر را پيشه کرده و ناظر عملکردهاي ناجوانمردانه دشمن بودند، تا اين که در غروب هان روز، دشمن شکيبايي سپاهيان مالک اشتر را حمل بر ترس و ضعف آنان نمود و بي مهابا بر آنان حمله آورد.

در اين هنگام که مالک اشتر، حجت را تمام شده يافته بود و چاره اي جز نبرد نمي ديد، دستور دفاع و نبرد را به سپاهيان خويش صادر کرد.

سپاهيان مالک اشتر در همان ساعات نخست چنان ضرباتي بر سپاهيان معاويه وارد آوردند که آنان را نه تنها از پيش روي بازداشته، بلکه از حاشيه رود فرات نيز به عقب راندند و آنان را از دسترسي به آب فرات محروم کردند.

در اين نبرد تعداد زيادي از سپاهيان شام، کشته و زخمي گرديدند و در ميان کشته شدگان جنازه «عبدالله بن منذر تنوخي» پيدا شده بود که از دلاوران و ناموران رزمي شاميان بود و به دست جوان نورسي از سپاه مالک اشتر به نام «ظبيان بن عماره تميمي» به هلاکت رسيده بود. اين شکست، مايه ننگ و عار شاميان گرديد و بارها براي جبران آن اقدام کردند ولي با هشياري و مديريت رزمي مالک اشتري و ديگر فرماندهان حضرت علي عليه السلام جز شکست چيز ديگري نصيب آنان نگرديد.

پس از ورود طلايه داران و پيش مبارزان به فرماندهي مالک اشتر، حضرت علي عليه السلام در راس سپاهي به استعداد يکصد هزار نفر عازم صفين گرديد و در 22 محرم سال 37 قمري وارد اين سرزمين شد و در همين ماه، معاويه نيز با سپاهيان خود به صفين وارد شد و به طلايه داران سپاه خود به فرماندهي ابوالأعور سلمي پيوست. [1] .

 

25.jpg

 

امام علي بن ابي طالب عليه السلام به حرمت ماه محرم، در اين مبارزه و نبرد با شاميان امتناع نمود حتي براي رعايت حال سپاه دشمن، دستور داد آب فرات را بر روي آنان بازگذاشته و طرفين به طور آزاد از اين آب استفاده کنند.

پس از پايان يافتن ماه محرم، نبرد ميان طرفين آغاز گرديد و مدت زيادي ادامه يافت و بنا به روايت تاريخ نگاران، هيجده ماه استمرار يافت.

اين نبرد، بزرگترين و طولاني ترين جنگي بود که تا آن روز در ميان عرب ها به وقوع پيوسته بود. در اين جنگ از دو طرف تعداد زيادي کشته و زخمي گرديدند ولي تلفات شاميان چند برابر شهدا و زخميان شهدا حضرت علي عليه السلام بود.

در صفين با اين که برخي از صحابه رسول خدا صلي الله عليه و آله و ياران ويژه امير مومنان عليه السلام، مانند عمار ياسر و اويس قرني به شهادت رسيدند، ولي در اکثر عمليات، پيروزي با ياران امام علي عليه السلام بود. به ويژه عمليات هايي که فرماندهي آنها را خود اميرمومنان عليه السلام و يا مالک اشتر نخعي و يا امام حسن عليه السلام و امام حسين عليه السلام بر عهده داشتند. سرانجام سپاه دشمن با دسيسه هاي معاويه و عمرو بن عاص در واپسين مراحل جنگ، قرآنها را بر روز نيزه کرده و خواستار صلح و حکميت شدند. با اين که حضرت علي عليه السلام و مالک اشتر و ديگر ياران فداکار آن حضرت، اصرار بر ادامه جنگ و پايان دادن فتنه قاسطين داشتند، گروهي از فريب خوردگان سپاه آن حضرت، دست از جنگ برداشته و خواستار آتش ‍ بس و حکميت قران گرديدند! به هر حال، اين نبرد بزرگ که مي رفت به نتيجه شيرين و مطلوبي دست يابد، با مکر و حيله هاي دشمن و حماقت و کج فهمي هاي خود بدون اين که پيروزمندي داشته باشد، پايان يافت. سرنوشت نهايي آن به حکميت واگذار گرديد.

(براي اطلاع بيشتر درباره جنگ صفين به منابعي که به طور تفضيلي درباره زندگي امام علي عليه السلام نگارش يافته اند، مراجعه نماييد.)

 

 

پی نوشتها :

[1] نک: بحارالانوار، ج 32، ص 430، باب 11، روايت 391 و نهج البلاغه ابن ابي الحديد، ج 3، باب 48، ص 215.

 

منبع : منبع : روز شمار تاريخ اسلام (ماه محرم ) ؛ سيد تقي واردي 

اضافه کردن نظر

با عنایت به اینکه نظرات و پیشنهادات شما کاربران گرامی در بهبود خدمات رسانی پایگاه جامع عاشورا نقش کاملا موثری ایفا می کنند لذا صمیمانه از شما خواهشمندیم با عنایت به حدیث شریف نبوی که «مومن آیینه مومن است»، شما نیـز آیینه ما باشیـد و با یادآوری نقاط قوت و ضعف پایگاه جامع عاشورا، ما را از این فیض الهی محروم نفرمایید.

چند نکته:
• نظرات شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت منتشر خواهد شد.
• نظرات تکراری و تبلیغاتی(به جز وبلاگ ها) تائید نمی شوند و امتیازی هم به آنها تعلق نخواهد گرفت.
• در صورتی که نظر شما نیاز به پاسخ دارد، پاسخ خود را در ذیل همان موضوع دنبال فرمایید.

نظرات  

 
سعید شهبازی
0 #1 سعید شهبازی 1393-03-06 13:09
لعنت خدا بر معاویه
 
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir