تسخیر پایگاه فکری و فرهنگی جامعه‏

نوع اصطلاح :
عنوان :
تسخیر پایگاه فکری و فرهنگی جامعه‏
با توجه به این که پیامبران و امامان (ع) در مرحله‏ی نخست مردانی الهی و معنوی بوده و هدفشان رساندن خلق به خدا و تکامل بخشیدن به روح آدمیان و پیراستن زندگی ایشان از آلودگی‏ها و رذایل بوده است، و در مرحله‏ی بعد به منظور دستیابی به آن اهداف عالی به روابط اجتماعی و شرایط سیاسی جوامع بشری نظر داشته‏اند، می‏توان به روشنی دریافت که ایجاد تحول فکری در جوامع بشری از محورهای اصلی برنامه‏ی رهبران الهی است و تحولات سیاسی - اقتصادی - اجتماعی به دنبال آن صورت می‏گیرد، و اصولا تعرض آنان نسبت به امور سیاسی جامعه، بدان جهت صورت می‏گرفته است که نوع حکومت، شخصیت و عملکرد حاکم و قوانین و ضوابط وضع شده از سوی حاکمان، تأثیری عمیق در فکر و فرهنگ و ایمان و شخصیت افراد جامعه دارد.
امام علی (ع) می‏فرماید: هرگاه سلطان تغییر کند، زمان متحول می‏شود. [1] .
بنابراین هر گاه زمینه برای ایجاد تحول فرهنگی در جامعه وجود داشته است، نیازی به قیام و جنگ و درگیری نبوده؛ زیرا تحول فکری اساس بنیادین هر تحول مثبت اجتماعی است و با تصحیح افکار و اندیشه‏ها، بهنجار گشتن نظام سیاسی و اجتماعی امری حتمی و ناگزیر است.
از این رو، انبیا نخست به تبلیغ دین خود و تصحیح عقاید و اندیشه‏ی مردم می‏پرداخته‏اند، و تا زمانی که دشمن، راه تبلیغ را بر روی ایشان مسدود نمی‏کرده است، به نبرد و رویارویی نظامی دست نمی‏یازیده‏اند.
به هر حال، عصر امام باقر (ع) از یک سو سرآغاز راهیابی اندیشه‏های بیگانه و فلسفه‏های مادی به قلمرو مباحثات علمی و کلامی بود، و تنش‏های فکری به تزلزل پایه‏های عقیدتی مردم کمک می‏کرد، و از سوی دیگر، حاکمیت طولانی عناصر نالایق بر جهان اسلام، پایه‏های علمی و معنوی جامعه را سست و بی‏بنیاد کرده بود. هر روز قلمرو جغرافیایی جهان اسلام گسترش می‏یافت، بی آن که بر استحکام مبانی دینی و فقهی آن افزوده شود.
داعیه‏داران حکومت، به قدری متشکل و درگیر بودند که اقدام برای تسخیر پایگاه سیاسی، بر تنش‏های اجتماعی بیشتر می‏افزود و جامعه‏ی بی‏بنیاد و کم بینش را در ورطه‏ی فروپاشی قرار می‏داد.
جامعه‏ی اسلامی، پس از رسول خدا راه انحطاط را پیموده بود، ولی زمینه برای فعالیت علمی و ایجاد تحول فکری هموار می‏نمود. امام باقر (ع) به این هدف اصلی و بنیادین پرداخت و از اوضاع بی‏سامان حاکمان، در جهت تسخیر پایگاه فرهنگی جامعه بر آمد؛ چه، با این حرکت و با در اختیار داشتن این پایگاه، هر طرح بایسته‏ای را می‏شد به فکر اندیشمندان و ذهن توده‏ها القا کرد، و تجهیزات فکری لازم را در اختیار مصلحان جوامع اسلامی، برای همیشه تدارک دید.
«تسخیر فضای فرهنگی جامعه» عمده‏ترین خط مشی سیاسی - اجتماعی امام باقر (ع) به شمار می‏رود. این برنامه به وسیله‏ی امام صادق (ع) به اوج خود رسید و نام و پیام و اندیشه‏ی امامیه را برای همیشه‏ی تاریخ در میان امت اسلامی زنده داشت. اگر کتاب‏های رجالی و تراجم اهل سنت، با صراحت هرچه بیشتر درباره‏ی شخصیت علمی و معنوی امام باقر و امام صادق (ع) به ستایش و تمجید پرداخته، آنان را یگانه‏ی عصر خویش و سرآمد فقهای اسلام شمرده‏اند، نتیجه‏ی آن خط مشی بایسته است.
تجلی امام باقر و امام صادق (ع) در میدان علم و معنویت، شخصیت ممتاز و بی‏بدیل ائمه (ع) و اهل بیت را در دفتر حقایق پایدار تاریخ اسلام، به ثبت رسانید، و نظر مصلحان حقیقت‏جو را به پیام‏های ارزشی آنان جلب نمود.

پی نوشت ها:
[1] قال علی (ع): اذا تغیر السلطان تغیر الزمان. بحار 75 / 358.
منبع: امام باقر جلوه امامت در افق دانش؛ گروه تاریخ اسلام؛ آستان قدس رضوی چاپ دوم 1375.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir