مبارزه با انحراف‏ های فکری‏

نوع اصطلاح :
عنوان :
مبارزه با انحراف‏ های فکری‏
بحران فکری و فرهنگی، یکی از مهمترین مشکلاتی است که پس از رحلت رسول اسلام (ص) برای جامعه‏ی آن عصر، رخ نمود. جریان‏ها و ملاحظات سیاسی، دست جامعه را از دامان عترت کوتاه ساخت و از میان دو یادگار پیامبر (ص) تنها قرآن، منبع و مرجع شناخت احکام و عقاید بشمار آمد. قرآن از نظر ماهیت و محتوای خود، کمبودی نداشت؛ زیرا به تصریح وحی:
«و نزلنا علیک الکتاب تبیانا لکل شی‏ء». [1] . ای پیامبر! قرآن را بر تو فرو فرستادیم، به گونه‏ای که بیانگر حکم و قانون هر چیز باشد. امام علی (ع) فرموده است: «و اعلموا انه لیس علی احد بعد القرآن من فاقة و لا لاحد قبل القرآن من غنی...» [2] . هان! بدانید که با داشتن قرآن (فهم و تدبر در حقایق آن) هیچ کس را نیازی باقی نخواهد ماند و بدون قرآن، هیچ کس به غنا و بی‏نیازی نخواهد رسید. این بیان‏ها، نشانگر کمال قرآن و کفایت آن برای هدایت و راهیابی انسان‏ها به معارف الهی و وظایف شرعی است، اما پذیرش و فهم این حقیقت بدان معنا نیست که قرآن، معلم و مفسری ویژه و ژرف‏نگر لازم نداشته باشد. شواهد تاریخی و عینیت‏های جامعه پس از رحلت رسول خدا (ص) خود دلیلی روشن بر نیاز امت اسلامی به معلم و مربی الهی است.
پیدایش ارتدادها و اندیشه‏هایی چون اندیشه‏ی خوارج، بحران‏های فکری و عقیدتی و بدعت‏ها و تفسیر به رأی‏ها و نحله‏های متباین و چه بسا متضاد کلامی، همه و همه گواه نارسانی دانش توده‏ها برای فهم معارف قرآن و استنباط احکام و عقیده از آن است.
علی (ع) که هم اکنون سخنش را در زمینه‏ی غنا و کمال قرآن آوردیم، در بیانی دیگر پرده از این راز برداشته و گوشه‏ای دیگر از حقیقت را تبیین کرده است.
آن حضرت پس از فراخواندن مردم به پیروی از نگاهبانان راستین، نسبت به کجروی‏ها و بدعت‏های راهیافته‏ی میان مردم، هشدار داده است.
«قد خاضوا بحار الفتن، و اخذوا بالبدع دون السنن، و ارز المؤمنون، و نطق الضالون المکذبون، نحن الشعار و الاصحاب، و الخزنة والابواب و لا تؤتی البیوت الامن ابواب‏ها، فمن اتاها من غیر ابوابها سمی سارقا، فیهم کرائم القرآن، و هم کنوز الرحمن، ان نطقوا صدقوا، و ان صمتوا لم یسبقوا...» [3] . ... مردمان به دریای فتنه‏ها و آشوب‏ها فرو شده‏اند، بدعت‏ها را گرفته و سنت‏های راستین پیامبر (ص) را رها کرده‏اند، مؤمنان منزوی گشته و گمراهان دروغپرداز به سخن آمده‏اند. ما (اهل بیت) هستیم که بر قامت دین، جامه‏ای آراسته و برای پیامبر، اصحابی شایسته‏ایم. ما خزانه‏داران (اسرار و معارف الهی) و درهای علم و عملیم [4] به هر خانه‏ای باید از درهای آن وارد شد، و آنان که از راهی دیگر به خانه در آیند، دزد خوانده می‏شوند، ارزش‏ها و کرامت‏های یاد شده در قرآن بر اهل بیت منطبق است و در سیمای آنان متجلی است. آنان گنجینه‏های خدایند، اگر لب به سخن گشایند، راست گویند و اگر در زمینه‏ای سکوت کنند، کسی به حق بر آنان پیشی نگیرد.
علی (ع) در این بیان تنها راه حل زدایش انحراف‏ها را، پیروی از اهل بیت علیهم‏السلام در فهم معارف قرآن و دین دانسته است.
بر این اساس، جامعه‏ی متکی به ظواهر قرآن، چون از شیوه‏ها و ملاک‏های صحیحی برای استنباط احکام و معارف قرآن برخوردار نبود، در حقیقت از محتوا و پیام‏ اهداف قرآن نیز دور گشت.
اکنون امام باقر (ع) در زمانی که افزون بر نیم قرن از رحلت رسول اکرم (ص) گذشته و تنش‏های فکری و عقیدتی، شدت بیشتری یافته است، مجال می‏یابد تا با تشکیل حوزه‏ی عظیم درسی به تصحیح اندیشه‏ها بپردازد.

پی نوشت ها:
[1] النحل / 89.
[2] نهج‏البلاغه، خطبه‏ی 175.
[3] نهج‏البلاغه، خطبه‏ی 153.
[4] این سخن علی (ع) اشاره‏ای دارد به بیان پیامبر (ص) که فرمود: «أنا مدینة العلم و علی بابها، فمن اراد المدینة فلیأتها من بابها».

منبع: امام باقر جلوه امامت در افق دانش؛ گروه تاریخ اسلام؛ آستان قدس رضوی چاپ دوم 1375.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir