سفارشات امام صادق به عبدالله بن جندب

نوع اصطلاح :
عنوان :
سفارشات امام صادق به عبدالله بن جندب
عبدالله بن جندب کوفي وجود مقدس امام صادق عليه‏السلام، امام کاظم و امام رضا عليه‏السلام را درک نمود و از جانب امام کاظم و امام رضا عليهم‏السلام وکيل بود. او مردي عابد بوده و نزد امام کاظم و امام رضا عليهم‏السلام منزلتي بلند داشت. مرحوم کشي در رجال خود مي‏گويد: «او به حضرت رضا [يا حضرت کاظم] عليهم‏السلام گفت: آيا شما از من راضي هستيد؟ امام عليه‏السلام فرمود: آري، به خدا سوگند خدا و رسول او صلي الله عليه و آله نيز از تو راضي هستند.
امام صادق عليه‏السلام به عبدالله بن جندب وصيت‏ها و سفارشات زيبا و جامعي فرموده‏اند که فرازهايي از آن را بيان مي‏کنيم.
امام صادق عليه‏السلام فرمود: اي عبدالله جندب، کسي که بر عمل خود تکيه نمايد هلاک مي‏شود و کسي که از معصيت و نافرماني خدا باکي نداشته باشد، نجات نخواهد يافت. عبدالله جندب گفت: پس چه کسي نجات خواهد يافت؟ امام عليه السلام فرمود: آنهايي که بين ترس و اميد هستند و قلب‏هاي آنان از شوق به ثواب الهي و خوف از عذاب او، گويي در چنگال پرنده اي قرار گرفته است.
سپس فرمود: اي فرزند جندب، کسي که بخواهد خداوند او را به حورالعين تزويج نمايد و به نور الهي روي آورد، بايد برادر مؤمن خود را مسرور نمايد.
اي فرزند جندب، شيطان دام‏هاي فراواني دارد که به وسيله‏ي آنها مردم را صيد مي‏کند، پس شما خود را از دام‏ها و کمين گاه‏هاي صيد او دور کنيد. عبدالله جندب گفت: اي فرزند رسول خدا! دام ها و کمين گاه‏هاي شيطان چيست؟ امام عليه‏السلام فرمود: کمين گاه‏هاي او اين است که انسان را از احسان به برادران ديني خود باز مي‏دارد، و اما دام‏هاي او اين است که انسان را در خواب غفلت قرار مي‏دهد تا نماز واجب خداوند را در وقت آن نخواند. سپس فرمود: آگاه باشيد! که هيچ عبادتي نزد خداوند بهتر از قيام و حرکت براي زيارت برادران ديني و احسان به آنان نيست. سپس فرمود: واي بر کساني که مي‏خوابند و از نماز خدا غافل مي‏مانند و خدا و آيات قرآن را استهزا مي‏نمايند؛ آنان کساني هستند که در قيامت بهره اي از رحمت خدا نمي‏برند و خداوند به آنان نظر رحمت نمي‏افکند و اعمالشان را نمي‏پذيرد و عذاب دردناکي خواهند داشت.
اي فرزند جندب، کسي که براي انجام حاجت برادر ديني خود سعي و کوشش نمايد مانند کسي خواهد بود که بين صفا و مروه سعي نموده باشد و کسي که حاجت برادر ديني خود را برآورده نمايد، مانند کسي خواهد بود که در جنگ احد و بدر براي رضاي خدا در خون خود غلطيده باشد و خداوند هيچ امتي را در دنيا عذاب و کيفر ننموده مگر به اين علت که حقوق برادران ديني فقير خود را سبک شمرده اند.
اي فرزند جندب، اگر دوست داري که در بهشت در جوار رحمت الهي قرار گيري، محبت دنيا را از دل خود بيرون کن و مرگ را مقابل چشمان خود قرار ده و براي فرداي خود چيزي ذخيره مکن و بدان که آنچه از دنيا پيش فرستاده اي به سود تو است و آنچه را پشت سر نهاده اي [و باقي گذارده اي] به زيان تو خواهد بود.
اي فرزند جندب، کسي که خود را از کسب و درآمد خويش محروم نمايد؛ در حقيقت براي ديگران زحمت کشيده و کسب کرده است و کسي که از هوي و هوس خود پيروي کند؛ از دشمن خود پيروي نموده است و کسي که تقواي خدا را رعايت کند؛ خداوند امور دنيا و آخرت او را کفايت خواهد نمود، [بلکه] اموري را نيز که او نمي داند برايش اصلاح مي‏نمايد. و کسي که براي هر بلايي صبري؛ و براي هر نعمتي شکري؛ و براي هر سختي گشايشي قرار نمي‏دهد؛ او انسان زبون و ناتواني خواهد بود. سپس فرمود: [اي فرزند جندب،] تو بايد خود را براي هر بلايي که [خداوند] در فرزند يا مال و يا ذريه‏ي تو قرار مي‏دهد، آماده کني؛ چرا که [امکان دارد] خداوند آنچه که به تو عاريه داده و يا بخشيده است را پس بگيرد، تا تو را بيازمايد و صبر و شکر تو را ببيند.
[اي فرزند جندب،] به گونه اي به خدا اميد [عفو و رحمت] داشته باش که اميد تو سبب گناه و نافرماني خدا نشود و به گونه اي از خدا بترس که از رحمت او مأيوس نشوي و به سخنان و ستايش‏هاي افراد نادان مغرور مشو؛ چرا که ستايش آنان سبب غرور و تکبر و ظلم تو خواهد شد.
[و بدان که] بهترين اعمال، عبادت خدا و تواضع و فروتني مي‏باشد. [اي فرزند جندب،] براي اصلاح دنياي ديگران، آخرت خود را ضايع مکن و به آنچه خداوند روزي تو نموده، قانع باش و طمع و آرزوي چيزي که دست تو به آن نمي‏رسد را مکن؛ چرا که هر که قانع به داده‏هاي خدا باشد احساس کمبود نمي‏کند و هر که قانع نباشد از داده‏هاي خدا سير نمي‏شود. [و بکوش تا] بهره‏ي خود را از دنيا براي آخرت خويش برداري.
[اي فرزند جندب ،] اگر صاحب ثروت شدي خوش گذراني مکن و اگر فقير و تنگدست شدي بي صبري مکن. [اي فرزند جندب،] آن گونه تندخو و سخت دل مباش که مردم از تو کناره گيري کنند، و آن گونه افتاده و خوار مباش که آشنايان تو را تحقير کنند.
[اي فرزند جندب،] با بزرگتر از خود دشمني و نزاع مکن و به زيردستان خود نيز توهين و تمسخر مکن.
[اي فرزند جندب] با کسي که مهارت کاري دارد و اهل آن است بحث و جدل مکن؛ و از سفيه و نادان پيروي مکن، و قبل از شروع هر کاري آن را به دقت زير و روي کن تا گرفتار پشيماني نشوي، نفس خود را دشمن خويش بدان و همواره با او ستيزه کن، اگر به کسي احساني نمودي با منت نهادن و به ياد آوردن، آن را فاسد مکن بلکه با احسان بزرگ تري به آن ادامه بده؛ چرا که اين عمل از نظر اخلاقي بسيار زيبا و پاداش آن نيز در روز قيامت حتمي‏ خواهد بود، و بر تو باد به سکوت و خاموشي؛ چرا که آن دليل حلم تو خواهد بود خواه عالم باشي و خواه جاهل؛ چرا که سکوت نزد علما و دانشمندان براي تو زينت است و در مقابل جاهلان و نادان‏ها پوشش خواهد بود.
و از توصيه‏هاي امام صادق عليه‏السلام به عبدالله جندب، حکايتي است از حضرت عيسي عليه‏السلام که به اصحاب و ياران خود فرمود: از نگاه به نامحرم پرهيز کنيد؛ چرا که نگاه حرام، تخم شهوت را در قلب شما مي‏کارد و سبب فتنه خواهد شد. و فرمود: خوشا به حال کسي که چشم خود را در قلب خويش و بينش خود را در چشم خويش قرار مي‏دهد. در عيوب مردم همانند اربابان، نظر نکنيد بلکه همانند غلامان نظر کنيد؛ چرا که مردم يا مريض و گرفتار هستند و يا در حالت سلامت و عافيت به سر مي‏برند، پس شما به گرفتارها ترحم نماييد و خدا را نسبت به عافيت و سلامتي شاکر باشيد و او را ستايش کنيد. سپس امام صادق عليه السلام فرمود:
اي فرزند جندب، هر که با تو قطع رحم نمود تو به او احسان و صله کن، و هر که تو را محروم کرد تو به او عطا کن، و هر که به تو ظلم کرد تو به او احسان کن، و هر که تو را دشنام داد تو به او سلام کن، و هر که با تو دشمني و نزاع نمود تو به او انصاف ده، و هر که به تو ظلم کرد تو از او بگذر؛ همان گونه که دوست مي‏داري ديگران از تو بگذرند، و از عفو خداوند نسبت به خود پند بگير؛ آيا نمي‏بيني خداوند آفتاب و باران را بر درست کاران و خطاکاران يکسان مي‏فرستد؟
اي فرزند جندب، اسلام عريان است و لباس آن حيا، و زينت آن وقار، و مروت آن عمل صالح، و عماد و ستون آن تقوا است و هر چيزي را اساسي است و اساس اسلام، محبت و ولايت خاندان پيامبر خدا صلي الله عليه و آله است» [1] .
حقا اين وصيت نامه، جامع حکمت‏هاي زيبا و موعظه‏هاي نفيس و ارزشمند است؛ چرا که اگر به هر جمله‏ي اين وصيت نامه به دقت بنگريم، آن را در نهايت بلاغت و فصاحت و تأثيرگذاري در مي‏يابيم. و آيا مي‏توان گمان کرد که سخني زيباتر از اين وجود داشته باشد؟! آري، امثال اين سخنان از ائمه‏ي اطهار عليهم السلام فراوان نقل شده است و به شرح و تعليق بسيار نيازمند است؛ جز اين که خارج از هدف تأليف اين کتاب است. بنابراين تفکر و تدبر در اين سخنان را به خوانندگان گرامي‏ واگذار مي‏کنيم.

پی نوشت ها:
[1] بحارالأنوار ج 78 / 279.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir