سفارشات امام صادق به عنوان بصري

نوع اصطلاح :
عنوان :
سفارشات امام صادق به عنوان بصري
عنوان بصري همواره نزد مالک بن انس رفت و آمد مي‏کرد [و مسايل خود را از پيشواي مالکيه، سؤال مي‏نمود]. پس روزي تصميم گرفت که از وجود امام صادق عليه السلام بهره مند شود و چون خدمت آن حضرت رسيد، امام عليه‏السلام به او فرمود: من مراجعان مخصوصي دارم و علاوه بر آن در هر ساعتي از شبانه روز مشغول ذکر و دعا هستم، و تو مرا از دعاها و ذکرهايم بازمي‏داري، پس همان گونه که تا به حال مسايل خود را از مالک بن انس مي‏پرسيدي و نزد او رفت و آمد مي‏کردي، حال نيز از او بپرس.
عنوان بصري مي‏گويد: من با شنيدن اين سخنان بسيار ناراحت و غمگين شدم و به مسجد رفتم و کنار قبر رسول خدا صلي الله عليه و آله نشستم و سلام کردم و روز بعد داخل روضه‏ي پيامبر صلي الله عليه و آله شدم و دو رکعت نماز خواندم و گفتم: خدايا، من از تو مي‏خواهم که قلب جعفر بن محمد عليه‏السلام را به من معطوف نمايي و از دانش او مرا بهره مند کني تا به صراط مستقيم دين تو هدايت شوم. و چون صبرم تمام شد و سينه ام تنگ گرديد به در خانه‏ي امام صادق عليه السلام رفتم و در خانه او را کوبيدم خادم آن حضرت گفت: چه مي‏خواهي گفتم: آمده ام به آقا سلام کنم. خادم گفت: آقا در محراب خود مشغول نماز است. پس من کنار آن در نشستم و چيزي نگذشت که خادم آمد و گفت: اکنون با عنايت خداوند داخل شو، پس من وارد شدم و بر آن حضرت سلام کردم و ايشان جواب داد و فرمود:
بنشين، خدا تو را ببخشد و چون نشستم امام عليه‏السلام مدتي سر به زير انداخت و سپس فرمود: کنيه‏ي تو چيست؟ گفتم: ابو عبدالله است فرمود: خدا اين کنيه را براي تو ثبت نمايد و به تو توفيق مرحمت کند، اکنون سؤال تو چيست؟ پس من پيش خود گفتم: اگر اين ملاقات فايده اي جز اين دعا برايم نداشته باشد، همين دعا براي من بسيار ارزشمند خواهد بود. سپس امام عليه السلام سر مبارک خود را بالا نمود و فرمود: سؤال تو چيست؟ گفتم: من دعا کردم و از خداي خود خواستم که قلب شما را به من معطوف نمايد و مرا از علم شما بهره مند گرداند اميدوارم خداوند دعاي مرا مستجاب نموده باشد پس امام عليه السلام فرمود:
[اي عنوان] علم [واقعي] با تعلم و آموزش به دست نمي‏آيد؛ زيرا علم نور است و خداوند آن را در قلب کسي قرار مي‏دهد که بخواهد او را هدايت کند. پس اگر تو طالب علم هستي بايد اول حقيقت عبوديت را در خود ايجاد کني و سپس علم را از راه عمل به دست آوري و از خدا بخواهي که آن علم را نيز به تو تفهيم نمايد گفتم: يا شريف فرمود: بگو: يا اباعبدالله. گفتم: يا اباعبدالله حقيقت عبوديت چيست؟ فرمود حقيقت عبوديت و بندگي سه چيز است:
اول آن که بنده در مقابل خداوند هيچ قدرت و اختياري براي خود نداند؛ همان گونه که غلامان و بندگان خود را مالک چيزي نمي‏دانند و مال و ثروت را متعلق به خدا مي‏دانند و همان گونه که او دستور داده مصرف مي‏کنند و اساسا بنده از پيش خود تدبيري ندارد و همه‏ي حرکات خود را طبق دستور مولاي خود انجام مي‏دهد و هنگامي که بنده براي خود اختياري قايل نباشد و خود را مالک چيزي نداند، دادن اموال در راه خدا براي او آسان خواهد بود و هنگامي که بنده تدبير امور خويش را به خدا واگذار نمايد، مصايب دنيا نيز براي او آسان خواهد شد و هنگامي که بنده مشغول به انجام اوامر و پرهيز از نواهي خداوند باشد فرصتي براي نزاع و مباهات پيدا نخواهد کرد.
و هنگامي که خداوند اين سه خصلت را به بنده‏ي خود عطا نمود دنيا [و زينت هاي آن] و ابليس [و وسوسه‏هاي او] و [آزار] مخلوقات ديگر براي او ناچيز خواهد بود. و هرگز نسبت به دنيا و آنچه در آن است تفاخر و تکاثري نخواهد داشت و در راه بندگي خدا به دنبال شهرت و بزرگي نيست و اوقات خود را با امور باطل از بين نمي‏برد و اين اولين درجه‏ي تقوا مي‏باشد چنان که خداوند مي‏فرمايد: (تلک الدار الآخرة نجعلها للذين لا يريدون علوا في الأرض و لا فسادا و العاقبة للمتقين) [1] .
عنوان بصري مي‏گويد: سپس من به امام عليه‏السلام گفتم: يا ابا عبدالله، مرا نصيحت کنيد. امام عليه‏السلام فرمود: من تو را به نه چيز سفارش مي‏کنم. و آن نه چيز مربوط به کساني است که مي‏خواهند در طريق الهي سلوک نمايند و از خدا مي‏خواهم که به تو توفيق انجام آن کارها را بدهد. تا اين که فرمود: از آن نه چيز، سه چيز درباره‏ي رياضت نفس و سه چيز درباره‏ي حلم و بردباري و سه چيز ديگر درباره‏ي علم و دانش مي‏باشد؛ پس تو از آنها مراقبت کن و از بي اعتنايي به آنها بترس.
عنوان بصري مي‏گويد: پس من قلب خود را آماده‏ي شنيدن آنها کردم. امام عليه السلام فرمود: آن سه چيزي که مربوط به رياضت نفس است: 1- بپرهيز از اين که اگر اشتها به خوردن چيزي نداري آن را نخوري زيرا آن سبب حماقت و ابلهي تو خواهد شد 2- تا گرسنه نشده اي غذا مخور و چون خواستي غذايي را بخوري مراقب حلال بودن آن باش و نام خدا را نيز قبل از آن بر زبان خود جاري کن و سخن رسول خدا صلي الله عليه و آله را به ياد آور که فرمود: «هيچ انساني ظرفي را پر نکرده که بدتر از ظرف شکم باشد» 3- و اگر ناچار به خوردن غذا هستي پس معده‏ي خود را سه قسمت کن، قسمتي را براي غذا و قسمتي را براي آب و قسمتي را براي نفس قرار ده.
و اما آن سه چيزي که مربوط به حلم است: 1- هر کس به تو گفت: اگر يکي بگويي ده تا مي‏شنوي، تو به او بگو، اگر تو ده تا بگوي از من يکي هم نخواهي شنيد؛ 2- هر که به تو دشنام داد به او بگو: اگر آنچه را که تو گفتي راست باشد من از خدا مي‏خواهم که مرا ببخشد و اگر دروغ باشد من از خدا مي‏خواهم که تو را ببخشد 3- و هر که به تو وعده‏ي ظلم و آزار داد تو به او وعده‏ي خيرخواهي و احسان بده.
اما آن سه چيزي که مربوط به علم است: 1- آنچه را نمي‏داني از علما سؤال کن و بپرهيز از اين که سؤال تو از روي تجربه و امتحان کردن آنها باشد 2- بترس که در امور ديني به فکر و انديشه‏ي خود عمل کني؛ بلکه در هر چه که امکان احتياط دارد احتياط کن 3- از فتوا دادن فرار کن، همان گونه که از حيوان درنده فرار مي‏کني و گردن خود را براي مردم پل قرار مده، سپس فرمود: اي عنوان بصري برخيز که من نصايح لازم را به تو گفتم، پس اوقات مرا مشغول مکن و مزاحم ذکر و دعاي من مشو، همانا من در صرف اوقات خود بخيل هستم. و السلام علي من اتبع الهدي» [2] .

پی نوشت ها:
[1] قصص / 83.
[2] بحارالأنوار ج 1 / 224.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir