مناظره امام جعفر صادق با ابوحنيفه

نوع اصطلاح :
عنوان :
مناظره امام جعفر صادق با ابوحنيفه
در زندگينامه‏هاي پيشوايان بزرگوار (ع) سخن از احتجاجات (مناظره‏هاي) آنها با دهري‏ها (مادي‏ها) و مردم فرقه‏هاي ديگر به ميان آمد. براي نمونه يکي از مناظره‏هاي قاطع و کوبنده و در عين حال مختصر حضرت صادق (ع) را نقل مي‏کنيم تا به درجه‏ي قدرت کلام و منطق امام (ع) تا حدي پي بريد که (مشت نمونه‏ي خروار است).
روزي ابوحنيفه [1] براي ملاقات با امام صادق (ع) در خانه‏ي امام آمد، و اجازه‏ي ملاقات خواست امام اجازه نداد. ابوحنيفه گويد: دم در مقداري توقف کردم تا اينکه عده‏اي از مردم کوفه آمدند، و اجازه‏ي ملاقات خواستند، به آنها اجازه داد. من هم با آنها داخل خانه شدم وقتي به حضورش رسيدم گفتم: «شايسته است که شما نماينده‏اي به کوفه بفرستيد و مردم آن سامان را از ناسزا گفتن به اصحاب محمد نهي کنيد. بيش از ده هزار نفر در اين شهر به ياران پيامبر ناسزا مي‏گويند».
امام: مردم از من نمي‏پذيرند.
ابوحنيفه: چگونه ممکن است سخن شما را نپذيرند در صورتي که شما فرزند پيامبر خدا هستيد؟
امام: تو خودت يکي از همانها هستي که گوش به حرف من نمي‏دهي. مگر بدون اجازه‏ي من داخل خانه نشدي؟ و بدون اينکه بگويم ننشستي؟ و بي‏اجازه شروع به سخن گفتن ننمودي؟ شنيده‏ام که تو بر اساس قياس فتوا مي‏دهي [2] .
ابوحنيفه: آري.
امام: واي بر تو اولين کسي که بر اين اساس نظر داد شيطان بود. وقتي که خداوند به او دستور داد که به آدم سجده کند، گفت: من سجده نمي‏کنم، زيرا که مرا از آتش آفريدي و او را از خاک و (آتش گرامي‏تر از خاک است).
(سپس امام براي باطل بودن قياس مواردي از قوانين اسلام را که بر خلاف اين اصل است ذکر نمود) و فرمود:
به نظر تو کشتن کسي به ناحق مهمتر است يا زنا؟
ابوحنيفه گفت: کشتن کسي به ناحق.
امام: بنابراين اگر عمل کردن به قياس صحيح باشد، پس چرا براي اثبات قتل دو شاهد کافي است ولي براي ثابت نمودن زنا چهار شاهد لازم است؟ آيا اين قانون اسلام با قياس سازگار است؟
ابوحنيفه: نه.
امام: بول کثيف‏تر است يا مني؟ [3] .
ابوحنيفه: بول.
امام: پس چرا خداوند در مورد اول مردم را به وضو گرفتن امر کرده، ولي در مورد دوم دستور غسل کردن صادر فرموده؟ آيا اين حکم با قياس سازگار است؟
ابوحنيفه: نه.
امام: نماز مهمتر است يا روزه؟
ابوحنيفه: نماز.
امام: پس چرا بر زن حائض قضاي روزه واجب است ولي قضاي نماز واجب نيست؟ آيا اين حکم با قياس سازگار است؟
ابوحنيفه: نه.
امام فرمود: شنيده‏ام که اين آيه را (ثم لتسئلن يومئذ عن النعيم) [4] يعني (در روز قيامت به طور حتم از نعمتها سؤال مي‏شويد) چنين تفسير مي‏کني که: خداوند مردم را از غذاهاي لذيذ و آبهاي خنک که در فصل تابستان مي‏خورند مؤاخذه و بازخواست مي‏کند.
ابوحنيفه گفت: درست است من اين آيه را اين طور تفسير کرده‏ام.
امام فرمود: اگر مردي تو را به خانه‏اش دعوت کند و با غذاي لذيذ و آب خنکي از تو پذيرايي کند و بعد براي اين پذيرايي به تو منت بگذارد، درباره‏ي چنين کسي چگونه قضاوت مي‏کني؟
ابوحنيفه گفت: مي‏گويم آدم بخيلي است.
امام فرمود: آيا خداوند بخيل است تا اينکه در روز قيامت در مورد غذاهايي که به ما داده ما را بازخواست کند؟
ابوحنيفه گفت: پس مقصود از نعمتهايي که قرآن مي‏گويد انسان مؤاخذه مي‏شود چيست؟
امام فرمود: مقصود نعمت دوستي ما خاندان رسالت و اهل‏ بيت است [5] .

پی نوشت ها:
[1] نامش نعمان بن ثابت رئيس فرقه‏ي حنفي (يکي از چهار مذهب اهل سنت).
[2] سنجش دو مطلب که هر کدام حکم جداگانه‏اي دارد با هم مثل اينکه بگوئيم: هر گردي گردوست.
[3] آبي که از مرد در موقع شهوت خارج مي‏شود.
[4] سوره‏ي تکاثر آيه 8.
[5] مناظره، محمدي ري شهري، ص 130، به نقل از بحارالانوار.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir