حريز بن عبدالله ازدي کوفي سجستاني‏

نوع اصطلاح :
عنوان :
حريز بن عبدالله ازدي کوفي سجستاني‏
از فقهاي به نام شيعه و معروفين اصحاب امام صادق (ع)، و ثقه است. [1] در فقه او را تصانيفي بوده، که از جمله کتاب «صلوة» است که مرجع اصحاب و معتمد عليه و مشهور بوده [2] ؛ و در حديث معروف حماد است که به امام صادق (ع) عرض کرد: «انا احفظ کتاب حريز في الصلواة» - من کتاب حريز را، که درباره نماز نوشته، محفوظ مي‏باشم - همچنين يونس بن عبدالرحمن، فقه بسياري از او نقل کرده است.
حريز اصلا کوفي است، ليکن به جهت تجارت، چون غالبا به سجستان [3] مسافرت مي‏کرد، به سجستاني شهرت يافت [4] ؛ و در زمان امام صادق (ع) به جهت قتال خوارج سجستان، شمشير کشيد، و سرانجام در سجستان به قتل رسيد.
حريز از امام صادق (ع) روايات بسياري، بي‏واسطه و با واسطه، نقل کرده است. بعضي گفته‏اند که او فقط دور روايت از خود آن حضرت نقل کرده [5] ، ليکن اگر کسي در کتب روايات سير کند، روايات زيادي از حريز ذکر شده که بدون واسطه از امام صادق عليه‏السلام نقل شده؛ و کتاب حريز از کتب اصول شمرده شده است. [6] .
حريز گويد: بر ابوحنيفه وارد شدم؛ کتب زيادي به طور حائل ميان من و او در برابرش بود؛ ابوحنيفه به من گفت: تمامي اين کتاب‏ها درباره طلاق است. و با دستش آن‏ها را (براي نماياندن عظمت تحقيقات در زمينه طلاق) زير و رو و جا به جا مي‏کرد.
حريز گويد: من گفتم: ما همه‏ي محتويات اين کتاب‏ها را در يک آيه جمع کرده‏ايم. گفت: آن کدام آيه است؟ گفتم: فرموده حضرت حق «يا ايها النبي اذا طلقتم النساء فطلقوهن لعدتهن...» [7] ابوحنيفه گفت: پس چيزي را بدون روايت نمي‏دانيد (هيچ گونه قواعد اصولي به کار نمي‏بريد و بر روايت جمود مي‏کنيد و مدعي هستيد که مي‏توانيد همه‏ي احکام فقهي را فقط را روايت بفهميد). گفتم: آري. گفت: چه مي‏گويي درباره‏ي برده‏اي که با مالکش در مقابل پرداخت قيمت خود، آزادي‏اش را قرار داد نموده باشد (اصطلاحا مکاتب) و از قيمتش که هزار درهم است، نهصد و نود و نه درهم را پرداخته، و در اين حال زنا کرده است. اين مکاتب را چگونه و چقدر بايد حد زد؟ گفتم: محمد بن مسلم حديثي از حضرت باقر (ع) روايت کرده که اميرالمؤمنين (ع) درباره مکاتبي که ثلث يا نصف يا بعضي از مبلغ مکاتبه را پرداخت کرده، به همان اندازه حد را (به آن مقدار که آزاد شده، حد آزاد و آن مقدار که در بردگي است، حد بردگي) معين فرمود.
سپس ابوحنفيه گفت: اکنون مسئله ديگر مي‏پرسم که چيزي (روايتي) درباره آن نباشد؛ درباره شتري که از دريا خارج شد چه مي‏گويي؟
حريز گويد: گفتم: آن چه از دريا خارج گردد، خواه شتر باشد يا گاو، اگر داراي فلس باشد، خواهيم خورد و اگر فلس نداشته باشد، نخواهيم خورد (اشاره به روايت متعددي است که مدار اکل لحوم حيوانات دريايي را داشتن فلوس مقرر مي‏کند). [8] مرحوم کليني، در کافي، باب الحب في الله و البغض في الله، از حريز، از فضيل نقل کرده که گفت: از امام صادق (ع) پرسيدم: آيا حب و بغض از ايمان است؟ فرمود: مگر ايمان چيزي غير از حب و بغض است؟ آن گاه اين آيه را تلاوت فرمود: «حبب اليکم الايمان و زينه في قلوبکم و که اليکم الکفر و الفسوق و العصيان اولئک هم الراشدون» [9] - خدا ايمان را محبوب شما کرد و آن را در دل‏هاي شما بياراست و کفر و نافرماني و عصيان را ناپسند شما کرد؛ ايشانند راه يافتگان به سوي هدفهاي برتر. [10] .
سجستان، معرب سيستان، منطقه بزرگي در جنوب خراسان است. زمينش سنگستان و ريگزار و داراي بادهاي تند و شن‏هاي روان است. در سابق الايام آن جا مرکز خوارج و دشمنان اميرالمؤمنين (ع) بوده است. اگر چه ذهبي در کتاب ميزان مي‏گويد: در زمان امويان، هنگامي که آنان سب اميرالمؤمنين (ع) را در شرق و غرب مملکت و در مکه و مدينه آشکار کرده بودند، اهل سيستان از آن کار امتناع ورزيدند؛ و حتي با بني‏اميه در موقع قرار داد، شرط کردند که هيچ گاه به سب حضرت اقدام نکنند.
علامه مجلسي، در بحار، از اختصاص، نقل کرده که حريز در سجستان کشته شد؛ و سبب قتلش آن شد که عده‏اي از ياران او که با او هم عقيده بودند، دست به کشتن خوارج و شراة زدند. در آن زمان خوارج در سجستان زياد بودند، اصحاب حريز از شراة سب و اهانت به اميرالمؤمنين (ع) را مي‏شنيدند، و به حريز خبر مي‏دادند، و از حريز براي کشتن آنان اجازه مي‏گرفتند، و حريز اجازه مي‏داد. شراة مي‏ديدند، تدريجا افرادي از آنان کشته مي‏شوند، اما به شيعه گمان نمي‏بردند، و از فرقه مرجئه انتقام مي‏گرفتند، تا آن که به حقيقت مطلب پي‏بردند، و از شيعه مطالبه خون کردند. اصحاب حريز، در مسجدي، نزد حريز گرد آمدند. خوارج مسجد را در حصار گرفتند، و حريز و يارانش را کشتند. رحمهم الله تعالي. [11] .

پی نوشت ها:
[1] رجال الطوسي، ص 181 - خلاصة الاقوال، علامه حلي، ص 32.
[2] فهرست شيخ طوسي، ص 85.
[3] سيستان.
[4] فهرست طوسي، ص 85.
[5] رجال کشي، ص 327.
[6] تنقيح المقال، ج 1، ص 261، رديف 2309.
[7] سوره طلاق، آيه 1.
[8] رجال کشي، ص 328 - بحارالانوار، ج 47، ص 409.
[9] سوره حجرات، آيه 7.
[10] اصول کافي، ج 2، ص 102.
[11] بحارالانوار، ج 47، ص 394.

حسان بن مهران‏
برادر صفوان جمال، و از اصحاب حضرت صادق و کاظم عليهماالسلام [1] و بسيار ثقه است؛ و بعضي گفته‏اند که از صفا اوجه است. [2] او داراي کتابي مي‏باشد که از او روايت شده است. [3] .

پی نوشت ها:
[1] در رجال الطوسي: حسان، از اصحاب امام باقر (ع) و امام صادق (ع) شمرده شده است (ص 118 و 181).
[2] رجال نجاشي، ص 107 - خلاصة الاقول علامه حلي، ص 32.
[3] فهرست طوسي، ص 85.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir