هشام بن محمد بن سائب کلبي، ابومنذر

نوع اصطلاح :
عنوان :
هشام بن محمد بن سائب کلبي، ابومنذر
عالم بزرگوار و مشهور به فضل و علم، عارف به ايام و انساب، از علماي مذهب ما است [1] که در کوفه نشو و نما کرده، و در سال 204 هجري درگذشته است. [2] .
در «انساب» سمعاني [3] است که هشام، نسبش عالي و در شيعه‏گري غالي بوده‏ است. [4] .
از هشام روايت شده که گفت: به بيماري سختي دچار شدم که تمام دانستنيهاي خود را فراموش کردم. خدمت امام صادق (ع) رسيدم، حضرت علم را در کاسه‏اي به من نوشانيد پس دانش من، به من بازگشت. [5] .
امام صادق (ع) به او عنايت داشت و او را نزديک خود مي‏نشاند و با گشاده‏رويي و انبساط با او برخورد مي‏کرد. [6] .
در تاريخ بغداد، از هشام، نقل شده که گفت: عمويم مرا سرزنش نمود که چرا قرآن را حفظ نمي‏کنم. من وراد منزل شدم و سوگند ياد کردم که از خانه خارج نشوم تا قرآن را حفظ کنم. پس در مدت سه روز حافظ قرآن گشتم. [7] .
مرحوم پدرم گويد: قرآن را در سه روز حفظ کردن، از کسي که علم را از دست امام صادق (ع) نوشيده، بعيد نيست. [8].
ابن‏خلکان در تاريخ خود، ضمن معرفي هشام به عنوان دانشمندترين مردم در علم انساب و داراي بهترين کتب در اين فن، او را از حافظان مشهور خوانده است. [9] .
ابن‏قتيبه در المعارف، ابن‏نديم در الفهرست، ابن‏خلکان در وفيات الاعيان، ذهبي در ميزان الاعتدال، ابن‏حجر در لسان الميزان (خود و به نقل از ابوالفرج اصفهاني)، و کاتب چلبي در کشف الظنون، هشام را پيشگام همگان در علم انساب دانسته و او را علامه نسابه خوانده‏اند. [10] .
هشام تأليفات بسياري دارد که از آن جمله: کتاب المذيل الکبير در علم نسب، کتاب الجمهره [11] ، کتاب جنگهاي اوس و خزرج، کتاب مشاتمات بين الاشراف، کتاب قداح و ميسر، کتاب اسواق العرب [12] ، کتاب اخبار ربيعه و بسوس و جنگ‏هاي تغلب و بکر، کتاب انساب الامم، کتاب المعمرين، کتاب الاوائل [13] ، کتاب اخبار قريش، کتاب اخبار جرهم، کتاب اخبار لقمان بن عاد، کتاب اخبار بني‏تغلب و ايامهم و انسابهم، کتاب اخبار بني‏عجل و انسابهم، کتاب بني‏حنيفه، کتاب کلب، کتاب اخبار تنوخ و انساب‏ها، کتاب مثالب بني‏اميه، کتاب الطاعون في العرب، کتاب الاصنام، کتاب فتوح العراق، کتاب فتوح الشام، کتاب الردة، کتاب فتوح خراسان، کتاب فتوح فارس، کتاب مقتل عثمان، کتاب الجمل، کتاب صفين، کتاب النهروان، کتاب الغارات، کتاب مقتل اميرالمؤمنين (ع)، کتاب مقتل حجر بن‏عدي، کتاب مقتل رشيد و ميثم و جويرية بن‏مسهر، کتاب عين الوردة، کتاب الحکمين، کتاب مقتل الحسين (ع)، کتاب قيام الحسن (ع)، کتاب اخبار محمد بن الحنفيه، کتاب التباشير بالاولاد، کتاب المؤودات، کتاب من نسب الي امه من قبائل العرب، کتاب الطائف، کتاب رموز العرب، کتاب غرائب قريش و بني‏هاشم و سائر العرب، کتاب اجراء الخيل، کتاب الرواد، کتاب الحيران، و کتاب الخطب است. [14] .
ابن‏نديم در الفهرست کتاب‏هاي هاشم را به اقسام گوناگون تقسيم مي‏کند، و متجاوز از 140 کتاب براي وي مي‏شمارد. [15] .
ابن‏خلکان پس از برشمردن تعدادي از کتب هشام گويد: تصانيف هشام افزون بر 150 تصنيف است [16] و بهترين و سودندترين آنها کتاب معروف به الجمهره در شناخت انساب‏ است که در اين زمينه چنين کتاب نگاشته نشده است. [17] .
احمد امين گويد: نسخ خطي کتاب الجمهره در چند کتابخانه هنوز باقي است، و کتاب الاصنام او در مصر چاپ شده است. [18] .

پی نوشت ها:
[1] رجال نجاشي، ص 305 - رجال علامه حلي، ص 179.
[2] ميزان الاعتدال، ج 4، ص 305 و لسان الميزان، ج 6، ص 196)چاپ بيروت) به نقل از تاريخ بلاذري - و فيات الاعيان، ج 6، ص 83، رديف 782 - کشف الظنون، ج 1، علم الانساب، ص 157.
در فهرست ابن‏النديم، ص 140 و در تذکرة الحفاظ، ج 1، ط 7. ص 343، رديف 326، سال وفات هشام، 206 هجري ذکر شده است.
[3] ابوسعد، عبدالکريم بن محمد بن ابي‏المظفر منصور تميمي مروزي شافعي، حافظ، فقيه و مورخ، صاحب کتاب انساب، فضائل صحابه، تذييل تاريخ بغداد و غير ذلک است.
وي براي فراگرفتن علم و حديث، سفرها به شرق و غرب جهان کرد و به شهرهاي خراسان، شهري ري، اصفهان، همدان، موصل، جزيره، شام، و کشور حجاز مسافرت نمود و با بسياري از علما ملاقات کرده و از آنان روايت نموده است. گفته شده که عده شيوخش به چهار هزار نفر رسيده است. پدر و جدش نيز از علماي بزرگ بوده‏اند.
عبدالکريم سمعاني در روز اول ربيع الاول سال 562 هجري از دنيا رفت.
سمعاني منسوب به سمعان است که بطني از تميم مي‏باشد.
[4] انساب سمعاني، باب الکاف و اللام، برگ 486)چاپ ليدن).
[5] رجال نجاشي، ص 305 - رجال علامه حلي، ص 179 - رجال ابن‏داود، جزء اول باب الهاء - رجال کبير، ص 367.
[6] رجال نجاشي، ص 305 - رجال علامه حلي، ص 179 - رجال ابن‏داود، جزء اول باب الهاء - رجال کبير، ص 367.
[7] تاريخ بغداد، ج 14، ص 45، رديف 7386 - تذکرة الحفاظ، ج 1، ط 7، ص 343، رديف 326 - وفات الاعيان، ج 6، ص 82، رديف 782 - اعيان الشيعه، ج 51، ص 58.
[8] الکني و الالقاب، ج 3، ص 102 - تحفة الاحباب، ص 410.
[9] تاريخ ابن‏خلکان، ج 2، ص 332 و وفات الاعيان، ج 6، ص 82، رديف 782.
[10] المعارف، ص 233 (چاپ مصر) - الفهرست، ص 140 - وفيات الاعيان، ج 6، ص 82 - ميزان الاعتدال، ج 4، ص 304، رديف 9237 (چاپ بيروت) - لسان الميزان، ج 6، ص 196 (چاپ بيروت) - کشف الظنون، ج 1، علم الانساب، ص 157.
[11] در معجم المؤلفين، ج 13، ص 14، جمهرة الانساب ذکر شده است.
[12] کتب هشام در اخبار شهرها و مناطق (به نقل ابن‏نديم)، گذشته از کتاب اسواق العرب، کتاب الاقاليم، کتاب البلدان الکبير، کتاب البلدان الصغير، کتاب تسمية الارضين، کتاب الانهار، کتاب الحيره، کتاب منازل اليمن، و کتاب العجائب الاربعه مي‏باشد که دليل تقدم شيعه بر ديگران در زمينه جغرافيا در صدر اسلام است (الشيعه و فنون الاسلام، ص 65 (چاپ صيدا)).
[13] اول کسي که در «اوائل» کتاب تصنيف کرده است، هشام بن محمد مي‏باشد (الشيعه و فنون الاسلام، ص 76).
[14] رجال نجاشي، ص 306 - 305.
[15] فهرست ابن‏النديم، ص 143 - 140.
[16] بلاذري، در تاريخ خود، آورده است که مصنفات هشام زياده از 150 تصنيف مي‏باشد.
[17] وفيات الاعيان، ج 6، ص 84.
[18] ضحي الاسلام، ج 2، ص 348. (چاپ بيروت).

اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir