محاسبه نفس

نوع اصطلاح :
عنوان :
محاسبه نفس
محاسبه‏ي نفس از بهترين تمرين‏ها براي کسب وقار و سکينه است. در اهميت اين کار همين بس که در روايت آمده است: «ليس منا من لم يحاسب نفسه في کل يوم [1] ؛ آن که هر روز نفس خود را محاسبه نکند از پيروان ما اهل‏بيت نيست». و با تمرين و استمرار است که انسان پخته مي‏شود و ظاهر و باطن خود را آرامش بخشيده، سکون را در وجود خويش حکمفرما مي‏کند.
اهل علم مثالي براي لزوم تکرار و استقامت در مطالعه و تحقيق دارند؛ مي‏گويند: «اما تري الحبل بتکراره، في الصخرة الصماء قد أثرا؛ آيا نمي‏بيني طنابي که از ليف خرماست بر اثر تکرار و آمد و رفت بسيار، در سنگ خارا اثر کرده است؟» دلوي که با آن از چاه آب مي‏کشند به يک طناب وصل است، لبه چاه از جنس سنگ، و طناب بسيار نرم است، اما همين طناب نرم آن قدر بر روي اين سنگ کشيده مي‏شود و بالا و پايين مي‏رود که در محل تماس خود با سنگ ساييدگي ايجاد مي‏کند. مي‏گويند علم از آن طناب لطيف‏تر نيست و ذهن دانش پژوه نيز از آن سنگ سخت‏تر نيست. پس با تکرار و ممارست همه مي‏توانند عالم شوند. دانش پژوهان بايد درس‏ها را بارها مطالعه کنند و بر اثر تکرار، در وجود خويش ملکه سازند.
براي نهادينه کردن صفات خوب اخلاقي نيز بايد با نفس همين کار را کرد. آن قدر بايد آن را تمرين داد تا صفتي در آن به صورت ملکه درآيد. حضرت امام صادق عليه‏السلام نيز با بيان عبارت «عليکم» درصدد بيان همين نکته‏اند. بايد تصميم گرفت و عمل کرد. به صرف تصميم کاري از پيش نمي‏رود. در همين روايت آمده است که شيعيان اين نامه را در مصلاي خانه‏هاي خود قرار مي‏دادند و هر بار که از نماز فارغ مي‏شدند، آن را مطالعه مي‏کردند. بر اثر عمل به اين سفارش‏ها است که بزرگاني همچون ابن ابي‏عمير، و محمد بن مسلم [2] و ديگران پرورش مي‏يابند.
نبايد از سختي کار ترسيد، و بايد به خود تلقين کرد که آدم شدن و ايجاد صفات پسنديده در وجود خود ناممکن نيست.
در هيچ کاري نبايد احساس نااميدي به انسان راه يابد؛ زيرا در اين صورت موفقيتي به دست نمي‏آيد. سختي کار نبايد انسان را به هراس اندازد، اگر ممکن نبود ديگران هم نمي‏توانستند، اما تاريخ گواهي مي‏دهد که کساني توانسته‏اند بر قله‏هاي افتخار قدم نهند و صاحب اخلاق و رفتار اسلامي در حد اعلاي آن شوند. اين خود، بالاترين دليل بر امکان تهذيب نفس و کسب فضايل اخلاقي است.

پی نوشت ها:
[1] کافي، ج 2، ص 453.
[2] محمد بن مسلم بن عبدالله بن شهاب الزهري (124 - 58 ق) از اعيان فقها و محدثين و تابعين بوده است. مالک بن انس، سفيان ثوري، سفيان بن عيينه و جمع ديگري از محدثين از وي روايت کرده‏اند، وي احاديث بسياري از حضرت سجاد عليه‏السلام روايت کرده است. بعضي از علماي رجال او را از اصحاب امام صادق عليه‏السلام نيز شمرده‏اند. علماي اهل سنت بيش از اندازه او را ستوده‏اند و جلال الدين سيوطي او را اولين کسي مي‏داند که حديث را تدوين نموده است. (ريحانة الادب، ج 2، ص 398 و 399.).
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir