حيا و پيروي از صالحان

نوع اصطلاح :
عنوان :
حيا و پيروي از صالحان
و عليکم بالحياء و التنزه عما تنزه عنه الصالحون قبلکم و عليکم بمجاملة اهل الباطل [1] ؛ شما را به حيا و دوري از چيزهايي که شايستگان پيش از شما خود را از آن دور داشتند؛ و نيز خوش رفتاري و مدارا با اهل باطل سفارش مي‏کنم.
حيا صفتي است دروني، که آثارش در ظاهر مشخص مي‏گردد. انسان با حيا به معناي انسان خجول نيست. حيا، عبارت است از اين که انسان در مقام تعامل با ديگران متناسب با اخلاق سخن گويد و اين صفت پسنديده تا اندازه‏اي در وجود همه هست. مقداري از حيا خدادي است و اگر شخصي بخواهد آن را در وجود خود بيفزايد از راه اکتساب خواهد توانست. در اين فراز نيز حضرت امام صادق عليه‏السلام از ياران خود مي‏خواهند؛ که بر حياي ذاتي خويش بيفزايند، نه آن که از حياي ذاتي خويش بهره جويند؛ چرا که اگر امام چنين معنايي را اراده مي‏کردند به هيچ عنوان از کلمه «عليکم» بهره نمي‏گرفتند. چيزي که خدا به ما عطا فرموده و در وجود ما خود به خود هست، ديگر «عليکم» و الزام نمي‏خواهد، و امر به تحصيل آن بي‏معني است. پس لفظ «عليکم» در فرمايش امام حاکي از آن است که نظر مبارکشان بر حياي اکتسابي تعلق گرفته است، نه ذاتي.
البته، در روايات آمده است که «الحياء يمنع الرزق [2] ؛ حيا [ي بي‏حيا] مانع رزق و روزي مي‏گردد». گاهي حجب و حيا باعث مي‏شود بعضي چيزها از دست انسان برود ولي ارزش آنچه خود را به آن مزين نموده است بسيار بيشتر از چيزي است که از دست مي‏دهد.
ائمه عليهم‏السلام هميشه واقعيت‏ها را براي مردم مي‏گفته‏اند و به هيچ عنوان سعي نکرده‏اند مردم را «العياذ بالله» بفريبند. سر سفره‏اي که عده‏ي زيادي نشسته‏اند، حق انسان با حيا پايمال مي‏شود، اما چيزي مهم‏تر از رزق در اختيارش گذاشته مي‏شود. در اين باره ذکر قضيه‏اي خالي از لطف نيست.
يکي از نزديکان آيت‏الله ميرزا مهدي شيرازي، که پيرمرد بسيار با تقوايي بود نقل مي‏کرد: «روزي در حرم اميرمؤمنان عليه‏السلام مشغول زيارت بودم. آن روز حرم خلوت بود. در حين زيارت مردي هندي آمد و در حرم پنج ديناري پخش کرد [3] که يکي از آنها روي شانه‏ي من افتاد. خواستم آن را با عجله بردارم، ولي يک لحظه با خود فکر کردم آيا در محضر حضرت اين عمل کار درستي است يا نه، که ناگهان شخصي از پشت سرم آن را از روي شانه‏ي من برداشت!» گاهي حيا مانع رزق و روزي است، اما با اين حال ارزش حيا بيشتر از چيزي است که از دست مي‏دهيم.
حضرت در ادامه خطاب به پيروان خود مي‏فرمايند: ببينيد انسان‏هاي صالحي که قبل از شما زندگي مي‏کرده‏اند، از چه اعمالي خودداري مي‏کرده‏اند، شما هم از آن اعمال دوري کنيد. اعمال انسانهاي شايسته را سرمشق زندگي قرار داده و در اخلاق و رفتار آنان تأمل کنيد. پيرو اين بخش از سخنان گهربار آن حضرت، مؤمنان بايد به مطالعه تاريخ زندگي و شرح حال اولياي الهي بپردازند، و در اعمالشان از آنان پيروي کنند. گل سرسبد و صالح‏ترين اولياي الهي و شايسته‏ترين مخلوقات خدا که بايد به آنها تأسي شود، چهارده معصوم عليهم‏السلام هستند. در مرتبه‏ي بعدي اصحاب و ياران آن بزرگواران و نيز علماي علوم اهل‏بيت قرار دارند. اگر کسي مطالعه در احوال گذشتگان و بزرگان و اولياي دين را آغاز نمايد، طبيعي است هر روز و هر لحظه مطالب بيشتري، که قبلا با آنها مأنوس نبوده، به چشمش خواهد خورد و نکات تازه‏تري در مي‏يابد، و اگر اين کار ادامه يابد ظرف مدتي نه چندان طولاني، به دريايي از معارف الهي دست مي‏يازد و اگر آنچه را خوانده است به اجرا درآورد، شکي نيست که خود نيز به جرگه‏ي صالحان خواهد پيوست. تأسي به اعمال صالحان، خود مايه‏ي تربيت صالحاني ديگر است.
اهميت سفارش امام صادق عليه‏السلام به اندازه‏اي است که آن را با عبارت «عليکم» به معناي «الزموا» بيان کرده‏اند و معناي آن چيزي جز لزوم انجام اين عمل از سوي پيروان آن حضرت نيست.

پی نوشت ها:
[1] متن نامه امام صادق(ع).
[2] غررالحکم و دررالکلم، ص 257، ح 5473.
[3] عده‏اي از زوار براساس اعتقاد يا نذر اموالي را در حرم پخش مي‏کنند.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir