نابودي اعمال

نوع اصطلاح :
عنوان :
نابودي اعمال
در روايات آمده است: روز قيامت بسياري از اعمالي که انسان در دنيا انجام داده، در نامه اعمال خويش مشاهده نمي‏کند؛ مثلا مي‏بيند خمسي که پرداخته يا نماز و روزه‏اي که به جا آورده در نامه اعمالش ثبت نشده، و اين مطلب را زماني در مي‏يابد که بيشترين احتياج را به اين اعمال دارد. تصور کنيد شخصي تصميم بگيرد در مسافرت فقط پول با خود ببرد؛ چرا که غذا و ديگر لوازم سفر را مي‏شود با پول تهيه کرد، اما وقتي به مقصد مي‏رسد متوجه مي‏شود پول‏هايش را نياورده يا گم کرده است؛ از سوي ديگر نه کسي را مي‏شناسد و نه جايي را بلد است. چنين مسافري چه حالي پيدا مي‏کند؟ چه خوب است انسان کمي به عقب برگردد و اعمال و واجبات خود را از نو ياد بگيرد. اگر مقلد است رساله عمليه را ببيند و اگر مجتهد است ادله را بازبيني نمايد. مرحوم شيخ عبدالرحيم قمي مي‏فرمودند: نکند علم عالم، علم سينه به سينه [ يعني بدون پژوهش و بازبيني ادله] باشد.
اگر دقت و تأمل به خرج دهيم چه بسا معلوم شود که اشتباهات زيادي در آموخته‏هايمان وجود دارد. بارها در قرآن کريم آمده است: «أفلا يتدبرون [1] ؛ آيا انديشه نمي‏کنند؟» براي مثال بسياري از ما گمان مي‏کنيم که در برابر خطاهاي خانواده و بستگانمان وظيفه‏اي جز امر به معروف، آن هم به صورت زباني، نداريم؛ حال آن که خداي متعال مي‏فرمايد: «قوا أنفسکم و أهليکم نارا وقودها الناس و الحجارة [2] ؛ خودتان و کسانتان را از آتشي که سوخت آن مردم و سنگها است حفظ کنيد». در جاهاي گوناگون قرآن آمده است که بايد امر به معروف کرد، اما آيا صرف امر به معروف و نهي از منکر کافي است. قرآن درباره کساني که تحت تکفل انسان هستند، نگفته امر به معروف و نهي از منکر کنيد، بلکه فرموده: «قوا»؛ کاري کنيد که اينها خوب شوند. قسمتي از اين هدف با امر به معروف و نهي از منکر به دست مي‏آيد، اما قسمت ديگر با عمل کردن تأمين مي‏شود. بايد خود انسان عمل کند و با عمل الگوي کوچک‏ترها باشد. اگر خود انسان دروغ نگويد اهل خانه نيز راستگويي را از او ياد مي‏گيرند. شکي نيست که خداوند در حد قدرت انسان از او توقع دارد تا خود را از آتش جهنم دور سازد، اما از آن طرف قدرت کوشش کردن را نيز به انسان عطا کرده است.
مؤمن بايد پشت کار را از کاسب‏ها ياد بگيرد. اگر صبح، اول وقت از يک کاسب بپرسند: آيا مي‏داني که امروز ضرر مي‏کني يا سود مي‏بري؟ مي‏گويد: نه نمي‏دانم. ممکن است ضرر کنم. اگر بپرسند: حال که احتمال ضرر هست چرا به دنبال کسب مي‏روي؟ مي‏گويد: چاره‏اي جز اين نيست، يک روز ضرر مي‏کنم و روز ديگر سود مي‏کنم. بارها کساني به خود من مراجعه کرده و گفته‏اند: کاسب هستيم و مثلا هشت سالي سود نبرده بوديم، اما امسال سود خوبي کرده‏ايم و مي‏خواهيم خمس بدهيم. ممکن است شخصي با يک بار گفتن و ده بار گفتن اثري در فرزند خود نبيند، اما بايد به اميد اين که روزي اين گفتن‏ها به عمل تبديل شود هم چنان ادامه دهد. در کتاب‏هاي حوزه تعبير معروفي هست مبني بر اين که «ما من عام الا و قد خص؛ هيچ عامي نيست مگر آن که استثنايي داشته باشد». در کتاب معالم [3] آمده است که خود اين عام نيز تخصيص خورده است؛ چرا که عام‏هايي وجود دارد که تخصيص نخورده‏اند؛ مثل: «ان الله علي کل شي‏ء قدير [4] ؛ و خدا بر همه چيز توانا است». اين عامي است که تخصيص نخورده و قدرت الهي مافوق همه چيز است. خداوند بر همه موجودات قدرت دارد و چيزي نيست که از دايره قدرت او بيرون باشد. در اين فقره از رساله حضرت مي‏فرمايند: هيچ کس راهي به جز عبادت و طاعت ندارد، و بعد در ادامه براي تأکيد بيشتر، موجودات و الا مرتبه‏اي همچون نبي و ولي را نيز مشمول اين حکم عام دانسته‏اند. اين فرمايش امام نيز از آن دسته عموماتي است که تخصيص نخورده است.

پی نوشت ها:
[1] نساء، آيه 82؛ محمد، آيه 24.
[2] تحريم، آيه 6.
[3] يکي از کتاب‏هاي درسي حوزه‏هاي علميه که موضوع آن علم اصول است و طلاب علوم ديني به عنوان اولين کتاب درسي اصول، آن را مي‏خوانند.
[4] بقره، آيات 20 و 106؛ و نيز جاهاي ديگر.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir