بين الامرين‏

نوع اصطلاح :
عنوان :
بين الامرين‏
در کافي از حضرت صادق عليه‏السلام روايت صحيح بيان شده است که فرمود نه جبر است نه تفويض و لکن يک امري است در بين اين دو امر که راوي پرسيد کدام است امر بين الامرين.
فرمود مثل امر بين اين دو امر مثل آن است که تو يک کسي را در معصيت کردن بيني و او را از معصيت نهي و منع و زجر نمائي و او قبول نکند و گوش ندهد و وقعي بر سخن تو ننهد تو هم او را ترک گوئي و به خودش واگذاري آنگاه او به اختيار خودش مرتکب معصيت شود تو او را بر عصيان امر نکرده‏اي.
حاصل سخن اين است که خداوند قوت و قدرت کاري را داده ولي طريق سلامت و سعادت را هم نموده در اين امر و نهي به اختيار مي‏توانند مبادرت به عملي بکنند و مي‏توانند نکنند و سزا و جزا روي اختيار به عمل است اگر مرتکب معصيتي شد جبر نيست و اگر مرتکب خيري شد تفويض نيست بلکه اطاعت امر است.
حديث ديگر در امر بين الامرين‏ :
علامه مجلسي در بحار از حسن بن محمد روايت مي‏کند که مردي قدري و جبري بر عبدالملک وارد شد و علماء اهل شام نتوانستند او را قانع نمايند عبدالملک او را به امام محمد باقر و امام صادق (ع) هدايت نمود آن مرد قدري خدمت امامين صادقين رسيد حضرت فرمود سوره حمد را بخوان تا خواند به اين آيه رسيد که اياک نعبد و اياک نستعين فرمود توقف کن تو چه کسي را عبادت مي‏کني و از چه کسي استعانت مي‏جوئي اگر امر بر تفويض است استعانت براي چه کار است آن مرد معطل ماند و سخني نتوانست بگويد و قانع شد.
شيخ مفيد در ذيل اين حديث مي‏گويد تفويض رفع خطر و عذاب از خلق در افعال انسان است و مباح بودن آن چيزي که خواسته باشند و زنادقه همه افعال را مباح مي‏دانند - باز اضافه مي‏کند که جبر حمل فعل بر اضطرار است و ارتکاب افعال به قهر و اجبار است که مرتکب خود را صاحب قوت و قدرتي نداند و گويد نه فعل از من است نه قوت امتناع از من است و امر بين امرين است اين است که خداوند قوت و قدرتي بر اتيان عمل داده ولي امر و نهي در کار و عمل قرار داده حد و مرزي معين فرموده که چه کارها را بايد کرد و چه کارها را نبايد کرد و به اطاعت امر وعده ثواب و به تمرد آن وعده عقاب فرموده است.
حديث ديگر :
جمعي از مسلمانان از امام صادق عليه‏السلام روايت کرده‏اند که در پاسخ يک مرد جبري فرمود آيا بهتر از خدا کسي عذر صحيح را مي‏پذيرد؟
او گفت نه؟!
آنگاه فرمود اي مرد جبري چه مي‏گوئي در حق کسي که او بگويد خدايا من قدرت ندارم و قوت و قدرت هم نداشته باشد آيا اين شخص معذور مي‏باشد يا نه؟
گفت آري معذور است.
امام صادق فرمود پس وقتي که خداوند مي‏داند بنده بر اطاعت او قادر نيست و اگر روز قيامت عذر آورد که تو به من قدرت اطاعت ندادي و به قدرت ندادن از اطاعت خود منع کردي آيا عذر او صحيح نيست؟ جبري گفت چرا؟
امام صادق عليه‏السلام فرمود بنابراين عقيده بايد خداوند عذر او را بپذيرد و بر احدي مؤاخذه و عذاب نکند زيرا قوت بر اطاعت او نداشته‏اند در حالي که مورد اتفاق همه ملتهاست که روز قيامت روز رسيدگي به حساب و دادن ثواب و عقاب است و عذر کسي بدين معني پذيرفته نيست همه کس قدرت و قوت بر کارها دارد نهايت بايد رعايت امر و نهي نمايد آن مرد جبري توبه کرد و از عقيده خود برگشت.
علامه مجلسي پس از شرح اين حديث مي‏گويد آنچه براي ما از اخبار معتبر معلوم شد اين است که ائمه هدي عليهم‏السلام چيزي که اشاعره معتقد بودند و تفويضي که معتزله مي‏گفتند هر دو را رد کردند و دلايل متقني براي رد هر يک آوردند.
اما درباره امر بين امرين اين است که فرمودند خداوند براي بندگان مشعل هدايت فرستاده و توفيق عنايت فرموده تا مردم در اضطرار و اجبار نيفتند و به خذلان و عصيان مبتلا نشوند و مثل آنها اين است که خواجه‏اي غلام خود را بر کاري که قادر نيست امر کند و ثوابي براي او معين نمايد يا از کاري که نيروي ترک آن را ندارد منع کند و وعده عقاب دهد اين وعده و وعيد از خواجه بر بنده مورد ملامت عقلاست زيرا با علم به اينکه قادر به اين عمل نيست امر به کاري بنمايد از بي‏خردي است - يا از طرف ديگر اکرام و انعام خود را بر بنده به حد افراط برساند و تأکيد کند بر امري که قادر بر اتيان آن نباشد هيچ عاقل نمي‏گويد خواجه بنده را مجبور به کاري کرده بلکه او را به راهي امر نموده و ترغيب در پاداش داده است - پس عمل کردن غلام يا بنده بر حسب حسن و قبح خودش مي‏باشد نه مجبور بوده و نه مفوض بلکه داراي قدرت و نيروئي است که بايد به اراده خود صرف در اطاعت امر يا نهي آن بشود تا به ثواب و عقاب برسد. [1] .
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir