بردباری

نوع اصطلاح :
عنوان :
بردباری
اما بردباری که یکی از صفات انبیا و مرسلین و از مهمترین و برجسته‏ترین صفات انسانی است، و از سیطره آدمی بر نفس و تسلیم نشدن وی در برابر انگیزه‏های خشم و انتقام سرچشمه می‏گیرد به وفور در آن امام به چشم می‏خورد جا حظ می‏گوید:
«علی بن حسین به هنگام شدت خشم با وجود قدرت، انتقام نمی‏گرفت.» [1] امام زین العابدین علیه‏السلام از همه کس بردبارتر بود و بیش از هر کسی خشم خود را فرومی‏خورد، راویان و مورخان رویدادهای زیادی از شکیبایی آن حضرت را نقل کرده‏اند که از آن جمله است:
1- امام علیه‏السلام کنیزی داشت که هر وقت می‏خواست برای نماز وضو بسازد، آب به دست آن حضرت می‏ریخت (روزی می‏خواست آب بریزد) ظرف آب از دستش به روی سر و صورت آن حضرت افتاد و شکست، کنیز بلافاصله گفت: خدای عزوجل می‏فرماید: «و الکاظمین الغیظ» [2] . و امام علیه‏السلام در پاسخ فرمود: «من خشمم را فروخوردم.» کنیز، از بردباری و بزرگواری امام، در طمع شد و درخواست مراحم بیشتری نموده و عرض کرد: «و العافین عن الناس» [3] . امام علیه‏السلام از روی لطف و محبت فرمود: «خداوند از تو بگذرد.» کنیز با شنیدن جمله امام، عرض کرد: «و الله یحب المحسنین» [4] . امام علیه‏السلام با لطف و احسان بیشتری رو به کنیزی کرد و فرمود: «برو، تو آزادی...» [5] .
2- از جمله رویدادهای مربوط به بردباری امام علیه‏السلام، داستان مردی بی‏شرم و فرومایه است که با امام روبرو شد و بی‏دلیل شروع کرد به ناسزا و دشنام دادن، امام علیه‏السلام با نهایت لطف فرمود: «ای جوان! عقبات سختی در پیشروی ماست، اگر من از آن عقبات بگذرم از آنچه تو گفتی باکی ندارم اما اگر در آن جا سرگردان بمانم، حال من بدتر از آن است که تو گفتی...» [6] .
امام سجاد علیه‏السلام با تمام وجود و عواطفش به خدا و گرفتاریهای عالم آخرت که جز پرهیزگاران کسی از آنها در امان نیست، متوجه بود و چنان دلش را مشغول می‏داشت که هرزه‏گویی آن شخص فرومایه - سخنی برخاسته از باطنی فاقد اخلاق و ادب - کمترین تأثیری در او نگذاشت.
3- از جمله آثار حلم امام علیه‏السلام آن که روزی از مسجد بیرون آمد، مردی شروع کرد به ناسزا گفتن، مردم خواستند انتقام بگیرند و به او صدمه‏ای بزنند، امام علیه‏السلام آنها را منع کرد و رو به آن مرد کرد و فرمود:
«آنچه را که از اعمال ما نمی‏دانی و خداوند از تو پوشیده داشته بیشتر است! آیا حاجتی داری که برآورده سازم؟» آن مرد با شنیدن سخنان امام، شرمنده شد و می‏خواست که زمین او را فروببرد، امام علیه‏السلام وقتی که آن حال را دید، رقت کرد، عبای سیاهی را که بر دوش داشت به سمت او انداخت و دستور داد تا هزار درهم به او دادند. به این ترتیب ریشه عداوت بی‏دلیل نسبت به مردم را از دل آن مرد بیرون آورد و او را به راه حق و راستی باز گرداند و چنان شد که هرگاه امام علیه‏السلام را می‏دید، عرض می‏کرد: به راستی که شما از اولاد پیامبرانید. [7] .
4- داستان دیگری از حلم امام علیه‏السلام نقل کرده‏اند که مرد فرومایه‏ای به امام علیه‏السلام جسارت کرد و او را دشنام داد، امام صورت مبارکش را از او برگرداند، آن مرد با مشاهده آن عمل، رگهای گردنش پر شد و رو به امام کرد و گفت:
«با تو هستم...»
امام علیه‏السلام فوری در پاسخش فرمود:
«من هم (با توجه به برخورد تو) از گناه تو چشم پوشیدم.»
امام، او را ترک کرد و رفت و مقابله به مثل نکرد [8] ، در حالی که آن مرد سخت برآشفته و خشمگین بود.
5- از جمله دلایل عظمت حلم آن حضرت داستان مردی است که به امام علیه‏السلام تهمت زد و هر چه توانست جسارت کرد، سپس امام رو به آن مرد کرد و فرمود: «اگر آنچه درباره من گفتی، چنانم، از خدا می‏خواهم که مرا بیامرزد و اگر نه، آنچه گفتی در من نیست، خدای تعالی از گناه تو بگذرد.» آن مرد با شنیدن سخنان امام متحیر شد و شروع کرد به عذرخواهی و عرض کرد: «فدایت شوم، آنچه گفتم، شما چنان نیستید، بلکه من سزاوارتر بدانهایم، مرا ببخشید.»
امام علیه‏السلام پس از مشاهده این حالت با لبخندی که حکایت از رضایت و بخشش آن حضرت داشت رو به آن مرد کرد و فرمود: «خداوند از تو درگذشت.» آن مرد در حالی که از محضر امام علیه‏السلام برمی‏گشت که سخت شگفت زده و قلبش آکنده از بزرگداشت و عظمت امام بود و با خود می‏گفت: خدا می‏داند که مقام رسالت خود را در خاندانی قرار دهد که خود می‏خواهد. [9] .
6- داستان دیگری از بردباری امام علیه‏السلام نقل کرده‏اند: مردی از دودمان زبیر در خدمت حضرت بود، مردی به او رسید، ضمن تعدی به او، دشنام و ناسزا گفت، آن مرد زبیری صورت از او برگرداند. وقتی که آن مرد رفت، زبیری از جا برخاست و شروع کرد به دشنام دادن به امام علیه‏السلام و جسارت می‏کرد در حالی که امام ساکت بود و جوابی نمی‏داد، زبیری رو به امام کرد و گفت: «چه باعث شده است که جواب مرا نمی‏دهی؟» امام از روی لطف و مدارا فرمود:
«آنچه که باعث شد تو جواب آن مرد را ندهی همان باعث شد که من هم جواب تو را ندهم!» [10] . این بود برخی از حالات کم نظیری که مورخان درباره شکیبایی آن حضرت نقل کرده‏اند که خود بیانگر وسعت فضایل بی‏مانند امام علیه‏السلام و اوصافی است که آن بزرگوار را تا برترین درجه کمال انسانی بالا برده است.

پی نوشت ها:
[1] تهذیب الاخلاق: ص 19.
[2] بخشی از آیه 134 سوره آل عمران، که از جمله صفات پرهیزگاران می‏فرماید: «و فروخورندگان خشم».
[3] بخش دیگری از آیه 134 سوره آل عمران، یعنی:... آنانی که از بدی مردم درگذرند، خداوند دوستدار نیکوکاران است.
[4] بخش دیگری از آیه 134 سوره آل عمران، یعنی:... آنانی که از بدی مردم درگذرند، خداوند دوستدار نیکوکاران است.
[5] تاریخ دمشق: 36 / 155، نهایة الادب: 21 / 326.
[6] بحارالانوار: 46 / 96.
[7] البدایة و النهایة: 9 / 105.
[8] البدایة و النهایة: 9 / 105.
[9] صفة الصفوه: 2 / 54.
[10] الکامل مبرد: 3 / 805.

منبع: تحلیلی از زندگانی امام سجاد (جلد 1)؛ باقر شریف قرشی؛ ترجمه محمد رضا عطائی؛ کنگره جهانی حضرت رضا علیه السلام 1372.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir