خشوع امام سجاد در نماز

نوع اصطلاح :
عنوان :
خشوع امام سجاد در نماز
اما نماز امام علیه‏السلام، تجسم عینی انقطاع تام برای خدای تعالی و گسستن از عالم مادیات بود، به طوری که به هیچ چیز در پیرامون خود توجه نداشت بلکه وجود خود را نیز احساس نمی‏کرد و تنها دلش را به خدا سپرده و دلبسته او بود. راویان اخبار درباره وقت نماز آن حضرت گفته‏اند: وقتی که در محراب نماز می‏ایستاد رنگ مبارکش دگرگون می‏شد و از ترس خدا اعضای بدنش می‏لرزید و در نمازش همچون بنده ذلیل که در برابر پادشاهی مقتدر و بزرگ ایستاده باشد، می‏ایستاد و همواره نمازش را چون نماز وداع می‏خواند که می‏گفتی هرگز پس از آن، نمازی نخواهد خواند. امام باقر علیه‏السلام از خشوع پدر بزرگوارش در حال نماز چنین نقل می‏کند و می‏فرماید: «امام علی بن حسین علیه‏السلام وقتی که در حال نماز بود گویی ساقه درختی است که هیچ حرکتی نداشت جز آن که باد شاخه‏ای از آن را به حرکت آورد...» [1] .
ابان بن تغلب می‏گوید، در خدمت امام جعفر صادق علیه‏السلام از نماز جدش امام زین العابدین علیه‏السلام صحبت می‏کردم و عرض کردم:
«من خود علی بن حسین علیه‏السلام را دیدم وقتی که به نماز می‏ایستاد رنگ مبارکش تغییر می‏کرد...» امام صادق علیه‏السلام، از روی تعجب فرمود: «به خدا قسم که علی بن حسین می‏دانست که در حضور چه کسی ایستاده است!» [2] . آری والله، امام سجاد معرفت کامل به عظمت پروردگار حکیم داشت و عبادتش از روی معرفت و اطاعتش از روی ایمان بود.
از جلوه‏های خشوع امام در حال نماز، آن بود که هرگاه به سجده می‏رفت سر از سجده برنمی‏داشت تا این که عرق می‏ریخت، [3] و یا آن که از زیادی اشک چشم و گریه، در آب دیدگان غرق می‏شد. [4] راویان خبر از ابوحمزه ثمالی نقل کرده‏اند که او امام علیه‏السلام را در حال نماز دید که ردای مبارک از روی شانه‏اش افتاده و توجه ندارد، ابوحمزه، علت را می‏پرسد، امام می‏فرماید: «وای بر تو آیا می‏دانی که در حضور چه کسی بودم؟ همانا از نماز بنده‏ای پذیرفته نمی‏شود مگر آن مقداری که توجه قلبی دارد.» [5] . امام سجاد علیه‏السلام از دلبستگی زیاد به خدا در حال نماز به جایی رسید که یکی از کودکان آن حضرت در چاه افتاد و اهل منزل فریاد برآوردند و مردم مدینه آمدند و کودک را نجات دادند، امام علیه‏السلام همچنان در محراب نماز ایستاده بود و توجهی نداشت، همین که از نماز فارغ شد جریان را گفتند، فرمود: «من متوجه نشدم، در حال مناجات با پروردگار بزرگ بودم.» [6] . روزی در خانه امام حریقی اتفاق افتاد و آن حضرت چنان سرگرم نماز بود که توجه نکرد، موقعی که از نماز فارغ شد به اطلاع آن حضرت رساندند، فرمود: «یاد آتش بزرگ (آتش دوزخ) مرا از این آتش باز داشته بود.» [7] .
عبدالکریم قشیری، این حالت از خود بی‏خبری را که در حال نماز همیشه با امام بوده است از باب غیبت دل از ماجرای احوال خلق دانسته و می‏گوید به خاطر اشتغال حواس به حالات وارده چنین حالی دست می‏دهد، زیرا که گاهی دل از احساس خود و غیر خود به دلیل تذکر ثواب و یا اندیشه عقاب فراموش کرده و غافل می‏شود. [8] .

پی نوشت ها:
[1] وسائل الشیعه: 4 / 685.
[2] وسائل الشیعه: 4 / 685.
[3] تهذیب الاحکام: 2 / 286، بحارالانوار: 46 / 79.
[4] بحارالانوار: 46 / 108.
[5] علل الشرایع: ص 88، بحارالانوار: 46 / 61، وسائل الشیعه: 4 / 688.
[6] اخبار الدول: ص 110، بحارالانوار: 46 / 99.
[7] صفة الصفوه: 2 / 52، المنتظم: 6 / 141، نهایة الأرب: 21 / 325، سیر اعلام النبلاء: 4 / 238.
[8] رساله قشیریه: 1 / 214، این رساله مشهورترین اثر ابوالقاسم قشیری از مشاهیر صوفیه و عرفاست که مشتمل بر داستانهای عجیب از قبیل داستان ابوحفص حداد نیشابوری و شبلی با جنید بغدادی است و همچنین در این رساله برخی از اصطلاحات تصوف و عرفان تفسیر و توضیح شده است از جمله می‏گوید: «این که می‏گویند صوفی فرزند وقت خویشتن است، یعنی او همواره آنچه را که برایش اولویت دارد انجام می‏دهد.» -م.

منبع: تحلیلی از زندگانی امام سجاد (جلد 1)؛ باقر شریف قرشی مترجم محمد رضا عطائی؛ کنگره جهانی حضرت رضا علیه السلام 1372.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir