عزت نفس

نوع اصطلاح :
عنوان :
عزت نفس
خدای عزیز بر بنده مؤمن ذلت روا نمی‏دارد. و هر انسانی که می‏خواهد عزیز و سر بلند باشد می‏داند که سربلندی در همگون شدن با آموزه‏های وحیانی است. زیرا عزت و سربلندی در پیشگاه خداست، فان العزة لله جمیعا. [1] و هر کس خواهان سربلندی و عزت است، باید از این سمت و سو، سویه گیرد،من کان یرید العزة فلله العزة جمیعا. [2] .
آموزه‏های دینی انسان و جامعه را عزیز و سربلند می‏پروراند، نه در زندگی اجتماعی و نه در زندگی فردی نباید سلطه‏های بیگانگان را در فرایندهای گوناگون فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی بپذیرند. خدای سبحان هیچ گونه سلطه را بر امت اسلامی روا نمی‏داند، و لن یجعل الله للکافرین علی المؤمنین سبیلا. [3] «خدای سبحان هیچ گونه راه سلطه برای بیگانگان (کفار) بر مسلمانان قرار نداده است.» رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم این حقیقت را در اندیشه و رفتار شفاف ساخت و امتی عزیز و سرافراز متشکل ساخت.
عترت آل رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم همین اندیشه و راه را هموار ساختند، امیر عزت و سربلندی در برابر سلطه‏پذیری از بیگانه فرمود: مرگ را در آغوش گیرید، عار و ننگ را نپذیرید، المنیة لا الدنیة. [4] و نیز در برابر سلطه‏طلبان و مستکبران فرمود شمشیرهایتان را با خون مستکبران سیراب نمایید تا عزیز و سربلند باشید، رووا السیوف من الدماء. و فرمود زندگی در مرگ با عزت است و مرگ در زندگی توأم با ذلت، فالموت فی حیاتکم مقهورین و الحیاة فی موتکم قاهرین. [5] و فرمود در هیچ شرایطی دامن خویش را با ننگ و ذلت آلوده مساز، اکرم نفسک من کل دنیة و ان ساقتک الی الرغائب فانک لن تعتاض بما تبذل من نفسک عوضا. [6] «فشار متراکم نیازمندی باعث نشود که گوهر کریم خویش را به پستی آلوده سازی، که هیچ چیز معادل این گوهر گران بها وجود ندارد که به کف آری».
این حقیقت در سخن سرور عزت‏مندان و آزادگان حسین علیه‏السلام این گونه شفاف است: هیهات منا اخذ الدنیة ابی الله ذلک و رسوله و جدود طابت و حجور طهرت. [7] «ما (عترت) هیچ گاه ذلت را نخواهیم پذیرفت، خدا و رسول خدا ذلت را بر ما روا ندیده است، پدران پاک و مادران پاک دامن بر ما ذلت نمی‏پسندند».
و اینک سیدالساجدین علیه‏السلام این اندیشه عرشی را این گونه شفاف می‏سازد: اگر گران سنگ‏ترین چیز از گران‏قدرترین چیزها را در اختیار قرار دهند و بخواهند عزت نفس مرا بگیرند، من دوست نخواهم داشت، ما احب ان لی بذل نفس حمر النعم. [8] «دوست ندارم نفس خویش را با حمر نعم (بهترین چیز از هر چیز گران‏قدر) مبادله نمایم.» شفاف‏تر از این در اندیشه‏ی دیگر حضرت است که اگر تمام دنیا را در یک طرف و عزت نفس انسان را در طرف برابر قرار دهند؛ کسی که نفسش در نزد وی عزیز باشد دنیا را برنمی‏گزیند، من کرمت علیه نفسه هانت علیه الدنیا. [9] «کسی که نفس و منش خویش را عزیز بدارد، دنیا در چشم وی کوچک خواهد بود».
اظهار نیاز بر دیگران ذلت زندگی است، طلب الحوائج الی الناس مذلة للحیاء. [10] گوهر خویشتن را با آزمندی و نیازمندی آلوده مساز. یعنی سربلندی در این است که خود را از دیگران بی‏نیاز ببینی. و نیز می فرماید: رأیت الخیر کله قد اجتمع فی قطع الطمع عما فی ایدی الناس. [11] «تمام خوبی‏ها در این است که آز و طمع را از دیگران ببری.» چشم طمع و آزمندی را ببند تا روح عزیز داشته باشی که منش عزیز تو را آزمندی می‏آلاید. اینک سید الساجدین علیه‏السلام که تنها در برابر خدا کرنش دارد این گونه خویشتن را از هر آلودگی ذلت حراست می‏کند.
هنگامی که حضرت در مکه بودند، ولید بن عبدالملک نیز به مکه آمده بود. به حضرت پیشنهاد شد که از ولید بخواهد که در مورد اختلاف ملکی ایشان با طرف مقابل (محمد حنفیه) که حق هم با امام سجاد علیه‏السلام است، استمداد کند! امام سجاد علیه‏السلام با کمال تعجب فرمود، آیا در حرم خدا از غیر خدا طلب حاجت نمایم! آنگاه اندیشه برتر از این را نیز این گونه شفاف ساختند؛ من از خدا که خالق دنیاست، دنیا طلب نمی‏کنم، چگونه از بنده‏ی خدا که آن هم همانند من است، دنیا طلب کنم! انی آنف ان أسأل الدنیا خالقها فکیف أسألها مخلوقا مثلی. [12] علی بن الحسین علیه‏السلام این گونه خویشتن و پیروان را عزیز می‏پروراند. چشم علی بن الحسین علیه‏السلام در هنگام وقوف در عرفات به گروهی افتاد که دست نیاز خود را در پیش مردم دراز نموده بودند! به آنان فرمود، وای بر شما! آیا در چنین روزی از دیگران حاجت می‏خواهید، أغیر الله تسألون فی مثل هذا الیوم. [13] . از دیدگاه امام سجاد علیه‏السلام، بدترین افراد در نزد خدا آنانی هستند که ذلت را می‏پذیرند، نظر علی بن الحسین علیه‏السلام یوم عرفة الی رجال یسألون الناس فقال هولاء شرار من خلق الله الناس مقبلون علی الله و هم مقبلون علی الناس. [14] «نگاه علی بن الحسین علیه‏السلام در روز عرفه به افرادی که از مردم طلب نیاز می‏نمودند افتاد فرمود: اینان بدترین افرادند، مردم به سوی خدا روی کرده‏اند، اینان به سوی مردم دست نیاز دراز نموده‏اند». این گونه فضیلت نصیب کدامین انسان جز عترت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و جز سیدالساجدین علیه‏السلام شده است؟! این اندیشه بالنده عترت است که این گونه عزت‏مند می‏اندیشد و عزیز می‏پروراند. آن هم رفتار شفاف عترت است که این اندیشه را با خون هماره امضا نموده است.

پی نوشت ها:
[1] نساء، 139.
[2] فاطر، 10.
[3] نساء، 141.
[4] غررالحکم، ج 1، ص 25، ص 414.
[5] نهج‏البلاغه، خ 51، ص 44.
[6] همان، نامه، 31، ص 304.
[7] مقتل خوارزمی، ج 2، ص 10.
[8] خصال، ج 1، ص 23.
[9] تحف العقول، ص 278.
[10] همان، ص 279.
[11] اصول کافی، باب استغناء عن الناس، حدیث 3.
[12] علل الشرایع، ج 1، ص 270، بحار، ج 46، ص 64.
[13] خصال، ج 2، ص 518.
[14] عدة الداعی، ص 89، نقل از بحار، ج 96، ص 261.

منبع: امام سجاد الگوی زندگی؛ حبیب الله احمدی؛ فاطیما چاپ دوم 1384.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir