نگاهی کوتاه بر دعاهای صحیفه سجادیه

نوع اصطلاح :
عنوان :
نگاهی کوتاه بر دعاهای صحیفه سجادیه
پیرامون دعاهای «صحیفه کامله سجادیه»، شرحهای متعدد نوشته شده، ما در اینجا نظر شما را به شرح کوتاهی که علامه فقید استاد شیخ محمدرضا مظفر، در این مورد نموده جلب می‏کنیم: پس از حادثه جانگداز عاشورا، خلفای بنی‏امیه زمام امور امامت اسلامی را به دست گرفته و با استبداد و دیکتاتوری سخت، بی‏اندازه خونریزی و ظلم کرده و به تعالیم اسلامی لطمه زدند.
امام سجاد علیه‏السلام در این شرایط با حالی جانسوز و مصیبت‏زده، در گوشه خانه به سر می‏برد، کسی به محضرش نمی‏رفت و خود آن حضرت هم بر اثر سانسور شدید، آزاد نبود که به میان مردم برود و وظایف و تکالیف مردم را به آنها برساند.
به ناچار برای خود، این روش را انتخاب کرد که به وسیله دعا (با توجه به اینکه دعا، یکی از طرق تعلیم و تربیت است) دستورهای قرآن و معارف اسلام و روش خاندان رسالت صلی الله علیه و آله را نشر دهد، و روح دین و پارسایی را به مردم بیاموزد و وظایف انسانها را در مورد تهذیب نفس و کسب اخلاق یادآوری کند.
این روش، یگانه ابتکاری بود که امام در پرتو آن بی‏آنکه بهانه‏ای به دست دشمنان بیفتد به نشر دستورها و معارف اسلام پرداخت. از این رو آن حضرت دعاهای بسیاری به مردم آموخت. قسمتی از این نیایشها به نام کتاب «صحیفه سجادیه» گردآوری شده که آن را «زبور آل محمد» نامیده‏اند. این کتاب با اسلوب و سبکی بسیار دلپذیر به روش عالیترین ادبیات عرب، روشنگر اهداف عالی دین حنیف اسلام و دقیقترین اسرار یکتاپرستی و نبوت و صحیحترین راه آموزش اخلاق محمدی و معارف اسلامی است و محتوای امور مختلف تربیتی - دینی می‏باشد و در حقیقت این کتاب در لباس «دعا» تعلیم دهنده دین و اخلاق است یا نیایشی است که با سبک ویژه‏ای، یاد دهنده دین و اخلاق می‏باشد و به راستی این کتاب بعد از قرآن و نهج‏البلاغه، دارای حد اعلای اسلوب و روش بیان عربی بوده و بلندترین پایگاه استفاده از دریای دریافتهای عرفان الهی و اخلاقی است.
پاره‏ای از تعلیمات این دعا آن است که می‏آموزد: چگونه باید به ستایش و تقدیس خداوند پرداخت و حمد و سپاس او را کرد و در درگاهش توبه نمود.
و پاره دیگر آن است که یاد می‏دهد: چگونه باید با خدا راز و نیاز کرد و با اخلاص و دلبستگی تمام با خدا خلوت نمود.
قسمتی از این کتاب بیانگر طرز صحیح و معنای واقعی صلوات و درود بر پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سایر پیامبران و برگزیدگان می‏باشد.
این کتاب در قسمتی از محتویاتش، وظیفه احترام به پدر و مادر و حقوقی را که پدر و مادر بر عهده فرزندان، یا فرزندان بر عهده پدر و مادر دارند شرح می‏دهد و همین طور حقوق همسایگان و خویشان و همه مسلمین، و حقوق تهیدستان را نسبت به ثروتمندان و به عکس، بیان می‏کند.
و در پاره‏ای از محتوای خود، وظایف انسان را در برابر بدهکاران و سایر امور اقتصادی و مالی و در طرز معامله و رفتار با هم‏سلکان و دوستان و اصولاً همه مردم و کارگران و خدمتگزاران تشریح می‏سازد.
و در قسمتی دیگر، همه عوامل فضائل اخلاقی را که شایستگی آن را دارند تا روش کاملی برای کسب اخلاق باشند، معرفی می‏کند.
و در پاره‏ای دیگر، یاد می‏دهد که چگونه باید در برابر ناگواریها و حادثه‏ها شکیبایی کرد و باید در حالات بیماری و سلامتی چگونه بود.
در فرازهایی، وظایف ارتش و سپاه اسلام، و وظایف لازم مردم را در برابر سپاه، بیان می‏کند... و به طور کلی آنچه را که اخلاق محمدی و شریعت الهی خواهان آن است فقط در سبک و لباس دعا، تشریح می‏نماید.
مثلاً؛ در دعای 1 و 6 و 7 شیوه‏های خداشناسی را می‏آموزد، و در دعای 37، روش عجز در عبادت خدا را بیان می‏کند، و در دعای 31 و 39 و 46 پاداش و کیفر خدا را تبیین می‏نماید. و در دعای 20 و 28 و 13، برنامه تهذیب نفس و پاکسازی و بهسازی را شرح می‏دهد و عوامل پرورش روح نیرومند را برمی‏شمرد. و در دعای 38 لزوم رعایت حقوق همدیگر را تذکر می‏دهد و در فرازی از آن می‏گوید: اللهم انی اعتذر الیک من مظلوم ظلم بحضرتی فلم انتصره: «خدایا! من از پیشگاهت عذرخواهی می‏کنم، از مظلومی که در برابر من به او ظلم شده و من به یاری او نشتافته‏ام.» [1] . کوتاه سخن آنکه: امام سجاد علیه‏السلام در عین انزوا، در لباس دعا و نیایش درس مبارزه و نهضت بر ضد طاغوتیان می‏آموزد، مثلاً در دعای بیستم صحیفه چنین می‏گوید:
«خدایا! به من دست و نیرویی ده تا بتوانم بر کسانی که به من ستم می‏کنند، پیروز شوم، و زبانی عنایت فرما تا در مقام احتجاج و استدلال، بر مخالف غلبه کنم، و اندیشه‏ای ده تا نیرنگ دشمن را درهم شکنم و دست ستمگران را از تعدی و تجاوز کوتاه سازم.»
جالب توجه اینکه در کتاب صحیفه، به رشته‏هایی از معجزات علمی که در جهان آن روز، بشر به آنها آگاهی نداشت اشاره شده است، مثلاً در دعای 51 آن آمده: «ای خدایی که وزن تاریکی و نور را می‏دانی، و از وزن سایه و هوا آگاهی داری.» (با توجه به اینکه در آن وقت، علم و دانش، برای این اشیا وزنی قائل نبود.)
و در دعای 27 می‏گوید: «عامل انتقال بیماری وبا، آب است.» آنجا که عرض می‏کند: «خدایا با قدرت خود، آب آشامیدنی دشمنان اسلام را به بیماری وبا بیامیز.»

پی نوشت ها:
[1] العقائد الامامیه (شیخ محمدرضا مظفر)، ص 134 به بعد.

منبع: نگاهی بر زندگی امام سجاد؛ محمد محمدی اشتهاردی؛ سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir