عمر و مسأله عول‏

نوع اصطلاح :
عنوان :
عمر و مسأله عول‏
شیخ کلینی (ره) در کافی به اسنادش از زهری از عبیدالله بن عبدالله بن عتبه نقل کرده که می‏گوید: با ابن‏عباس مذاکره و گفتگو می‏کردم، سخن از سهام ورثه به میان آمد، ابن‏عباس د گفت: سبحان الله العظیم! آیا ممکن است خدایی که از شماره توده‏های شن بیابانها آگاهی دارد در میان مالی دو نصف و یک ثلث قرار دهد؛ زیرا آن دو نصف تمام مال را فرا می‏گیرد. پس جای 3/1 کجا خواهد بود؟!
زفر بن اوس به ابن‏عباس گفت: نخستین کسی که در سهام ورثه عول [1] به وجود آورده چه کسی بوده؟
ابن‏عباس: عمر بن الخطاب، هنگامی که سهام ورثه بر او پیچیده می‏شد می‏گفت: بخدا سوگند نمی‏دانم کدامیک از شما را خدا مقدم نموده (تا چیزی از او کم نشود) و کدام را موخر (تا از او کم شود). و چاره‏ای جز این ندارم که از تمام ورثه به نسبت سهامشان کم کنم. آنگاه ابن‏عباس گفته: قسم بخدا اگر عمر آن را که خدا مقدم داشته مقدم می‏نمود و آن را که موخر داشته موخر می‏کرد هرگز عول پیش نمی‏آمد.
زفر پرسید کدام را خدا مقدم داشته و کدام را موخر؟
ابن‏عباس: هر فریضه‏ای که دارای دو نصیب است، اعلی و ادنی مقدم است، و هر فریضه‏ای که تنها یک مقدر دارد موخر است.
زفر: چرا زمانی که عمر زنده بود حکم مساءله را به او نگفتی؟
ابن‏عباس: از او می‏ترسیدم.
و آنگاه زهری می‏گوید: اگر چنین نبود که بر ابن‏عباس پیشوایی پرهیزکار و نافذالحکم تقدم جسته بود، هیچ دو نفری در علم و دانش ابن‏عباس اختلاف نمی‏نمودند. [2] .
نکته:
ابن‏ابی‏الحدید می‏گوید: عمر مردی سخت، پر مهابت، سیاس، و بی محابا بوده و بزرگان صحابه از او تقیه می‏نموده‏اند. و پس از مرگ او زمانی که ابن‏عباس حکم مسأله عول را اظهار نمود و پیش از آن اظهار نکرده بود به او گفتند: چرا در زمان حیات عمر آن را ابراز نداشتی؟ گفت: از او می‏ترسیدم زیرا وی مردی مهیب بود. [3] .
شگفتا! آنگاه که گفته شود زنی در مقام محاجه با او وی را محکوم نموده بطوری که ناچار به اقرار شده است می‏گویند بسیار متواضع بوده. و هرگاه گفته شود که در باب ارث حکم خدا را ندانسته و دانشمندان از تفهیم او می‏ترسیده‏اند می‏گویند سخت و بسیار با مهابت بوده است.

پی نوشت ها:
[1] زیاد شدن سهام ورثه از واحد صحیح.
[2] فروع کافی، ج 7، ص 79، حدیث 3.
[3] شرح نهج‏البلاغه، ج 1، ص 58.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir