آثار ارزشمند اجتماعی

نوع اصطلاح :
عنوان :
آثار ارزشمند اجتماعی
حضرت امیرالمؤمنین‏ علیه السلام در حکمت 252 آثار ارزشمند اجتماعی «نظارت مردمی» و «امر به معروف» را مطرح می‏فرماید که یکی از آثار اجتماعی آن به راه آوردن توده‏های مردم است، که فرمود:
وَالْجِهَادَ عِزّاً لِلْإِسْلَامِ، وَالْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ مَصْلَحَةً لِلْعَوَامِّ، وَالنَّهْی عَنِ الْمُنْکَرِ رَدْعاً لِلسُّفَهَاءِ،
(و «جهاد» را برای عزّت اسلام، و «امر به معروف» را برای اصلاح توده‏های ناآگاه، و «نهی از منکر» را برای بازداشتن بیخردان از زشتی‏ها.) [1] .
زیرا:
برخی توجّه ندارند.
و برخی دیگر دچار غفلت و فراموشی می‏شوند.
و بعضی از آگاهی لازم برخوردار نیستند، که دچار زشتی‏ها می‏گردند.
امّا وقتی پاکان و صالحان تذکّر می‏دهند،
امر به خوبی‏ها می‏کنند و از زشتی‏ها باز می‏دارند،
عموم مردم از باسواد و بی سواد، آگاه و غیر آگاه، همه بهره‏مند می‏شوند،
به یاد ارزش‏ها می‏افتند و بدکاران و فاسدان سرافکنده شده ناچار از زشتی‏ها دست بر می‏دارند.
از این رو امیرالمؤمنین‏ علیه السلام ابتداء انواع روش‏های بازدارندگی از مفاسد اجتماعی را مطرح، و سپس به ارزش بسیار والای امر به معروف اشاره می‏فرماید:
فَمِنْهُمُ الْمُنْکِرُ لِلْمُنْکَرِ بِیدِهِ وَلِسَانِهِ وَقَلْبِهِ، فَذلِکَ الْمُسْتَکْمِلُ لِخِصَالِ الْخَیرِ؛
وَمِنْهُمُ الْمُنْکِرُ بِلِسَانِهِ وَقَلْبِهِ وَالتَّارِکُ بِیدِهِ، فَذلِکَ مُتَمَسِّکٌ بِخَصْلَتَینِ مِنْ خِصَالِ الْخَیرِ وَمُضَیعٌ خَصْلَةً؛
وَمِنْهُمُ الْمُنْکِرُ بِقَلْبِهِ، وَالتَّارِکُ بِیدِهِ وَلِسَانِهِ، فَذلِکَ الَّذِی ضَیعَ أَشْرَفَ الْخَصْلَتَینِ مِنَ الثَّلَاثِ، وَتَمَسَّکَ بِوَاحِدَةٍ،
وَمِنْهُمْ تَارِکٌ لِإِنْکَارِ الْمُنْکَرِ بِلِسَانِهِ وَقَلْبِهِ وَیدِهِ، فَذلِکَ مَیتُ الْأَحْیاءِ.
وَمَا أَعْمَالُ الْبِرِّ کُلُّهَا وَالْجِهَادُ فِی سَبِیلِ اللَّهِ، عِنْدَ الْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْی عَنِ الْمُنْکَرِ، إِلَّا کَنَفْثَةٍ فِی بَحْرٍ لُجِّی.
وَإِنَّ الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْی عَنِ الْمُنْکَرِ لَا یقَرِّبَانِ مِنْ أَجَلٍ، وَلَا ینْقُصَانِ مِنْ رِزْقٍ، وَأَفْضَلُ مِنْ ذلِکَ کُلِّهِ کَلِمَةُ عَدْلٍ عِنْدَ إِمَامٍ جَائِرٍ.
مراحل امر به معروف و نهی از منکر
«گروهی، مُنکر را با دست و زبان و قلب انکار می‏کنند، پس آنان تمامی خصلت‏های نیکو را در خود گرد آورده‏اند.
گروهی دیگر، مُنکر را با زبان و قلب انکار کرده، امّا دست به کاری نمی‏بَرند، پس چنین کسی دو خصلت از خصلتهای نیکو را گرفته و دیگری را تباه کرده است.
و بعضی مُنکر را تنها با قلب انکار کرده، و با دست و زبان خویش اقدامی ندارند، پس دو خصلت را که شریف‏تر است تباه ساخته و یک خصلت را به دست آورده‏اند.
و بعضی دیگر مُنکر را با زبان و قلب و دست رها ساخته‏اند که چنین کسی از آنان، مرده‏ای میان زندگان است.
و تمام کارهای نیکو، و جهاد در راه خدا، برابر امر به معروف و نهی از منکر، چونان قطره‏ای بر دریای موّاج و پهناور است، و همانا امر به معروف و نهی از منکر، نه اجلی را نزدیک می‏کنند، و نه از مقدار روزی می‏کاهند، و از همه اینها برتر، سخن حق در پیش روی حاکمی ستمکار است.» [2] .

پی نوشت ها:
[1] حکمت 252 نهج‏البلاغه معجم المفهرس محمد دشتی، که برخی از اسناد آن به شرح زیر است:
1- نهایة الارب ج 8 ص 182: نویری شافعی (متوفای 732 ه)
2- مطالب السؤول ج 1 ص 176: ابن طلحه شافعی (متوفای 652 ه)
3- غرر الحکم ص 77 و 230 / ج1 ص274 و 275: آمدی (متوفای 588 ه)
4- کشف الغمة ج 2 ص 43-108: اربلی (متوفای 693 ه)
5- کتاب سقیفه (به نقل اربلی): جوهری (متوفای 262 ه)
6- علل‏الشرائع (باب اصول اسلام) ص248: شیخ صدوق (متوفای 381 ه)
7- دلائل‏الامامة ص32 ط جدید ص113: طبری شافعی (متوفای 310 ه)
8- کتاب احتجاج ص133 ص258 ط جدید: طبرسی (متوفای 588 ه).
[2] حکمت 374 نهج‏البلاغه معجم المفهرس محمد دشتی، که برخی از اسناد آن به شرح زیر است:
1- تحف العقول ص 162: ابن شعبه حرانی (متوفای 380 ه)
2- اصول کافی ج2 ص50 ح1: کلینی (متوفای 328 ه)
3- ذیل الامالی ص 171: ابوعلی قالی (متوفای 356 ه)
4- قوت القلوب ج1 ص92 و91 فصل16: ابوطالب مکی (متوفای 386 ه)
5- حلیة الاولیاء ج 1 ص 74 و 75: ابونعیم اصفهانی (متوفای 402 ه)
6- کتاب زهد ص8: حسین‏بن سعید اهوازی از اصحاب امام سجاد علیه السلام
7- کتاب خصال ج1 ص329 ح25 باب‏السّتّة: شیخ صدوق (متوفای 381 ه)
8- مناقب ص 268: خطیب خوارزمی حنفی (متوفای 568 ه).
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir