سخاوت و ايثار علي

نوع اصطلاح :
عنوان :
سخاوت و ايثار علي
اذا جادت الدنيا عليک فجد بها علي الناس طرا انها تتقلب فلا الجود يفنيها اذا هي اقبلت و لا البخل يبقيها اذا هي تذهب (علي عليه السلام)
سخاوت از طبع کريم خيزد و محبت و جاذبه را ميان افراد اجتماع برقرار ميسازد، شخص سخي هر عيبي داشته باشد در انظار عموم مورد محبت است.
علي عليه السلام در سخاوت مشهور و کعبه آمال مستمندان و بيچارگان بود هر کسي را فقر و نيازي ميرسيد دست حاجت پيش علي عليه السلام مي‏برد و آنحضرت با نجابت و اصالتي که در فطرت او بود حاضر نميشد آبروي سائل ريخته شود.
حارث حمداني دست نياز پيش علي عليه السلام برد، حضرت فرمود آيا مرا شايسته پرسش دانسته‏اي؟
عرض کرد بلي يا امير المؤمنين، علي عليه السلام فورا چراغ را خاموش کرد و گفت اين عمل براي آن کردم که ترا در اظهار مطلب خفت و شکستي نباشد.
روزي مستمندي بعلي عليه السلام وارد شد و وجهي تقاضا کرد، علي عليه السلام بعامل خود فرمود او را هزار دينار بدهد عامل پرسيد از طلا باشد يا نقره؟ فرمود براي من فرقي ندارد هر کدام که بدرد حاجتمند بيشتر ميخورد از آن بده.
معاويه که دشمن سرسخت آنحضرت بود روزي از يکي پرسيد: از کجا ميآئي؟
آن شخص از راه تملق گفت از پيش علي که بخيل‏ترين مردم است! معاويه گفت واي بر تو از علي سخي‏تر کسي بدنيا نيامده است اگر او را انباري از کاه و انباري از طلا باشد طلا را زودتر از کاه ميبخشد.
يکي از مباشران علي عليه السلام عوائد ملک او را پيش وي آورده بود آنحضرت فورا در آمد خود را بفقراء تقسيم نمود عصر آنروز همان شخص علي عليه السلام را ديد که شمشيرش را ميفروشد تا براي خانواده خود ناني تهيه کند.
علي عليه السلام هيچگاه سائل را رد نميکرد و ميفرمود: اگر من احساس کنم که کسي از من چيزي خواهد خواست پيش از اظهار او در اجابت دعوتش پيشدستي ميکنم زيرا حقيقت جود نا خواسته بخشيدن است.
علي عليه السلام ميفرمود حاجتمندان حاجت خود را روي کاغذ بنويسند تا خواري و انکسار سؤال در چهره آنها نمايان نشود. علي عليه السلام چهار درهم پول داشت يکي را در موقع شب انفاق نمود و يکي را در روز و يکدرهم آشکارا و يکدرهم در نهان آنگاه اين آيه نازل شد که مفسرين شأن نزول آنرا در مورد انفاق آنحضرت نوشته‏اند:
الذين ينفقون اموالهم بالليل و النهار سرا و علانية فلهم اجرهم عند ربهم و لا خوف عليهم و لا هم يحزنون [1] .
کسانيکه اموال خود را در شب و روز، نهاني و آشکارا انفاق ميکنند براي آنها نزد پروردگارشان پاداشي است و ترس و اندوهي بر آنها نباشد [2] .
پس از قتل عثمان که علي عليه السلام بمسند خلافت نشست عربي نزد آنحضرت آمد و عرض کرد من بسه نوع بيماري گرفتارم، بيماري نفس، بيماري جهل، بيماري فقر! علي عليه السلام فرمود مرض را بايد بطبيب رجوع کرد و جهل را بعالم و فقر را بغني.
آن مرد گفت شما هم طبيب هستيد و هم عالم و هم غني!
حضرت دستور داد از بيت المال سه هزار درهم باو عطاء کردند و فرمود هزار درهم براي معالجه بيماري و هزار درهم براي رفع پريشاني و هزار درهم‏براي معالجه ناداني [3] .
علماء و مفسرين عامه و خاصه نقل کرده‏اند علي عليه السلام در مسجد نماز ميخواند و در رکوع بود که سائلي در حاليکه سؤال ميکرد از کنار او گذشت و آنحضرت انگشتر خود را که در دست داشت با اشاره باو بخشيد، سائل وقتي از او دور شد با رسول اکرم صلي الله عليه و آله برخورد نمود حضرت پرسيد چه کسي اين انگشتر را بتو داد؟ سائل اشاره بعلي عليه السلام نمود و گفت اين شخص که در رکوع است آنگاه آيه: انما وليکم الله و رسوله... که آيه ولايت بوده و ضمنا اشاره بخاتم بخشي آنحضرت است نازل شد [4] . (در بخش پنجم در ترجمه و تفسير آيه مزبور بحث خواهد شد)
علي عليه السلام تنها به بخشش مال اکتفاء نميکرد بلکه جان خود را نيز در راه حق ايثار نمود، در شب هجرت بخاطر پيغمبر صلي الله عليه و آله از جان خود دست شست و باستقبال مرگ رفت، معني پر مغز ايثار همين است که جز علي عليه السلام کسي بدان پايه نرسيده است.
ايثار مقدم داشتن ديگران است بر نفس خود و کسي تا تسلط کامل بر نفس نداشته باشد نميتواند مال و جان خود را بديگري بدهد، اين صفت از سجاياي اخلاقي و صفات ملکوتي است که در هر کسي پيدا نميشود، علي عليه السلام با زحمت و مشقت زياد ناني تهيه کرده و براي فرزندان خود مي‏برد در راه سائلي رسيد و اظهار نيازمندي کرد حضرت نان را باو داد و با دست خالي بخانه رفت، روزي با غلام خود قنبر ببازار رفت و دو پيراهن نو و کهنه خريد کهنه را خود پوشيد و نو را بقنبر داد.
محدثين و مورخين، همچنين مفسرين ذيل تفسير آيات سوره دهر (هل اتي) هر يک با مختصر تفاوتي در الفاظ و عبارات در مورد ايثار علي عليه السلام بطورخلاصه چنين نوشته‏اند که حسنين عليهما السلام مريض شدند پدر و مادر آنها و حتي خود حسنين نذر کردند که پس از بهبودي سه روز بشکرانه آن روزه بگيرند فضه خادمه منزل نيز از آنها پيروي نمود.
چون خداوند لباس عافيت بآنها پوشانيد بنذر خود وفا کرده و مشغول روزه گرفتن شدند، علي عليه السلام سه صاع جو از شمعون يهودي که همسايه‏شان بود قرض کرد و بمنزل آورد حضرت زهرا عليها السلام روز اول يکصاع از آنرا آرد نموده و (بتعداد افراد خانواده) پنج گرده نان پخت، شب اول موقع افطار سائلي پشت در صدا زد اي خانواده پيغمبر من مسکين و گرسنه‏ام از آنچه ميخوريد مرا اطعام کنيد که خدا شما را از طعامهاي بهشتي بخوراند، خاندان پيغمبر هر پنج قرص را بمسکين داده و خود با آب افطار کردند.
روز دوم فاطمه عليها السلام ثلث ديگر جو را آرد کرد و پنج گرده نان پخت شامگاه موقع افطار يتيمي پشت در خانه حرفهاي مسکين شب پيشين را تکرار کرد باز هر پنج نفر قرصهاي نان را باو داده و خود با آب افطار کردند. روز سيم فاطمه عليها السلام بقيه جو را بصورت نان در آورد و موقع افطاري اسيري پشت در آمد و سخنان سائلين دو شب گذشته را بزبان آورد باز خاندان پيغمبر نانها را باو دادند و خودشان فقط آب چشيدند روز چهارم حسنين عليهما السلام چون جوجه ميلرزيدند وقتي پيغمبر صلي الله عليه و آله آنها را ديد فرمود پناه مي‏برم بخدا که شما سه روز است در چنين حاليد جبرئيل فورا نازل شد و 18 آيه از سوره هل اتي را (از آيه 5 تا آيه 22) در شأن آنها و توضيح مقامات عاليه‏شان در بهشت برين برسول اکرم صلي الله عليه و آله قرائت کرد که يکي از آيات مزبور اشاره بانفاق و اطعام سه روزه آنها است آنجا که خداوند تعالي فرمايد:
و يطعمون الطعام علي حبه مسکينا و يتيما و اسيرا [5] .
و در آخر آيات نازله هم از عمل بيريا و خالصانه آنها قدرداني‏کرده و فرمايد: ان هذا کان لکم جزاء و کان سعيکم مشکورا. يعني البته اين (مقامات و نعمتهاي بهشتي که در آيه‏هاي پيش آنها را توضيح داده) پاداش عمل شما است و سعي شما مورد رضايت و قدرداني است [6] .

پی نوشت ها:
[1] سورة بقره آيه 274.
[2] کشف الغمه ص 93 ـ ينابيع المودة ص 92 ـ مناقب ابن مغازلي ص 280.
[3] جامع الاخبار ص 162.
[4] مناقب ابن مغازلي ص 313 ـ کفاية الطالب ص 250 و کتب ديگر.
[5] سوره دهر آيه. 8.
[6] شواهد التنزيل جلد 2 ص 300 ـ امالي صدوق مجلس 44 حديث 11 ـ کشف الغمه ص 88 و کتب ديگر.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir