بردباری و گذشت امام علی‏

نوع اصطلاح :
عنوان :
بردباری و گذشت امام علی‏
رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم ضمن حدیثی طولانی فرمود: اگر بردباری به صورت مردی مجسم می‏شد به سیمای علی در می‏آمد. [1] .
جابر گوید: امیر مؤمنان علی بن ابی‏طالب علیه‏السلام شنید مردی به قنبر دشنام می‏دهد و قنبر قصد پاسخگویی دارد، حضرت او را صدا زد: ای قنبر، آرام باش، به دشنام گوی خود اعتنا مکن تا خدای رحمان را خشنود و شیطان را خشمگین سازی و دشمنت را به کیفر رسانی. سوگند به خدایی که دانه را شکافت و جاندار را آفرید مؤمن پروردگار خود را به چیزی چون بردباری خشنود نسازد، و شیطان را به چیزی چون سکوت به خشم نیاورد، و هیچ عقوبتی برای احمق مانند سکوت و بی‏اعتنایی به او نیست. [2] .
ابن ابی‏الحدید گوید: آن حضرت بردبارترین مردم نسبت به گنهکار و با گذشت‏ترین آنها از بدکار بود، صحت این گفتار در جنگ جمل به چشم می‏خورد که بر مروان بن حکم- که سر سخت‏ترین دشمن آن حضرت بود- دست یافت و از گناه او چشم پوشید. و عبدالله بن زبیر حضرتش را در برابر مردم دشنام می‏گفت و در جنگ جمل در سخنرانی خود گفت:
«این مرد لئیم پست علی بن ابی‏طالب به سوی شما آمده» و علی علیه‏السلام می‏فرمود:
«زبیر همیشه از ما خاندان بود تا پسرش عبدالله بزرگ شد»، با این همه در همان جنگ بر او دست یافت و او را اسیر کرد اما از او درگذشت و فرمود:
«از اینجا برو تا تو را نبینم» و بیش از این نگفت. و نیز پس از جنگ جمل در مکه بر سعید بن عاص که از دشمنان او بود دست یافت و چیزی به او نگفت...[3] .
قنبر گوید: با امیر مؤمنان علیه‏السلام بر عثمان وارد شدم، عثمان دوست داشت با امام خلوت کند، امام بهمن اشاره کرد که دور شوم. من اندکی دور شدم، عثمان شروع کرد با تندی با امام سخن گفتن، و امام همن طور سر به زیر داشت. عثمان گفت: چرا حرف نمی‏زنی؟ فرمود: پاسخی جز آنکه ناخوشایند توست ندارم و سخنی که پسند تو باشد در نظرم نیست. سپس از نزد عثمان بیرون آمد و این شعر را زمزمه می‏کرد: اگر پاسخ او را دهم پاسخهای حاضر و کوبنده‏ام دل او را به درد آورد، ولی صبر می‏کنم و خون و دل می‏خورم که اگر اقدامی علیه او کنم نیش سختی از من خواهد خورد. [4] .
امام علی علیه‏السلام یکی از غلامان خود را چند بار صدا زد و او پاسخ نگفت،امام بیرون آمد دید غلام در خانه ایستاده است، فرمود: چرا پاسخ نمی‏دهی؟ گفت:حال نداشتم و می‏دانستم که شما هم ناراحت نمی‏شوید و آسیبی به من نمی‏رسانید؛ فرمود: سپاس خدا را که مرا از کسانی قرار داد که خلقش از او ایمنند؛ ای غلام برو که در راه خدا آزادی. [5] .
امیر مؤمنان علیه‏السلام از بازار خرما فروشان می‏گذشت دختری را دید که می‏گرید، پرسید: دخترک! چرا می‏گریی؟ گفت: اربابم درهمی به من داد و فرستاد خرما بخرم و من از این مرد خرما خریدم ولی چون آن را بردم آنها نپسندیدند،اینک پس آورده‏ام ولی این فروشنده قبول نمی‏کند. امام به فروشنده فرمود: ای بنده خدا، این خدمتکار است و از خود اختیار ندارد، پولش را پس بده و خرما را بگیر. فروشنده که امام را نمی‏شناخت برخاست و تخت سینه حضرت کوفت، مردم گفتند: این آقا امیر مؤمنان است! نفس آن مرد تنگ شده، رنگ از چهره‏اش پرید و خرما را گرفت و پول را پس داد. آن گاه گفت: ای امیر مومنان، از من راضی باش،فرمود: اگر خود را اصلاح کنی- یا اگر حق مردم را بدهی- چه بسیار از تو راضی خواهم بود. [6] .
زن زیبایی از جایی می‏گذشت و گروهی چشم چران به او نظر دوختند، امیر مؤمنان علیه‏السلام فرمود: چشمان این نرینه‏ها هوسران و آزمند بود و همین سبب چشم چرانی آنها شد، پس هرگاه یکی از شما زنی را دید که او را خوش آمد با همسر خود آمیزش کند که زنان همه یکی هستند. یکی از خوارج گفت: خدا بکشد این کافر را، چه داناست! یاران از جای جستند که او را بکشند، فرمود: آرام باشید که پاسخ دشنام، دشنام است یا گذشت از آن گناه. [7] .
ابوهریره فردای روزی که از آن حضرت به بدی یاد کرده و سخناان ناروایی به گوش او رسانده بود خدمت حضرتش رسید و حوائجی خواست و امام همهه را برآورد. یاران امام بر این کار اعتراض کردند، فرمود: من شرم دارم که جهل او بر علم من و گناهش بر عفو من و درخواستش بر بخشش من چیره آید. [8] .
ابن‏اثیر گوید: عایشه پس از شکست در جنگ جمل به علی علیه‏السلام گفت:
«چیره شدی گذشت کن» یعنی آسان گیر و بزرگوارانه چشم بپوش، و امام گذشت نمود و این جمله ضرب‏المثل است. [9] و [10] .

پی نوشت ها:
[1] فرائد السمطین68:2.
[2] امالی مفید، مجلسی 14 ص118.
[3] شرح نهج‏البلاغه 22:1.
[4] بحارالانوار49:41.
[5] همان:48.
[6] بحارالانوار48:41.
[7] همان.49: و در «نهج‏البلاغه» چنین است: «چشمان این نرینه‏ها به بالا دوخته بود و همین سبب هیجان و چشم چرانی آنها شد...».
[8] بحارالانوار49:41.
[9] النهایة 342:2.
[10] نقل از امام علی بن ابی‏طالب علیه‏السلام، ص 780-777.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir