عبدالعظیم

نوع اصطلاح :
عنوان :
عبدالعظیم
شیخ طوسی رحمه الله او را از اصحاب امام هادی علیه‏السلام به شمار آورده است. [1] شیخ نجاشی در شرح حال وی نوشته است: عبدالعظیم بن عبدالله بن علی بن الحسن بن زید بن الحسن بن علی بن ابی‏طالب علیهم‏السلام، کنیه‏اش ابوالقاسم است. کتابی به نام «خطب امیرالمؤمنین علیه‏السلام» دارد. پس از آن با ذکر سند از احمد بن محمد بن خالد برقی نقل نموده که عبدالعظیم از سلطان وقت فرار کرد و به ری آمد و در سرداب مردی از شیعیان در محله موالی ساکن گردید در آنجا به عبادت مشغول گردید روزها روزه‏دار بود و شب‏ها را به نماز می‏گذراند و پنهانی بیرون می‏آمد و قبری را که اکنون مقابل قبر آن بزرگوار است زیارت می‏نمود و می‏فرمود: این قبر مردی از اولاد حضرت موسی بن جعفر علیهماالسلام است. پیوسته در آن سرداب به سر می‏برد کم کم خبر وی به شیعیان آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم رسید تا اینکه بیشتر شیعیان ری وی را شناختند. مردی از شیعه رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم را در خواب دید، به آن مرد فرمود: مردی از فرزندان من را از محله موالی می‏آورند و در باغ عبدالجبار بن عبدالوهاب کنار درخت سیب دفن می‏نمایند، و به آن جایی که حضرت عبدالعظیم رضوان الله علیه دفن گردید اشاره فرمود.
آن مردی که این خواب را دیده بود نزد صاحب باغ و درخت آمد تا درخت سیب و جای آن را از وی خریداری نماید. صاحب درخت به او گفت: درخت سیب و مکان آن را برای چه می‏خواهی؟ آن مرد صاحب درخت را در جریان خواب خود قرار داد. صاحب درخت سیب به او گفت: من نیز خوابی مانند خواب تو دیده‏ام و جای درخت سیب و تمام آن باغ را برای حضرت عبدالعظیم وقف نموده‏ام که خود آن حضرت و شیعیان در آنجا دفن شوند.
بعد از این جریان حضرت عبدالعظیم بیمار گردید و به جوار رحمت خدا واصل شد وقتی که لباس از بدن مبارکش برون آوردند در جیب وی نوشته‏ای یافتند که نسب خود را در آن ذکر نموده و نوشته بود: «أنا ابوالقاسم عبدالعظیم بن عبدالله بن علی بن الحسن بن زید بن علی بن الحسن بن علی بن ابی‏طالب علیهم‏السلام». [2] . امام هادی علیه‏السلام مردم را در مسایل به عبدالعظیم ارجاع می‏داد جلالت و بزرگواری حضرت عبدالعظیم بیش از آن است که بتوان آن را بیان نمود بزرگان ما درباره آن حضرت فراوان نوشته‏اند و در روایات مورد مدح واقع گردیده در روایتی که مرحوم محدث نوری از ابی‏حماد رازی نقل کرده چنین آمده است:
«عن أبی‏حماد الرازی قال: دخلت علی علی بن محمد علیهماالسلام ب«سر من رآی» فسألته عن أشیاء من الحلال و الحرام فاجابنی فیها فلما و دعته قال: یا أباحماد اذا أشکل علیک شی‏ء من أمر دینک بناحیتک فسل عن عبدالعظیم بن عبدالله الحسنی و اقرأه منی السلام». [3] .
«ابوحماد رازی می‏گوید: در سامرا خدمت امام هادی علیه‏السلام شرفیاب شدم مسایلی از احکام حلال و حرام از وی پرسیدم حضرت آنها را جواب داد. وقتی که با او وداع کردم فرمود: ای ابوحماد هر وقت در محل خودت مسأله‏ای مشکل برایت پیش آمد از عبدالعظیم بن عبدالله حسنی بپرس و سلام مرا به او برسان».

پاداش زیارت عبدالعظیم مانند پاداش زیارت امام حسین است
مرحوم علامه مجلسی از کتاب ثواب الاعمال مرحوم صدوق نقل نموده است که مردی می‏گوید: خدمت امام علی النقی علیه‏السلام مشرف شدم حضرت فرمود: کجا بودی؟ عرض کردم: امام حسین علیه‏السلام را زیارت نمودم فرمود:
«أما لو انک زرت قبر عبدالعظیم عندکم لکنت کمن زار الحسین بن علی صلوات الله علیهما». [4] . «آگاه باش اگر تو قبر عبدالعظیم را که نزد شماست زیارت می‏نمودی هر آینه مانند کسی بودی که حسین بن علی صلوات الله علیهما را زیارت نموده است». همین روایت را ابن‏ قولویه در کامل الزیارات [5] نقل نموده است.

امام هادی معتقدات حضرت عبدالعظیم را تأیید فرمود
مرحوم علامه مجلسی روایتی را از کتاب توحید صدوق نقل کرده که آن را ترجمه می‏نمایم:
عبدالعظیم حسنی گوید: خدمت سیدم علی بن محمد بن علی بن موسی بن جعفر بن محمد بن علی بن الحسین بن علی بن ابی‏طالب علیهم‏السلام شرفیاب شدم وقتی چشم حضرت به من افتاد فرمود: ای ابوالقاسم! خوش آمدی! تو به راستی دوست ما می‏باشی. عرض کردم: یابن رسول‏الله می‏خواهم دینم را بر شما عرضه نمایم اگر که پسندیده بود بر آن ثابت باشم تا خدای عزوجل را ملاقات نمایم. فرمود: ای اباالقاسم بگو. عرض کردم: می‏گویم:
1 - همانا خدای تبارک و تعالی یکی است و همتا ندارد پس بیرون از حدودی است که تصور می‏شود نه شریک دارد و نه به چیزی تشبیه می‏شود.
2 - و هر آینه نه جسم است و نه صورت و نه عرض و نه جوهر بلکه او اجسام را مجسم و صورت‏ها را مصور نموده و آفریننده اعراض و جواهر است و او پروردگار و مالک و آفریننده و به وجود آورنده‏ی هر چیزی است.
3 - و می‏گویم: محمد بنده و رسول او و خاتم پیامبران است و بعد از او تا روز قیامت پیامبری نیست.
4 - و می‏گویم: امام و خلیفه و سرپرست بعد از او امیرالمؤمنین علی بن ابی‏طالب است پس از او حسن و بعد از او حسین و بعد از او علی بن الحسین و پس از وی محمد بن علی و بعد از او جعفر بن محمد و پس از وی موسی بن جعفر و بعد از او علی بن موسی و پس از او محمد بن علی و بعد از او تو می‏باشی. امام هادی علیه‏السلام فرمود: بعد از من پسرم حسن است! حال مردم چگونه است نسبت به جانشین بعد از او. عرض کردم: مگر جریان جانشین بعد از وی چگونه است؟ فرمود: زیرا شخص او دیده نمی‏شود و بردن نام او جایز نیست تا وقتی که از پشت پرده‏ی غیبت بیرون آید و دنیا را پر از عدل و داد نماید همان گونه که پر از ظلم و ستم شده است.
عرض کردم: به این نیز اقرار می‏نمایم و می‏گویم:
5 - به درستی که دوست ایشان دوست خدا و دشمن آنان دشمن خداست و فرمان بردن از ایشان فرمان بردن از خدا و نافرمانی آنان نافرمانی خداست.
6 - و می‏گویم: همانا معراج حق، سؤال در قبر حق، بهشت حق، جهنم حق، صراط حق و میزان حق است و روز قیامت می‏آید و شکی در آن نیست و حتما خدا مردگان را زنده می‏نماید.
7- و می‏گویم: واجبات بعد از ولایت؛ نماز، زکات، روزه، حج، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر است. حضرت فرمود: ای اباالقاسم به خدا سوگند همین است دینی که مورد رضایت خداست و آن را برای بندگانش پسندیده پس بر آن ثابت باش خدا تو را در دنیا و آخرت بر گفتار حق ثابت بدارد. [6] .

کلام صاحب بن عباد
مرحوم محدث نوری رساله‏ی مختصری را در حالات عبدالعظیم حسنی از صاحب بن عباد نقل نموده و فرموده: این رساله به خط بعضی از بنی‏بابویه به دستم رسیده تاریخ خط سال 516 می‏باشد ما قسمتی از ترجمه آن رساله را در اینجا ذکر می‏نماییم: ابوالقاسم عبدالعظیم بن عبدالله بن علی بن الحسن بن زید بن الحسن بن علی بن ابی‏طالب علیه و علی آبائه السلام.
شخصی است متدین و پرهیزکار و با ورع، عابد، معروف به امانت، راستگو، عالم به امور دین، خداشناس قائل به توحید و عدل، حدیث فراوان نقل نموده است. از امام جواد و امام هادی علیهماالسلام نقل حدیث نموده است و این دو بزرگوار به وی نامه‏هایی نوشته‏اند.
از جمعی از اصحاب موسی بن جعفر و امام رضا علیهماالسلام روایت نموده کتابی به نام «یوم و لیله» و کتاب دیگری به نام «روایات عبدالعظیم حسنی» دارد. جمعی از راویان شیعه از وی نقل حدیث نموده‏اند مانند احمد بن ابی‏عبدالله برقی و ابوتراب رویانی. [7] .
سخن مرحوم محدث نوری فرموده: عبدالعظیم از اجلای سادات و از سادات بزرگ است. [8] .

کلام محدث قمی
در کتاب منتهی الآمال فصل ششم از حالات امام حسن مجتبی علیه‏السلام فرموده: عبدالعظیم مکنا به ابوالقاسم است و قبر شریفش در ری معروف و مشهور است و به علو مقام و جلالت شأن معروف و از اکابر محدثین و اعاظم علما و زهاد و عباد بوده و از اصحاب حضرت جواد و حضرت هادی علیهماالسلام است. و محقق داماد در «رواشح» فرموده: احادیث بسیار در فضیلت و زیارت حضرت عبدالعظیم روایت شده و وارد شده: هر که زیارت کند قبر او را بهشت بر او واجب می‏شود.

معنای رجیم
مرحوم قزوینی از کتاب «معانی الاخبار» مرحوم صدوق نقل نموده که حضرت عبدالعظیم فرموده: شنیدم امام هادی علیه‏السلام می‏فرمود: «معنی الرجیم انه مرجوم باللعن مطرود من مواضع الخیر لا یذکره مؤمن الا لعنه و ان فی علم الله السابق انه اذا خرج القائم علیه‏السلام لا یبقی مومن فی زمانه الا رجمه (رجم المؤمن ابلیس) بالحجارة کما کان قبل ذلک مرجوما باللعن». [9] .
«معنای رجیم این است که ابلیس و یا غیر او با لعن سنگ باران و رجم می‏شود و از جاهایی که در آن خیر و خوبی است رانده می‏شود هیچ مؤمنی او را یاد نمی‏کند مگر آنکه وی را لعنت می‏نماید. و در علم ازلی خدا گذشته که وقت خروج حضرت قائم علیه‏السلام هیچ مؤمنی باقی نمی‏ماند مگر اینکه ابلیس را با سنگ رجم و سنگ باران می‏نماید همان گونه که پیش از آن با لعنت رجم می‏شود».

فضیلت صلوات بر پیامبر و اهل‏بیت آن حضرت
و نیز از آن حضرت روایت کرده است: «انما اتخذ الله ابراهیم خلیلا لکثرة صلاته علی محمد و اهل‏ بیته صلوات الله علیهم». [10] . «به درستی که خدا ابراهیم را به مقام خلت (دوستی خاص) برگزید به این جهت که فراوان بر محمد و اهل‏ بیتش علیهم‏السلام صلوات می‏فرستاد».

فضیلت زیارت امام رضا
و از آن حضرت روایت نموده است:
«أهل قم و آبه مغفور لهم لزیارتهم لجدی علی بن موسی الرضا علیهماالسلام بطوس ألا و من زاره فأصابه فی طریقه قطرة من السماء حرم الله جسده علی النار». [11] .
«اهل قم و اهل آبه مورد آمرزش هستند به این جهت که جدم علی بن موسی الرضا علیهماالسلام را در طوس زیارت می‏نمایند. آگاه باشید کسی که به زیارت او رود و در راه قطره‏ای باران به او برسد خدا بدن او را بر آتش حرام نماید».

پی نوشت ها:
[1] معجم رجال الحدیث، ج 10، ص 47.
[2] همان، ص 46.
[3] خاتمة المستدرک، ج 4، ص 406.
[4] بحارالانوار، ج 102، ص 268.
[5] ص 324.
[6] بحارالانوار، ج 23، ص 268 و 269، ح 3.
[7] خاتمة المستدرک، ج 4، ص 404 و 405.
[8] همان.
[9] الامام الهادی من المهد الی اللحد، ص 297.
[10] بحارالانوار، ج 94، ص 54، ح 23.
[11] الامام الهادی من المهد الی اللحد، ص 302.

منبع: زندگانی عسکریین: امام علی النقی؛ عباس حاجیانی دشتی؛ موعود اسلام؛ چاپ اول 1386.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir