غالب دهلوي‏

نوع اصطلاح :
عنوان :
غالب دهلوي‏
ميرزا اسدالله خان نجم الدوله دبير الملک متخلص به «غالب» بن عبدالله بيگ خان شاعر و نويسنده و محقق مسلمان هندي، اصل او از توران است. نياکان او ترک ايبک بوده‏اند و جدش در زمان شاه عالم به دهلي هجرت کرد.
اسدالله در پنج سالگي پدر خود را از دست داد و تحت حمايت عم خود نصرالله بيگ خان صوبه دار آگره قرار گرفت. پس از مرگ وي براي غالب که آن زمان نه ساله بود از طرف پادشاه دهلي مقرري ماهيانه‏اي تعيين شد. در سال 1847 م. واجد علي شاه در پاداش اشعار غالب، قراردادي با او منعقد کرد و مقرري ساليانه براي او معين کرد و نواب رامپور چون شهرت شاعر را شنيد در مقابل اشعار او در سال 1859 م. حقوق ماهيانه برايش مقرر کرد. غالب پس از مدتي اندک اقامت در رامپور به دهلي بازگشت و به سن 73 سالگي به سال 1285 ه.ق درگذشت و در جوار بقعه‏ي خواجه نظام الدين اوليا به خاک سپرده شد.
غالب هنوز دوره‏ي تحصيل خود را به پايان نرسانده بود که شعر گفتن آغاز کرد. ولي هنر واقعي شعر او پس از شورش عظيم سال 1857 م. به ظهور پيوست. وي پيشرو سبک نو در شعر اردوست و نخستين شاعري است که عقايد و نظرات فلسفي را در شعر اردو وارد کرده است. او را پدر شعر اردو مي‏نامند. غالب در اشعار فارسي شيوه‏ي شاعران سبک هندي را تتبع مي‏کرده. وي معاصر بابريان بود و در مدح آخرين پادشاه اين سلسله، بهادر شاه دوم چند قصيده گفته. وي کتبي هم به نثر دارد که از آن جمله است: «قاطع برهان» که انتقادي است تند بر برهان قاطع. اين کتاب موجب غوغايي عظيم بين محققان هند شد.
اين شاعر از جمله شاعراني است که در رثاي سالار شهيدان حضرت اباعبدالله الحسين عليه‏السلام و ياران باوفايش شعر سروده است. در اينجا نمونه‏اي از اشعار او ذکر مي‏شود:

اي کج انديشه فلک، حرمت دين بايستي
علم شاه نگون شد، نه چنين بايستي‏

تا چه افتاد که بر نيزه سرش گردانند؟
عزت شاه شهيدان به ازين بايستي‏

حيف باشد که فتد خسته ز توسن بر خاک
آن که جولانگه او عرش برين بايستي‏

حيف باشد که ز اعدا نم آبي طلبد
آن که سايل به درش روح امين بايستي‏

ايها القوم تنزل بود، ار خود گويم
ميهمان بي‏خطر از خنجر کين بايستي‏

سخن اين است که در راه حسين بن علي
پويه از روي حقيقت ز جبين بايستي‏

چشم بد دور، به هنگام تماشاي رخش
رو نما سلطنت روي زمين بايستي‏

به اسيران ستمديده پس از قتل حسين
دل نرم و منش مهر گزين بايستي‏

چه ستيزم به قضا؟ ور نه بگويم غالب
علم شاه نگون شد، نه چنين بايستي‏

وقت است که در پيچ و خم نوحه سرايي
سوزد ز نفس نوحه‏گر از تلخ نوايي‏

وقت است که در سينه زني، آل عبا را
سر پنجه حنايي شود و رنگ هوايي‏

وقت است که جبريل ز بي‏مايگي درد
غم را ز دل فاطمه خواهد به گدايي‏

وقت است که آن پردگيان کز ره تعظيم
بر درگهشان کرده فلک ناصيه سايي‏

از خيمه‏ي آتش زده عريان به در آيند
چون شعله دخان بر سرشان کرده ردايي‏

جانها همه فرسوده‏ي تشويش اسيري
دلها همه خون گشته‏ي اندوه رهايي‏

اي چرخ چو آن شد، گر از بهر چه گردي؟
اي خاک چو اين شد، دگر آسوده چرايي؟

خون گرد و فروريز اگر صاحب دردي
برخيز و به خون غلت، گر از اهل وفايي‏

تنهاست حسين بن علي در صف اعدا
اکبر تو کجا رفتي و عباس کجايي؟

توقيع شهادت که پيمبر ز خدا داشت
از خون حسين بن علي يافت روايي‏

فرياد از آن حامل منشور امامت
فرياد از آن نسخه‏ي اسرار خدايي‏

فرياد از آن زاري و خونابه فشاني
فرياد از آن خواري و بي‏برگ و نوايي‏

غالب جگري خون کن و از ديده فروريز
گر روي شناس غم شاه شهدايي‏
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir