قلب و حالات آن‏

نوع اصطلاح :
عنوان :
قلب و حالات آن‏
قلب در منابع دینی به معنای عضو مادی بدن که با انبساط و انقباض خود، خون را در بدن به گردش در می‏آورد نیست. بلکه حقیقتی است که ادراک می‏کند، مسؤولیت می‏پذیرد، سنگین و سخت می‏شود، رقت و نرمش می‏یابد، حق‏ناپذیر می‏گردد و یا شیفته‏ی حقیقت می‏باشد و...
قلب به این معنا، با نوعی وحدت با نفس و جان آدمی دارد و یا بخش مهمی از آن است، بنابراین شناخت حالات و ویژگی‏های قلب در حقیقت شناخت نفس می‏باشد و انسان را در طریق خودشناسی و خودسازی یاری می‏دهد. از این رو در پی احادیث خودشناسی به نقل روایتی از امام باقر (ع) در زمینه‏ی تحولات قلب و حالات آن می‏پردازیم. حمران بن اعین به حضور امام باقر (ع) رسید و از آن حضرت سؤال‏هایی داشت که مطرح کرد و پاسخ گرفت و خواست که از جا برخیزد و محفل را ترک کند، اما دوباره سؤالی به ذهنش آمد و به امام باقر (ع) گفت: - خداوند پایدارتان بدارد و ما را هماره از وجود شما بهره‏مند سازد - این چه سری دارد که ما وقتی نزد شما می‏آییم، در فاصله‏ای که نزد شماییم قلبمان رقت یافته و روحمان از دنیا غافل می‏شود و نسبت به دارایی‏ها و توامندی‏های مردم بی‏اعتنا می‏شویم، ولی پس از اینکه از مجلس شما را ترک می‏کنیم و با مردم و تاجران روبرو می‏شویم و همراه می‏گردیم، محبت دنیا را در خویش احساس می‏کنیم و دنیا دوست می‏شویم! امام باقر (ع) فرمود: بلی این قلب است که گاهی سخت می‏شود و گاهی نرم. سپس امام باقر (ع) افزود: یاران پیامبر (ص) به آن حضرت عرض کردند: ای رسول خدا! ما بر خویش نگرانیم که مبادا گرفتار نفاق شویم! پیامبر فرمود: علت این نگرانی چیست؟ اصحاب گفتند: ما وقتی نزد شما هستیم و شما ما را به ارزش‏ها تذکر می‏دهید و متمایل می‏سازید در وجود خود بیم از گناه را احساس می‏کنیم و دنیا را از یاد می‏بریم و چنان زاهد می‏شویم که گویی آخرت و بهشت و آتش را آشکارا می‏بینیم. اما همین که از نزد شما بیرون می‏شویم و به خانه‏ها گام می‏نهیم و فرزندانمان را می‏بوییم و همسر و خاندانمان را می‏بینیم، در معرض تحول قرار گرفته و آن روحیه‏ی عالی را از دست می‏دهیم تا آنجا که گویی ما چنان حالت معنوی را نداشته‏ایم! آیا شما بر ما بیمناک نیستی که این حالت ما نفاق باشد؟
پیامبر (ص) در پاسخ آن‏ها فرمود: هرگز چنین نیست! این‏ها وساوس و خط آفرینی‏های شیطان است که شما را متمایل به دنیا می‏سازد، بخدا سوگند اگر بر همان حالت زهد و بیداری که یاد کردید،باقی بمانید، ملائکه‏ی آسمان با شما مصافحه می‏کنند (دست در دست شما می‏گذارند) و شما قادر خواهید بود که بر آب گام نهاده و بر سطح آن قدم بردارید... همانا مؤمن در معرض فتنه است و زمانی که فریفته‏ی شیطان می‏شود، استغفار می‏کند. آیا نشنیده‏ای سخن خداوند را که می‏فرماید: «ان الله یحب التوابین و یحب المتطهرین» [1] و «استغفروا ربکم ثم توبوا الیه» [2] یعنی؛ همانا خداوند بسیار توبه‏کنندگان و نیز پاکان و جویندگان پاکی را دوست دارد، و طلب بخشش کنید از پروردگارتان و به سوی او باز گردید و رو آورید. [3] .

پی نوشت ها:
[1] بقره / 222.
[2] هود / 3.
[3] اصول کافی 2 / 423 و 424.

منبع: امام باقر جلوه‏ امامت در افق دانش؛ گروه تاریخ اسلام؛ آستان قدس رضوی چاپ دوم 1375.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir