تأمین نیازمندان

نوع اصطلاح :
عنوان :
تأمین نیازمندان
مال دنیا از موارد امتحان‏های الهی است. خدای سبحان انسان را از مال و منال دنیا بهره‏مند می‏سازد، تا وی را امتحان کند؛ آیا وابسته و دلباخته مال خویش می شود؛ به گونه‏ای که از انجام مسؤولیت‏های خویش باز ماند و یا در هزینه کردن مال مسؤولیت الهی خویش را در پیش می‏گیرد.
در زندگی امامان معصوم (علیهم السلام) این نکته به چشم می‏خورد که زندگی امامان همواره برخوردار از امکانات دنیایی بوده است. آنان افرادی تهی‏دست نبودند. لیکن از مال دنیا به بهترین شیوه برای آبادگری آخرت خویش بهره می‏بردند. در عین داشتن مال دنیا، هیچ گونه وابستگی به آن نداشتند. آنچه برای انسان خطر است، وابستگی است که انسان به دنیای خویش دارد. به گونه‏ای که وابستگی وی را از انجام وظایف باز دارد. وابستگی نگذارد از مال خود در راه خدا و یاری رساندن به نیازمندان بهره ببرد. نگذارد اموال خویش در راه سازندگی و آبادگی و ایجاد فرصت‏های شغلی برای دیگران به کار گیرد؛ بلکه هماره به فکر افزون طلبی و انباشته کردن سرمایه باشد که قرآن خطر تکاثر خواهی را این گونه گوش زد نمود، الهاکم التکاثر، [1] «فزون‏طلبی شما را از یاد خدا باز داشته است.» عترت از این نوع خطرها رهیده و الگوی شفاف برای دیگران است. باقر العلوم علیه‏السلام در عین حال که از اموال بهره‏مند است و ده ها کارگر و برده در باغ و زمین وی اشتغال به کار دارند، از مال دنیا برای آبادسازی آخرت خویش بهره می‏برد.
باقر العلوم علیه‏السلام در بخشش و انفاق بین عامه و خاصه شهرت داشت. کرم و سخاوت وی همه جا را فرا گرفته بود، ظاهر الجود فی الخاصه و العامة، مشهور الکرم فی الکافة [2] در یک روز هشت هزار دینار بین مستمندان توزیع می‏نماید. [3] .
اموال خویش را به سه قسم تقسیم نمود، یک سهم آن برای هزینه‏های منزل، یک سوم دیگر برای همسایگان و یک سوم باقی مانده را به مستمندان اختصاص می‏دهد [4] در یک روز یازده برده آزاد می‏سازد [5] و در هنگام رحلت وصیت می‏کند بیست برده از شصت برده حضرت آزاد باشند [6] . هماره به خصوص روزهای جمعه که صدقه پاداش بیشتری دارد، صدقه می‏داد [7] و نیز همواره به دوستان و شیعیان خویش هدیه و صله می‏داد. [8] سلیمان بن قرم می‏گوید حضرت پانصد درهم، هفتصد درهم و هزار درهم به ما هدیه و صله می‏داد. [9] سلمی یکی از کنیزان حضرت می‏گوید: اصحاب و یاران حضرت به نزد حضرت می آمدند. حضرت با بهترین طعام از آنان پذیرایی می‏کرد، و بهترین لباس ها را به آنان به همراه دراهم هدیه می‏نمود. [10] .
حیان بن علی (در برخی نقل ها اسود بن کثیر) می‏گوید: من تنگ دست شدم هیچ کس از برادران دینی مرا یاری نکرد. به باقر العلوم علیه‏السلام شکوه نمودم. حضرت فرمود: آن که در هنگام گشاده‏دستی همراه، و در هنگام تهی‏دستی تو را رها کند، برادر نیست. آن گاه هفتصد درهم به من عطا نمود و فرمود اگر باز نیازمند شدی مراجعه کن، فاذا نفدت فاعلمنی. [11] . در هنگام تأمین نیازمند، طرف را به زیباترین لقب مانند بنده خدا، خدا برکت به تو عطا کند، برخورد می‏کرد. نیازمند را مسکین و فقیر لقب نمی‏داد و می‏فرمود به زیباترین لقب به آنان خطاب کنید، سموهم باحسن أسمائهم. [12] . این شیوه ی بهره‏گیری از اموال خدادادی و نعمت‏های دنیایی است. با این شیوه مال‏داری به مال‏اندوزی منجر نمی‏شود؛ بلکه مال‏داری سبب یاری‏رسانی به دیگران و تأمین زندگی نیازمندان می‏گردد. در این شرایط است که سرمایه دنیایی نه تنها عامل وابستگی نیست که نکوهیده شده است؛ بلکه بستر عبادت خدا را فراهم می‏سازد. بستر خودسازی انسان را فراهم می‏سازد. زیرا از موارد تزکیه و تطهیر نفس همین اقدام هایی است که در سیره امام به چشم می‏خورد. انفاق در راه خدا که گذشت از مال برای خداست، از بهترین بستر تزکیه و خود سازی است. این نکته عمیق و سازنده را قرآن مطرح می‏سازد. هنگامی که سخن از پرداخت صدقه است، می‏فرماید از مال آنها (مؤمنان) صدقه بگیر تا جان آنان را پاک گردانی، خذ من اموالهم صدقة تطهرهم و تزکیهم بها، [13] انفاق در راه خدا یعنی گذشت از مال که بستر پاکی انسان را فراهم می‏سازد. این شیوه در زندگی عترت بسیار شفاف می‏درخشد که شب و روز، پنهان و آشکار نیازمندان را تأمین می‏نمودند. بخش عظیمی از مال خویش را در این راه ها بی‏منت و بی‏ریا صرف می‏نمودند، که این فضیلت نصیب باقر العلوم علیه‏السلام نیز همانند سایر افراد عترت شده است.

پی نوشت ها:
[1] تکاثر، 1.
[2] ارشاد، ج 2، ص 166.
[3] شرح شافیه ابی‏فراس، ص 589.
[4] فروع کافی، ج 4، ص 499.
[5] بحار، ج 46، ص 302.
[6] شرح شافیه، ص 589.
[7] اعلام الهدایه، ج 7، ص 30.
[8] همان.
[9] ارشاد، ج 2، ص 167.
[10] مطالب السؤول، ج 2، ص 105.
[11] ارشاد، ج 2، ص 166، مطالب السؤول، ج 2، ص 105.
[12] اعیان الشیعه، ج 1، ص 651، کشف الغمه، ج 2، ص 320، بحار، ج 46، ص 291.
[13] توبه، 103.

منبع: امام باقر الگوی زندگی؛ حبیب الله احمدی؛ فاطیما چاپ دوم 1385.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir