نقش رهبری حق در صلاح دین و دنیا

نوع اصطلاح :
عنوان :
نقش رهبری حق در صلاح دین و دنیا
موضوع امامت و رهبری امام عادل، پس از مسأله‏ی توحید و نبوت، از حساسترین و سرنوشت سازترین مباحث در جهان اسلام بشمار می‏آید.
حجم گسترده‏ای از معارف شیعی نیز به مبحث امامت اختصاص یافته است، اما به نظر می‏رسد که مسأله‏ی امامت در صدر اسلام با ابعاد اعتقادی - سیاسی - عملی - اجتماعی مطرح بوده است، ولی به مرور زمان، بیشتر جنبه‏ی اعتقادی یافته و سایر ابعاد آن کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در متون حدیثی شیعه، نکاتی درباره‏ی امامت و ولایت و رهبری دینی و اجتماعی یاد شده است که روشن می‏سازد: اصل رهبری و ولایت، از آن جهت مورد تأکید و اصرار قرار گرفته که اصولا بدون رهبری صالحان، صلاح و اصلاح فرد و جامعه عملی نخواهد بود و در جامعه‏ای که زمام امور در دست جاهلان، ظالمان و عناصر ناشایست باشد، هرگونه تلاش اصلاحگرانه، خنثی و بی‏ثمر خواهد گشت. اگر با این بینش به مسأله‏ی امامت نگریسته شود، بسیاری از حقایق دیگر در زمینه‏ی مواضع سیاسی ائمه معصومین (ع) و اهتمام آنان به احیای امر امامت، آشکار می‏گردد. امام باقر (ع) در بیان نیاز مردم به رهبری صالح می‏فرماید:
مردم از آن جهت به وجود پیامبر (ص) و امام، نیازمندند که استمرار صلاح (سامان نظام مادی و معنوی) جهان متکی به وجود آنان است؛ زیرا خداوند به وسیله‏ی پیامبر (ص) و امام است که عذاب را از زمینیان برطرف می‏سازد. [1] . رفع عذاب از مردم، به وسیله‏ی وجود پیامبر و امام، امری اعتباری نیست، بلکه حکایت از واقعیتی ملموس دارد؛ چه، پیامبر و امام در جامعه ساکت نمی‏نشینند و گوشه‏ی انزوا اختیار نمی‏کنند، بلکه با تمام قدرت در راه اصلاح جامعه و تعالی بخشیدن به آن می‏کوشند، و در پرتو تلاش‏های آنان، مردم به صلاح می‏گرایند، از فساد پرهیز کرده، از کینه و عداوت دوری می‏کنند و به رحم و ایثار و انفاق رو می‏آورند.
چنین جامعه‏ای از تباهی ستم و شعله‏های فساد و زشتی اخلاق، در امان خواهد بود و مورد قهر و انتقام الهی قرار نخواهد گرفت. در حالی که اگر مردم به مبارزه‏ی همه جانبه با ایشان برخیزند، ممکن است گرفتار عذاب الهی شوند، چنان که به دردهای خانمانسوز اجتماعی گرفتار می‏شوند. قوم نوح [2] لوط [3] و عاد [4] و ثمود [5] در روزگاری مورد قهر الهی قرار گرفتند و با طوفان بلا و سنگ‏های عذاب و صدای سهمگین آسمانی هلاک شدند، که پیامبر آنان بر روی زمین حضور داشت و یا در میان آنان زندگی می‏کرد. البته نمی‏توان انکار کرد که وجود پیامبر و امام، رحمت بر زمینیان است و لازمه‏ی اکمال این رحمت، فرصت یافتن خلق برای بهره‏وری از پیام‏های بحق آنان و هلاک نشدن به مجرد انکار و رویگردانی دانست. چنان که خداوند، خطاب به پیامبر فرموده است: تا زمانی که تو - ای پیامبر - در میان مشرکان مکه حضور داشته باشی، خداوند عذاب خویش را بر آنان نازل نخواهد کرد. [6] . به هر حال، این تأکید و اصرار که نسبت به مسأله‏ی امامت و ولایت، در بیان معصومین (ع) مشاهده می‏شود، حکایت از نقش اصلاحی عمیق امام در جامعه دارد، به گونه‏ای که اگر امام و رهبری صالح الهی از نظام عقیدتی و سیاسی جامعه حذف شود، دیگر هیچ چیزی جایگزین آن نمی‏گردد و نقش آن را ایفا نمی‏کند و خلأ آن را پر نمی‏سازد. با این نگرش، می‏توان به ژرفای سخن امام باقر (ع) ره برد که می‏فرماید: از میان تکالیف اصولی اسلام، هیچ تکلیفی به اندازه‏ی ولایت مورد دعوت و تأکید قرار نگرفته است [7] .

پی نوشت ها:
[1] سئل الباقر (ع) عن علة احتیاج الناس الی النبی (ص) و الامام (ع)؟ فقال: لبقاء العالم علی صلاحه، و ذلک ان الله عزوجل یرفع العذاب عن أهل الأرض اذا کان فیه نبی او امام. بحار 23 / 50؛ تفسیر نورالثقلین 2 / 152.
[2] فانجیناه و من معه فی الفلک المشحون، ثم اغرقنا بعد الباقین. شعراء 120-119.
[3] کذبت قوم لوط المرسلین... و امطرنا علیهم مطرا فساء مطر المنذرین. شعراء / 160 و 173.
[4] قال لهم أخوهم هود الا تتقون... فکذبوه فاهلکناهم... شعراء / 124 و 139.
[5] کذبت ثمود المرسلین... فأخذهم العذاب... شعراء / 141 و 158.
[6] ... و ما کان الله لیعذبهم و انت فیهم. انفال / 33.
[7] ... و لم یناد بشی‏ء کمانودی بالولایة. اصول کافی 2 / 18.

منبع: امام باقر جلوه امامت در افق دانش؛ گروه تاریخ اسلام؛ آستان قدس رضوی چاپ دوم 1375.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir