تقیه و پنهانکاری‏

نوع اصطلاح :
عنوان :
تقیه و پنهانکاری‏
تقیه از جمله عناوین و برنامه‏هایی است که گاه مورد سوء استفاده و بد فهمی قرار می‏گیرد و علت آن هم، جدا ساختن تقیه از معنای واقعی و هدف اصلی آن است.
تقیه در حقیقت یک دستورالعمل سیاسی است که نوعی پنهانکاری به شمار می‏آید و اهداف زیر را دنبال می‏کند.
الف: حفظ نیروهای مؤمن از متلاشی شدن به دست ناصالحان.
ب: هدر نرفتن توان عناصر مؤمن در راه‏های کم ثمر و ذخیره‏سازی آن‏ها برای شرایط حساس و سرنوشت‏ساز.
ج: حفظ اسرار و خط مشی‏ها و برنامه‏ها از قرار گرفتن در اختیار دشمن.
د: جای دادن عناصر مؤمن در تشکیلات دشمن، به منظور بهره‏گیری از قدرت و امکانات خود دشمن علیه وی. این‏ها نکاتی است که از لابلای روایات تقیه به دست می‏آید، و با توجه به این نکات، اهمیت تقیه و نقش آن در حفظ نظام تفکر شیعی و جامعه‏ی شیعیان، دانسته می‏شود.
اگر اهداف سیاسی - اجتماعی تقیه مورد توجه واقع نشود، چه بسا اهتمام ائمه (ع) نسبت به رعایت آن از سوی شیعیان مورد ابهام قرار گیرد و نیز موارد تقیه از غیر تقیه بازشناسی نشود.
بنابراین، اگر امام باقر (ع) فرموده است:
تقیه از برنامه‏های دین من و پدران من است و کسی که به وظیفه‏ی تقیه عمل نمی‏کند ایمان ندارد [1] . حضرت در مقام ایجاد روح ترس، فریبکاری، دو چهرگی و مسؤولیت گریزی در مؤمنان نیست، بلکه یاران و پیروان خود را به تقیه‏ای فرا می‏خواند که مانند سپری در میدان حرکت و مبارزه، جان مؤمن را از تلف شدن، حفظ می‏کند و او را برای ادامه‏ی نبرد و تلاش یاری می‏دهد.
تقیه در مکتب اهل بیت، زمینه‏ی چشمپوشی از حق نیست، وسیله‏ی نجات برای پاسداری از حق است. امام باقر (ع) می‏فرماید: حق را بگو و افشا کن، هر چند به زیان شخص تو باشد. [2] . آن حضرت پیروان خود را به تقیه‏ای فرا می‏خواند که پیامبر (ص) و علی بن ابی‏طالب (ع) و حسن بن علی (ع) و حسین بن علی (ع) و امام سجاد (ع) داشته‏اند، تقیه‏ای که پیامبر (ص) را از رویارویی با مشرکان و تبلیغ دین بازنداشت، تقیه‏ای که علی بن ابی‏طالب را از حضور در میدان‏های جنگ و افشاگری به موقع علیه خط کفر و نفاق، منصرف نکرد و تقیه‏ای که حسین بن علی (ع) را از گام نهادن در مسیر شهادت دور نساخت. به تعبیر دیگر، تقیه یک استراتژی مبارزاتی در رویارویی با دشمن است، نه یک هدف. امام صادق (ع) می‏فرماید: پدرم هماره این نکته را یادآور می‏شد که: هیچ چیز به اندازه‏ی تقیه، چشم مرا روشن نمی‏سازد؛ زیرا تقیه سپر مؤمن است [3] . سپر در میدان نبرد معنا می‏یابد. مؤمن هماره در نبرد با کفر و گمراهی است و در این طریق، تقیه را به کار می‏گیرد تا به بن‏بست نرسد، نیرویش را هدر ندهد و به مبارزه ادامه دهد، پس جا دارد که رهبر از تیزهوشی و موقعیت سنجی پیروان خود، چشمش روشن شود.
ابوبصیر از امام باقر (ع) روایت کرده است: هنگامی که حکومت در اختیار عناصر نادان و سبکسر قرار گرفت، در ظاهر با توده‏ی مردم و برنامه‏های حکومت همراه باشید، ولی در نهان و باطن به وظیفه‏ی واقعی خود عمل کنید [4] . اهدافی که برای تقیه در احادیث امام باقر (ع) معرفی شده عبارت است از:

پی نوشت ها:
[1] التقیة من دینی و دین آبائی و لا ایمان لمن لا تقیة له. بحار 75 / 431.
[2] میزان الحکمة 2 / 468.
[3] ان أبی کان یقول: ما من شی‏ء اقر لعین أبیک من التقیة، ان التقیة لجنة للمؤمن، بحار 75 / 412.
[4] عن ابی‏بصیر قال: قال أبوجعفر (ع): خالطوهم بالبرانیة و خالفوهم بالجوانیة، اذا کانت الامرة صبیانیة. بحار 75 / 436.

منبع: امام باقر جلوه امامت در افق دانش؛ گروه تاریخ اسلام؛ آستان قدس رضوی چاپ دوم 1375.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir