وصیت اصحاب به جواب نیکی دیگران

نوع اصطلاح :
عنوان :
وصیت اصحاب به جواب نیکی دیگران
وصیة اخری لأصحابه
قال مولانا الباقر علیه‏السلام: من صنع مثل ما صنع الیه فقد کافأه، و من أضعف کان شکورا، و من شکر کان کریما، و من علم أنه یا صنع کان الی نفسه لم یستبطئی الناس فی شکرهم و لم یزدهم فی مودتهم، فلا تلمس من غیرک شکر ما آتیته الی نفسک و وقیت به عرضک، و اعلم أن طالب الحاجة لم یکرم وجهه عن مسألتک فأکرم وجهک عن رده [1] .
امام باقر علیه‏السلام فرمود: هر کس (در عوض نیکی که به وی شده است) چنان کند که به او کرده‏اند، پاداش داده؛ و هر که دو چندان کند، شکرگزاری کرده؛ و هر که شکر کند، کریم است. هر کس که بداند هر چه کند با خود کند، در تشکر از مردم کوتاهی نکند و مهر آنان را مزید نخواهد. از دیگری مخواه در مقابل آنچه برای خود کرده‏ای، و آبرویت را بدان نگهداشته‏ای، از تو تشکر کند. بدان که طالب حاجت از تو، آبرویش را برابر تو حفظ نکرده، تو آبرویت را از رد کردن او حفظ کن.

درس‏های این وصیت
1.احسان و تفضل مردم را نادیده نگیرید، بلکه متقابلا جواب دهید؛ این موضوع را خداوند متعال در قرآن مجید فرموده: (هل جزاء الاحسان الا الاحسان ([2] .
امام صادق علیه‏السلام در بیان آیه‏ی مذکور چنین می‏فرماید: این آیه، شامل کافر و مؤمن، یا خوب و بد - هر دو - می‏شود. اگر کسی به انسان احسانی نمود، باید جبران کرد، و این خود یک نوع سپاسگزاری است؛ چنان که امام رضا علیه‏السلام می‏فرماید: «من لم یشکر المنعم من المخلوقین لم یشکر الله عزوجل» [3] .
2. فرمایش امام محمد باقر علیه‏السلام که «هر کس کار خیر و خوبی انجام دهد، در حقیقت برای خود کرده است «، این درس را به ما می‏دهد که نتیجه‏ی اعمال به خود انسان برمی‏گردد، و نیز انسان به واسطه‏ی کار خیر و عمل صالح، خود را بیمه می‏کند؛ البته اثر وضعی هم در زندگی شخصی و اجتماعی انسان دارد، و نهایتا خداوند متعال پاداش و جزای خیر به او خواهد داد، و بهترین معامله را با او خواهد کرد. در قرآن مجید آمده است: (انی جزیتهم الیوم بما صبروا أنهم هم الفائزون) [4] . من امروز آن‏ها را برای صبر و استقامتشان پاداش دادم، و آنان رستگار و پیروزند.
3. در قسمتی دیگر از این وصیت آمده است: بیش تر توجهت به کسانی باشد که تو بر آن‏ها برتری داری و آن‏ها برای انجام کاری به تو مراجعه می‏کنند؛ سعی کن محروم برنگردند، و این خود یکی از اقسام شکرگزاری از نعمت‏های الهی است.
از این رو در حدیثی از امام صادق علیه‏السلام ذکر شده که فرمود: برای تسکین خاطر و اندوه خود، همواره به کسی نظر کن که نصیبش از نعمت‏های الهی کم‏تر از تو است، تا شکر نعمت‏ها را به جا آوری، و برای افزایش نعمت خداوند، شایسته باشی و استحقاق بیش تری برای عطایای الهی داشته باشی.
ابن وهب می‏گویدکه امام صادق علیه‏السلام فرمود: کسی که سه کار انجام دهد، از سه موهبت محروم نخواهد شد:
1. کسی که دعا کند، از استجابت آن بهره‏مند می‏گردد؛
2. کسی که شکر کند، بر نعمتش افزوده می‏شود؛
3.کسی که توکل کند، امورش سامان می‏یابد.
سپس، برای هر کدام از موارد فوق، به آیه‏ای از قرآن استدلال کرد و فرمود: آیا قرآن کتاب خداوند متعال را خوانده‏ای؟
که در مورد اول فرماید:
(أدعونی استجب لکم) [5] .
مرا بخوانید تا (دعای) شما را اجابت کنم.
و در مورد دوم می‏فرماید:
(لئن شکرتم لأزیدنکم) [6] .
اگر شاکر و سپاسگزار خدا باشید، قطعا بر نعمت شما می‏افزایم.
و در مورد سوم می‏فرماید:
(و من یتوکل علی الله فهو حسبه) [7] .
و هر کس بر خدا توکل کند، پس خدا او را کافی است و امرش را کفایت می‏کند [8] .
به این ترتیب، می‏بینیم امامان ما در وعظ و ارشاد مردم از آیات قرآن بهره می‏گرفتند، و گاه - مثل حدیث فوق - آیات قرآن را ذکر می‏کردند، که گفتارشان با کلام خدا آمیخته باشد و در نتیجه بهتر اثر کند.

ختامه مسک
قال مولانا الحسن العسکری علیه‏السلام: لا یعرف النعمة الا الشاکر، و لا یشکر النعمة الا العارف [9] . معرفت و شناخت نعمت‏های الهی، مخصوص شاکران است، و شاکر نعمت‏های الهی نیست؛ مگر آن که عارف باشد.

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول، ص 299؛ معانی الأخبار، ص 141، باب معنی المکافاة و الشکر، ح 1. خصال شیخ صدوق، ص 258، ح 132 همین حدیث را امام باقر از امیرمؤمنان علیه‏السلام نقل نموده است.
[2] الرحمن، 60.
[3] عیون أخبار الرضا علیه‏السلام، ج 2، ص 27، ح 3، باب 31.
[4] مؤمنون، 111.
[5] مؤمن، 60.
[6] ابراهیم، 7.
[7] طلاق، 3.
[8] کافی، ج 2، ص 65، ح 6، باب التفویض الی الله و التوکل علیه؛ وسائل الشیعه، ج 11، ص 167، ح 20310.
[9] اأعلام الدین، ص 313.

منبع: وصایا الصادقین (بررسی کوتاه و ساده درباره وصیتهای امام باقر)؛ محمود شریعت زاده خراسانی؛ انتشارات خادم الرضا (ع) چاپ دوم 1384 .
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir