خدا پیش از خلق مخلوق میدانست یکتاست؟

نوع اصطلاح :
عنوان :
خدا پیش از خلق مخلوق میدانست یکتاست؟
فضیل گوید: به امام باقر علیه‏السلام عرض کردم: فدایت گردم؛ اگر صلاح بدانید به من یاد بدهید که آیا خدا پیش از آن که مخلوق را بیافریند می‏دانست که یکتاست؟ زیرا دوستان شما در این مورد اختلاف کرده، برخی گویند:: پیش از آن که مخلوقی را بیافریند عالم بود، برخی دیگر گویند: «می‏داند» به معنی «انجام می‏دهد» است، خدا امروز می‏داند که پیش از خلقت اشیاء یگانه بوده است، و اینها می‏گویند: اگر ثابت کنیم که او همیشه به یگانگی خود عالم بوده است در واقع در ازل با او چیز دیگری ثابت کرده‏ایم.
آقای من! اگر صلاح می‏دانید به من چیزی بیاموزید که از آن تجاوز نکنم.
حضرت نوشت: خداوند تبارک و تعالی همیشه عالم است.
علامه‏ی مجلسی رحمة الله در بیان این حدیث شریف می‏فرماید:
این که «می‏داند به معنی انجام می‏دهد است» یعنی: تعلق علم باری تعالی به چیزی موجب وجود آن چیز و تحقق آن است، اگر او همیشه عالم بوده، همیشه فاعل هم بوده و در ازل چیزی با او بوده است.
با این که: تعلق علم به چیزی کشف آن چیز را طلب می‏کند، و کشف آن چیز نوعی حاصل شدن آن را طلب می‏نماید، و هر چیزی که برای غیر باری تعالی حاصل شده و وجود داشته باشد مستند به او می‏شود. پس، از فعل او می‏شود.
بنابراین، در ازل چیزی را برای او ثابت کرده‏ایم.
پس حضرت در جواب این شبهه فرمودند: خداوند همیشه عالم است، ولی حضرت به بیان فساد این دلیل توجهی نفرمودند، و این یا به خاطر روشن بودن آن است، یا این که بیاموزد که سزاوار نیست در این مباحثی که مربوط به ذات و صفات باری تعالی است وارد شوند، زیرا که این مباحث از مباحثی است که فهم‏ها از درک آن کوتاه و گامها در آن متزلزل است.
باید دانست که از ضروریات مذهب این است که باری تعالی همیشه عالم به همه اشیاء - کلا و جزءا، بدون این که تغییری در علم او باشد - است، و در این مورد جمهور حکماء مخالف نموده و علم به جزئیات را از حضرت احدیت نفی نموده‏اند. فلاسفه‏ی قدیمی نیز در این مورد روشهای شگفت‏انگیزی دارند.

العطار، عن أبیه، عن أحمد بن محمد، عن الحسن بن سعید، عن القاسم بن محمد، عن عبد الصمد بن بشیر [1] ، عن فضیل بن سکرة [2] قال:
قلت لأبی جعفر علیه‏السلام: جعلت فداک؛ ان رأیت أن تعلمنی هل کان الله جل ذکره یعلم قبل أن یخلق الخلق أنه وحده؟ فقد اختلف موالیک، فقال بعضهم: قد کان یعمل تبارک و تعالی أنه وحده قبل أن یخلق شیئا من خلقه، و قال بعضهم: انما معنی یعلم یفعل فهو الیوم یعلم أنه لا غیره قبل فعل الأشیاء، فقالوا: ان أثبتنا أنه لم یزل عالما بأنه لا غیره فقد أثبتنا معه غیره فی أزلیته، فان رأیت یا سیدی! أن تعلمنی ما لا أعدوه الی غیره.
فکتب: ما زال الله عالما تبارک و تعالی ذکره. [3] .
بیان: قوله علیه‏السلام: انما معنی «یعلم یفعل» أی: أن تعلق علمه تعالی بشی‏ء یوجب وجود ذلک الشی‏ء و تحققه، فلو کان لم یزل عالما کان لم یزل فاعلا فکان معه شی‏ء فی الأزل.
أو تعلق العلم بشی‏ء یستدعی انکشاف ذلک الشی‏ء، و انکشاف الشی‏ء یستدعی نحو حصول له، و کل حصول و وجود لغیره سبحانه مستند الیه فیکون من فعله، فیکون معه فی الأزل شی‏ء من فعله. فأجاب علیه‏السلام بأنه لم یزل عالما، و لم یلتفت الی بیان فساد متمسک نافیه، اما لظهوره أو لتعلیم أنه لا ینبغی الخوض فی تلک المسائل المتعلقة بذاته و صفاته تعالی، فانها مما تقصر عنه الأفهام و تزل فی الأقدام.
ثم اعلم! أن من ضروریات المذهب کونه تعالی عالما أزلا و أبدا بجمیع الأشیاء کلیاتها و جزئیاتها من غیر تغیر فی علمه تعالی، و خالف فی ذلک جمهور الحکماء فنفوا العلم بالجزییات عنه تعالی، و لقدماء الفلاسفة فی العلم مذاهب غریبة.

پی نوشت ها:
[1] العرامی العبدی، مولاهم کوفی، ثقة ثقة، روی عن أبی عبدالله علیه‏السلام، له کتاب: قاله النجاشی.
[2] بضم السین المهملة، و فتح الکاف المشددة، و الراء المهملة و الهاء، الأسدی الامامی، یظهر من بعض الروایات حسن حاله.
[3] بحارالأنوار، ج 4 ص 86 ح 24.
منبع: پرسش‏های مردم و پاسخ‏های امام باقر؛ احمد قاضی زاهدی؛ حاذق چاپ دوم 1386.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir