نگرش در زمینه امور اجتماعی

نوع اصطلاح :
عنوان :
نگرش در زمینه امور اجتماعی
«اسلام» به عنوان آخرین دین الهی که برای سعادت بشر در همه ابعاد و جوانب حیات مادی و معنوی او نازل شده است، حاوی نظامهای مختلف مورد نیاز فرد و جامعه در همه زمینه‏هاست.
«نظام سیاسی»، «نظام تربیتی»، «نظام اقتصادی»، «نظام اجتماعی» و... همه به بهترین وجه در معارف اسلامی موجود بوده و از آن قابل استخراج می‏باشد. نظامهای فکری اسلامی که مجموعه‏های به هم مرتبط و در راستای تحقق اهداف معین می‏باشند، همه با هم نیز هماهنگ بوده و به طور کلی «صراط مستقیم» الهی را در جامعه بشری تبیین می‏کند و نتیجه تحقق آنها به صورت کامل، پیدایش «مدینه فاضله اسلامی» در «بعد اجتماعی» و تربیت انسانهای کامل و نمونه و متعالی در «بعد فردی» است. برای استخراج نظامهای اسلامی باید با استفاده از منابع صحیح اسلامی و سیره و روش معصومین علیهم‏السلام و بکارگیری متد صحیح «اجتهاد» در «فقه اسلامی»، ابتدا کلیات و اصول بنیادین را شناسایی نموده و سپس فروعات و زیر مجموعه‏ها را پی‏جویی نموده و آنها را در نظمی که مورد تأیید اسلام است قرار داده و با توجه به «عقل» که از منابع مهم تشریع اسلامی است و «عرف» صحیح و مورد امضاء و استفاده از این دو عنصر مهم به «نظام» دست یافت. برای شناخت نگرش حضرت زین العابدین -علیه‏السلام- به مسأله «نظام اجتماعی» و امور مربوطه، نیازمند بررسی دقیق عملکرد اجتماعی حضرت در همه ابعاد می‏باشیم که مجال واسعی را می‏طلبد.
(به گوشه‏ای از این نگرش و نمود آن در زندگی حضرت، در توضیح «بعد اجتماعی» به اموری از قبیل «جامع نگری»، «مراعات اعتدال»، «رنگ‏آمیزی همه کارها به رنگ الهی» و... اشاره گردیده است.) در این قسمت به عنوان مثال و نمونه به چند روایت مختصر اشاره می‏کنیم تا سر نخی باشد که از آن بتوان در این تحقیق و بررسی استفاده کرد:
1- «ابوحمزه ثمالی» نقل می‏کند که حضرت علی بن الحسین -علیه‏السلام- فرمودند: «اگر وارد بازار بشوم و با من درهم‏هایی باشد که با آن برای خانواده‏ام گوشت تهیه کنم در حالی که آنها بشدت به آن نیازمند می‏باشند، نزد من محبوب‏تر است از اینکه برده‏ای را آزاد کنم.» [1] .
از این روایت شریف استفاده می‏شود در امور اجتماعی به صورت کلی باید اولویت‏ها را مراعات نمود. به عنوان مثال در حالی که خانواده انسان به مواد غذایی نیاز دارند، در این صورت منابع اقتصادی را به امور مستحب نظیر «آزادی برده» که خود فی نفسه عمل پسندیده‏ای است، اختصاص دادن صحیح نیست.
2- امام صادق -علیه‏السلام- می‏فرماید؛ حضرت علی بن الحسین -علیه‏السلام- فرمود: «هرگز دو امر و کار بر من عرضه نشد که یکی برای «دنیا» باشد و دیگری برای «آخرت» و من «دنیا» را برگزینم، مگر اینکه قبل از اینکه به شب برسم با آنچه کراهت داشتم برخورد کردم.» [2] .
گرچه دامن معصوم -علیه‏السلام- از تقدم «دنیا» بر «آخرت» پاک و منزه است، ولی از این روایت به دست می‏آید در همه امور اجتماعی باید در موقعی که امر دائر بین «دنیا» و «آخرت» می‏شود، انسان «آخرت» را گزینش نماید تا به آنچه نمی‏پسندد مبتلا نگردد.
3- امام صادق -علیه‏السلام- می‏فرماید؛ حضرت علی بن الحسین -علیه‏السلام- دائما می‏فرمود: «من دوست دارم بر کار اقدام کنم ولو بسیار کم باشد.» [3] .
از این روایت شریف نیز به دست می‏آید در منطق معصوم «کمیت» کار مهم نیست، آنچه مهم است «کیفیت» اعمال است که در پرتو «نیت»، «اخلاص» و یا خدای ناکرده «ریا» و «شرک» که به آن متعلق می‏شود، تعیین می‏گردد.
4- امام باقر -علیه‏السلام- فرمودند: حضرت علی بن الحسین -علیه‏السلام- می‏فرمود: «من دوست دارم بر خدایم وارد شوم در حالی که عملم مستقیم و مستوی باشد.» [4] آری هدف «نظام اجتماعی» در اسلام رسیدن به «لقاء حق» با عملکردی صحیح است که جز با اتیان آنچه خداوند امر فرمود و ترک آنچه او نهی دارد، حاصل نخواهد شد.
با مطالعه و دقت در جمیع مباحث مربوط به «بعد اجتماعی» وجود اقدس حضرت سجاد -علیه‏السلام- و کنکاش عمیق در بیانات و ادعیه مرویه از این امام عزیز، می‏توان دور نمای «نظام اجتماعی» مورد نظر حضرت را ترسیم نمود.

پی نوشت ها:
[1] بحارالانوار، ج 46، ح 31 (به نقل از اصول کافی).
[2] بحارالانوار، ج 46، ص 92، ح 81 (به نقل از کتاب الزهد اهوازی).
[3] بحارالانوار، ج 46، ص 102، ح 90، (به نقل از اصول کافی).
[4] بحارالانوار، ج 46، ص 102، ح 90، (به نقل از اصول کافی).

منبع: اسوه کامل‏؛ محمد محسن دعایی؛ اطلاعات چاپ اول 1380.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir