فروتنی

نوع اصطلاح :
عنوان :
فروتنی
فروتنی از جمله فضایل اخلاقی است که خدا، رسولش را به رعایت آن مأمور کرده است:
و اخفض جناحک لمن اتبعک من المؤمنین. (شعراء: 215)
بال و پرت را (از روی تواضع) بر پیروان مؤمنت بگستران. پیامبر که مؤدب به ادب الهی و خلقش قرآنی بود، همواره با وجود عظمت شخصیتش، در برابر مؤمنان فروتن بود. علی بن الحسین علیه‏السلام نیز چنین بود و در عین جلال و شکوه و عظمتی که در دیدگان مردم داشت، با آنان فروتن بود و می‏فرمود: «شتران سرخ‏موی (و گران قیمت)، مرا به اندازه بهره‏ای که از فروتنی دارم، خوشحال نمی‏سازد». [1] . حضرت همواره با بندگان خدا به فروتنی رفتار می‏کرد و به شخصیت انسانی آنان احترام می‏گذاشت. با آنکه در خاندان نبوت بزرگ شده و دانش را از پدرش به ارث برده بود، در عین‏حال برای ارج گذاری به علم و عالمان، گاه در درس آنان حضور می‏یافت. عبدالرحمن بن اردک می‏گوید: «علی بن الحسین علیه‏السلام به مسجد می‏آمد و مردم را کنار می‏زد و نزد زید بن اسلم (شاگرد خود) حاضر می‏شد و در حلقه بحث او می‏نشست. نافع بن جبیر بن مطعم به او گفت: خدا تو را ببخشاید. تو سرور مردمانی! آیا این همه راه می‏پیمایی تا با چنین غلامی هم‏نشین گردی؟ علی بن الحسین علیه‏السلام در پاسخ وی فرمود: علم مطلوب است. از این رو، هر جا که باشد، باید طلبید». [2] . و نیز آمده است که نافع به آن حضرت گفت: «تو قریش را (با همه شرافت و معروفیت) رها کرده و با غلامی از بنی عدی (فرزند غلام عمر بن خطاب) هم‏نشین می‏گردی». [3] حتی به حضرت اعتراض شد که: «چرا با اقوام پست هم‏نشین می‏شوی». [4] . این نوع برخورد که نشانگر فخرفروشی جاهلی بود، نزد آن حضرت نشانه کرامت نبود، بلکه شخصیت هر فردی را نه در نژاد، بلکه در تقوا و دانش وی می‏جست. اعتراض کنندگان جز بر تفاخر جاهلی پای نمی‏فشردند و این همان نکته‏ای است که مالک بن انس، پیشوای مذهب مالکی بدان اشاره دارد: «نافع (اعتراض کننده) به خود می‏نازید، ولی علی بن الحسین علیه‏السلام شخصیتی بود که در دین، فضیلت و برتری داشت». [5] . چنین فروتنی در همه زوایای زندگی آن حضرت حتی در راه رفتن وی نیز نمایان بود، آن گونه که گفته‏اند: راه رفتن علی بن الحسین علیه‏السلام همواره چنین بود که دستای خود را نمی‏گشود و دستانش از حدود رانش نمی‏گذشت (با کبر و غرور راه نمی‏رفت). چنین رفتاری برخاسته از تربیت قرآنی است؛ زیرا قرآن می‏فرماید: «و لا تمش فی الارض مرحا؛ بر روی زمین با تکبر راه مرو». (اسراء: 37)

پی نوشت ها:
[1] تهذیب الکمال، ج 20، ص 398؛ حلیة الاولیاء، ج 3، ص 128؛ سیر اعلام النبلاء، ج 4، ص 395.
[2] تهذیب الکمال، ج 20، ص 386؛ حلیة الاولیاء، ج 3، ص 137.
[3] طبقات، ج 5، ص 111.
[4] سیر اعلام النبلاء، ج 4، ص 388؛ تهذیب الکمال، ج 20، ص 385.
[5] منابع پیشین.

منبع: امام ‏سجاد از دیدگاه اهل ‏سنت؛ علی باقر شیخانی؛ مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما؛ چاپ اول 1385.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir