دخالت و نظارت مردم

نوع اصطلاح :
عنوان :
دخالت و نظارت مردم
درست است که حکومت و آداب و رسوم پسندیده و حقوق کامل الهی و ارتش اسلامی از عوامل اجرای قانون و نظم اجتماعی به شمار می‏آیند،
امّا همه آنها به نوعی با عامل مردمی و اصل «دخالت و نظارت مردم» ارتباط دارند.
اگر مردم دخالت و نظارت لازم را نداشته باشند عوامل یاد شده نمی‏توانند در اجرای قانون و برقراری نظم موفّق شوند؛
بنابر این بازسازی حکومت و اصلاح زمامداران با دخالت و حضور و مراقبت مردم تحقّق می‏پذیرد، که فرمود:
فَلَیسَتْ تَصْلُحُ الرَّعِیةُ إِلَّا بِصَلَاحِ الْوُلاَةِ، وَلَا تَصْلُحُ الْوُلاَةُ إِلَّا بِاسْتِقَامَةِ الرَّعِیةِ
(پس مردم بدون اصلاح زمامداران اصلاح نمی‏گردند و زمامداران نیز اصلاح نمی‏شوند جز با درستی و استقامت مردم یک جامعه.) [1] .
با یک برّرسی دقیق در افکار و آراء مکاتب و اندیشمندان معاصر به این نتیجه می‏رسیم که نهج‏البلاغه در مورد شیوه‏های اصلاح فرد و جامعه و حکومت دولت مردان، اختلاف اساسی با صاحب‏نظران سیاسی دارد؛ زیرا در راه اجرای نظم و مقرّرات اجتماعی به هیچ کدام از عوامل موجود تکیه نمی‏کند.
گرچه معتقد است که حکومت و قانون و آداب و رسوم و ارتش اسلامی ضرورت دارند؛ امّا تنها عاملی را که به عنوان یک راه حلّ سیاسی و عامل حیاتی معرّفی می‏کند:
«اصل دخالت» و «نظارت مردمی» یا «نظارت ملّی» است که در فروع مبانی اعتقادی با نام «امر به معروف و نهی از منکر» مطرح شده است.
از دیدگاه نهج‏البلاغه اگر عامل مردمی یا نظارت عمومی در صحنه سیاسی یک کشور حضور فعّال داشته باشد، نظم و قانون اجرا و عدالت اجتماعی در آن جامعه تحقّق می‏یابد،
چون نظارت ملّی با حضور مردم ارتباط دارد و مردم در همه‏جا می‏توانند عامل اجرای درست قوانین باشند.
دنیای امروز برای اجرای قوانین و مقرّرات اجتماعی از اصلِ «امر به معروف و نهی از منکر» غفلت نموده و با طرح راه حل‏های غیر منطقی همواره با ناکامی و شکست مواجه گردیده است، مانند:
روی آوردن به سرنیزه و فشار
دل بستن به زندان و شکنجه
استفاده از جریمه‏های سنگین
استفاده از تنبیه بدنی و پیشروی تا حدّ اعدام
امّا هرچه بیشتر تلاش کردند کمتر به نتیجه رسیدند.
ازآدم‏های‏ماشینی گرفته تا نصب چشم‏های الکترونیک در بانک‏ها،
از قفل‏های ضد گلوله و انواع ادوات پلیسی و جاسوسی، استفاده کردند؛ امّا نتوانستند انسان را به رعایت نظم و قانون وادارند و سرگردان و حیران می‏پرسند:
«راه‏های اجرای نظم و قانون کدام است؟»
و پاسخ نهج‏البلاغه رعایت «نظارت مردمی» و «امر به معروف و نهی از منکر» است.
اگر ملّتی خود پشتوانه اجرای مقرّرات اجتماعی شود،
همه امر به کارهای نیک کنند و از منکرات بپرهیزند و دیگران را به آن تذکّر دهند، قانون اجرا می‏گردد و نظم و عدالت اجتماعی نیز تحقّق می‏پذیرد.

پی نوشت ها:
[1] خطبه 7/216 نهج‏البلاغه معجم المفهرس محمد دشتی (مدارک گذشته).
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir