علوم جغرافیا

نوع اصطلاح :
عنوان :
علوم جغرافیا
سید رضی‏قدس سره در نهج‏البلاغه آورده:
حضرت علی‏ علیه السلام در مذمّت اهل بصره به آنان فرمود:
اَرْضُکُمْ قَرِیبَةٌ مِنَ الماء بَعیدَةٌ مِنَ السَّماء
«زمین شما به آب نزدیک است و از آسمان دور» [1] .
ابن ابی الحدید در بیان تفسیر جمله اوّل گفته است که:
زمین بصره به آب دریا بسیار نزدیک می‏باشد و به همین جهت در اثر طغیان آب فارس دوبار غرق شده، یک بار در زمان «القادر باللَّه» و دفعه دیگر در زمان «القائم بامر اللَّه».
چنانچه آن حضرت در ضمن اخبار غیبیه به آن خبر داده است که می‏فرماید:
کُنْتُمْ جُنْدَ الْمَرْأَةِ، وَأَتْبَاعَ الْبَهِیمَةِ؛ رَغَا فَأَجَبْتُمْ، وَعُقِرَ فَهَرَبْتُمْ. أَخْلَاقُکُمْ دِقَاقٌ، وَعَهْدُکُمْ شِقَاقٌ، وَدِینُکُمْ نِفَاقٌ، وَمَاؤُکُمْ زُعَاقٌ، وَالْمُقِیمُ بَینَ أَظْهُرِکُمْ مُرْتَهَنٌ بِذَنْبِهِ، وَالشَّاخِصُ عَنْکُمْ مُتَدَارَکٌ بِرَحْمَةٍ مِنْ رَبِّهِ. کَأَنِّی بِمَسْجِدِکُمْ کَجُؤْجُؤِ سَفِینَةٍ قَدْ بَعَثَ اللَّهُ عَلَیهَا الْعَذَابَ مِنْ فَوْقِهَا وَمِنْ تَحْتِها، وَغَرِقَ مَنْ فِی ضِمْنِهَا.
و روایة: وَایمُ اللَّهِ لَتَغْرَقَنَّ بَلْدَتُکُمْ حَتَّی کَأَنِّی أَنْظُرُ إِلی مَسْجِدِهَا کَجُؤْجُؤِ سَفِینَةٍ، أَوْ نَعَامَةٍ جَاثِمَةٍ.
و روایة: کَجُؤْجُؤِ طَیرٍ فِی لُجَّةِ بَحْرٍ.
و روایة أخری: بِلَادُکُمْ أَنْتَنُ بِلَادِ اللَّهِ تُرْبَةً: أَقْرَبُهَا مِنَ الْمَاءِ، وَأَبْعَدُهَا مِنَ السَّمَاءِ، وَبِهَا تِسْعَةُ أَعْشَارِ الشَّرِّ، الُْمحْتَبَسُ فِیهَا بِذَنْبِهِ، وَالْخَارِجُ بِعَفْوِ اللَّهِ. کَأَنِّی أَنْظُرُ إِلَی قَرْیتِکُمْ هذِهِ قَدْ طَبَّقَهَا الْمَاءُ، حَتَّی مَایرَی مِنْهَا إِلَّا شُرَفُ الْمَسْجِدِ، کَأَنَّهُ جُؤْجُؤُ طَیرٍ فِی لُجَّةِ بَحْرٍ!
«شما سپاه یک زن بودید، و پیروان حیوان (شتر عایشه)، تا شتر صدا می‏کرد می‏جنگیدید، و تا دست و پای آن قطع گردید فرار کردید، اخلاق شما پَست، و پیمان شما از هم گُسسته، دین شما دورویی، و آب آشامیدنی شما شور و ناگوار است، کسی که میان شما زندگی کند به کیفر گناهش گرفتار می‏شود، و آن کس که از شما دوری گزیند مشمول آمرزش پروردگار می‏گردد، گویا مسجد شما را می‏بینم که چون سینه کشتی غرق شده است، که عذاب خدا از بالا و پایین او را احاطه می‏کند، و سرنشینان آن همه غرق می‏شوند.»
و در روایتی است:
«سوگند بخدا، سرزمین شما را آب غرق می‏کند، گویا مسجد شما را می‏نگرم که چون سینه کشتی یا چونان شتر مرغی که بر سینه خوابیده باشد بر روی آب مانده است.»
و در روایت دیگر:«مانند سینه مرغ روی آب دریا.»
و در ورایت دیگری آمده: «خاک شهر شما بد بُوترین خاکهااست، از همه جا به آب نزدیکتر [2] و از آسمان دورتر، و نُه دَهم شرّ و فساد در شهر شما نهفته است، کسی که در شهر شما باشد گرفتار گناه، و آن که بیرون رود در پناه عفو خداست. گویی شهر شما را می‏نگرم که غرق شده، و آب آن را فرا گرفته، چیزی از آن دیده نمی‏شود، مگر جاهای بلند مسجد، مانند سینه مرغ بر روی امواج آب دریا!»
پس همان گونه شد که حضرت امیرالمؤمنین‏ علیه السلام فرموده بود.
و نیز آورده است که:
معنای «دوری بصره از آسمان» این است که به وسیله رصدها و آلات نجومی دیده شده که دورترین نقاط معموره روی زمین از دائره «نصف النهار» «اُبُلّه» می‏باشد، که در نواحی بصره واقع است.
و سپس می‏گوید:
بیان این نکات دقیق از خصائص امیرالمؤمنین‏ علیه السلام است، زیرا از موضوعاتی خبر داده که عرب به آن آشنایی نداشته و جز دانشمندان محقق کسی به آن آگاهی ندارد، و این از اسرار و غرایب بدیعه آن حضرت‏ علیه السلام می‏باشد. [3] .

پی نوشت ها:
[1] نهج‏البلاغه، خطبه 13 معجم المفهرس محمد دشتی.
[2] اشاره به علم اُکولوژی EGOLOGIE تأثیر عوامل زیست محیطی در افکار و اخلاق انسان است که عوامل جغرافیایی در مناطق گوناگون أثرات متفاوت در رفتار و افکار انسانها دارد.
[3] شرح نهج‏البلاغه، ابن ابی الحدید، ج1، ص89.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir