حقوق متقابل

نوع اصطلاح :
عنوان :
حقوق متقابل
یکی از مسائل مهم حقوقی، حقوق متقابل اجتماعی، سیاسی است که اگر بدرستی شناسائی گردد و در جامعه تحقّق پذیرد، آن جامعه به مدینه فاضله تبدیل خواهد شد،
امام علی‏علیه السلام در یک سخنرانی جالب و ارزشمند، ابتدا به حقوق متقابل می‏پردازد.
أَمَّا بَعْدُ، فَقَدْ جَعَلَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ لِی عَلَیکُمْ حَقّاً بِوِلاَیةِ أَمْرِکُمْ، وَلَکُمْ عَلَی مِنَ الْحَقِّ مِثْلُ الَّذِی لِی عَلَیکُمْ، فَالْحَقُّ أَوْسَعُ الْأَشْیاءِ فِی التَّوَاصُفِ، وَأَضْیقُهَا فِی التَّنَاصُفِ،
لَا یجْرِی لِأَحَدٍ إِلَّا جَرَی عَلَیهِ، وَلَا یجْرِی عَلَیهِ إِلَّا جَرَی لَهُ.
وَلَوْ کَانَ لِأَحَدٍ أَنْ یجْرِی لَهُ وَلَا یجْرِی عَلَیهِ، لَکَانَ ذلِکَ خَالِصاً لِلَّهِ سُبْحَانَهُ دُونَ خَلْقِهِ، لِقُدْرَتِهِ عَلَی عِبَادِهِ، وَلِعَدْلِهِ فِی کُلِّ مَا جَرَتْ عَلَیهِ صُرُوفُ قَضَائِهِ، وَلکِنَّهُ سُبْحَانَهُ جَعَلَ حَقَّهُ عَلَی الْعِبَادِ أَنْ یطِیعُوهُ، وَجَعَلَ جَزَاءَهُمْ عَلَیهِ مُضَاعَفَةَ الثَّوَابِ تَفَضُّلاً مِنْهُ، وَتَوَسُّعاً بِمَا هُوَ مِنَ الْمَزِیدِ أَهْلُهُ.
ثُمَّ جَعَلَ - سُبْحَانَهُ - مِنْ حُقُوقِهِ حُقُوقاً افْتَرَضَهَا لِبَعْضِ النَّاسِ عَلَی بَعْضٍ، فَجَعَلَهَا تَتَکَافَأُ فِی وُجُوهِهَا، وَیوجِبُ بَعْضُهَا بَعْضاً، وَلَا یسْتَوْجَبُ بَعْضُهَا إِلَّا بِبَعْضٍ.
(پس از ستایش پروردگار! خداوند سبحان، برای من، بر شما به جهت سرپرستی حکومت، حقّی قرار داده، و برای شما همانند حق من، حقّی تعیین فرموده است، پس حق گسترده‏تر از آن است که توصیفش کنند، ولی به هنگام عمل تنگنایی بی‏مانند دارد.
حق اگر به سود کسی اجرا شود، ناگزیر به زیان او نیز روزی به کار رود، و چون به زیان کسی اجراء شود روزی به سود او نیز جریان خواهد داشت.
اگر بنا باشد حق به سود کسی اجراء شود و زیانی نداشته باشد، این مخصوص خدای سبحان است نه دیگر آفریده‏ها، به خاطر قدرت الهی بر بندگان، و عدالت او بر تمام موجوداتی که فرمانش بر آنها جاری است، لکن خداوند حق خود را بر بندگان، اطاعت خویش قرار داده، و پاداش آن را دو چندان کرده است، از روی بخشندگی، و گشایشی که خواسته به بندگان عطا فرماید.
پس خدای سبحان! برخی از حقوق خود را برای بعضی از مردم واجب کرد، و آن حقوق را در برابر هم گذاشت، که برخی از حقوق برخی دیگر را واجب گرداند، و حقّی بر کسی واجب نمی‏شود مگر همانند آن را انجام دهد.) [1] .
و آنگاه به جوانب گسترده آن دقیق می‏شود، مانند:

پی نوشت ها:
[1] خطبه 216 نهج‏البلاغه معجم‏المفهرس محمد دشتی که اسناد و مدارک آن به شرح زیر است:
1- دعائم الاسلام ج2 ص541 ح1926: قاضی نعمان (متوفای 363 ه)
2- بحارالانوار ج34 ص184 وج27 ص251: مجلسی (متوفای 1110 ه)
3- بحار الانوار ج74 ص354 ح32 ب14: مجلسی (متوفای 1110 ه)
4- بحار الانوارج41 ص152: مجلسی (متوفای 1110 ه)
5- ربیع الابرار ج5 ص191 ح186: زمخشری معتزلی (متوفای 538ه).
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir