حقوق خویشاوندان

نوع اصطلاح :
عنوان :
حقوق خویشاوندان
یکی دیگر از حقوق متقابل اجتماعی، «حقوق خویشاوندان» است که در روایات فراوانی با عنوان «صله رحم» مطرح است.
رسول گرامی اسلام‏صلی الله علیه وآله وسلم و دیگر رهبران معصوم‏علیهم السلام رهنمود داده‏اند که رسیدگی به مشکلات خویشاوندان به خصوص فامیلان دور، عمر انسان را طولانی می‏کند.
سبب ازدیاد رزق و روزی می‏شود.
و عامل تقویت پیوند دوستی‏ها و سلامت جامعه می‏گردد.
حضرت امیرالمؤمنین‏علیه السلام در خطبه 23 فرمود که:
أَیهَا النَّاسُ، إِنَّهُ لَا یسْتَغْنِی الرَّجُلُ - وَإِنْ کَانَ ذَا مَالٍ - عَنْ عِتْرَتِهِ، وَدِفَاعِهِمْ عَنْهُ بِأَیدِیهِمْ وَأَلْسِنَتِهِمْ، وَهُمْ أَعْظَمُ النَّاسِ حَیطَةً مِنْ وَرَائِهِ، وَأَلَمُّهُمْ لِشَعَثِهِ، وَأَعْطَفُهُمْ عَلَیهِ عِنْدَ نَازِلَةٍ إِذَا نَزَلَتْ بِهِ. وَلِسَانُ الصِّدْقِ یجْعَلُهُ اللَّهُ لِلْمَرْءِ فِی النَّاسِ خَیرٌ لَهُ مِنَ الْمَالِ یرِثُهُ غَیرُهُ.
و منها: أَلَا لَا یعْدِلَنَّ أَحَدُکُمْ عَنِ الْقَرَابَةِ یرَی بِهَا الْخَصَاصَةَ أَنْ یسُدَّهَا بِالَّذِی لا یزِیدُهُ إِنْ أَمْسَکَهُ وَلَا ینْقُصُهُ إِنْ أَهْلَکَهُ؛ وَمَنْ یقْبِضْ یدَهُ عَنْ عَشِیرَتِهِ، فَإِنَّمَا تُقْبَضُ مِنْهُ عَنْهُمْ یدٌ وَاحِدَةٌ، وَتُقْبَضُ مِنْهُمْ عَنْهُ أَیدٍ کَثِیرَةٌ؛ وَمَنْ تَلِنْ حَاشِیتُهُ یسْتَدِمْ مِنْ قَوْمِهِ الْمَوَدَّةَ.
ضرورت تعاون با خویشاوندان
«ای مردم، انسان هر مقدار که ثروتمند باشد، باز از خویشاوندان خود بی‏نیاز نیست که از او با زبان و دست دفاع کنند، خویشاوندان انسان، بزرگ ترین گروهی هستند که از او حمایت می‏کنند، و اضطراب و ناراحتی او را می‏زدایند، و در هنگام مصیبت‏ها نسبت به او، پرعاطفه‏ترین مردم می‏باشند، نامِ نیکی که خدا از شخصی در میان مردم رواج دهد بهتر از میراثی است که دیگری بردارد.
آگاه باشید، مبادا از بستگان تهیدست خود روبرگردانید، و از آنان چیزی را دریغ دارید، که نگاه داشتن مال دنیا زیادی نیاورد و از بین رفتنش کمبودی ایجاد نکند، آن کس که دست دهنده خود را از بستگانش باز دارد، تنها یک دست را از آنها گرفته امّا دست‏های فراوانی را از خویش دور کرده است، و کسی که پر و بال محبّت را بگستراند، دوستی خویشاوندانش تداوم خواهد داشت.» [1] .
و در نامه 31 در رهنمودی ارزشمند به فرزند خود امام مجتبی‏علیه السلام تذکّر داد:
وَأَکْرِمْ عَشِرَتَکَ، فَإِنَّهُمْ جَنَاحُکَ الَّذِی بِهِ تَطِیرُ، وَأَصْلُکَ الَّذِی إِلَیهِ تَصِیرُ، وَیدُکَ الَّتِی بِهَا تَصُولُ.
«خویشاوندانت را گرامی دار، زیرا آنها پر و بال تو می‏باشند، که با آن پرواز می‏کنی، و ریشه تواند که به آنها باز می‏گردی، و دست نیرومند تواند که با آن حمله می‏کنی.» [2] .

پی نوشت ها:
[1] خطبه 23 نهج‏البلاغه معجم المفهرس محمد دشتی، که برخی از اسناد آن به این شرح است:
1- اصول کافی ج2 ص294ح5و154 ح19: کلینی (متوفای 328 ه)
2- عقدالفرید ج2 ص183 فضل العشیره: ابن عبد ربه مالکی‏متوفای 328 ه)
3- کتاب صفین ص10: نصربن مزاحم (متوفای 202 ه)
4- تاریخ ج2 ص207: ابن واضح (متوفای 292 ه)
5- ربیع‏الابرار ج3 ص146 وج5 ص89: زمخشری معتزلی (متوفای 538 ه)
6- کنزالعمال ج16 ص192 وص207 وص226: متقی هندی حنفی (متوفای 975ه)
7- تاریخ دمشق ج3 ص271: ابن عساکر شافعی (متوفای 573 ه)
8- غریب الحدیث ج 2 ص 183: ابوعبید ابن سلام (متوفای 223 ه)
9- النهایة ج 3 ص 468: ابن اثیر شافعی (متوفای 606 ه).
[2] نامه 31 نهج‏البلاغه، معجم‏المفهرس محمد دشتی، که برخی از اسناد آن به این شرح است:
1- کتاب رسائل: کلینی (متوفای 328 ه)
2- کتاب زواجر و مواعظ: حسن‏بن‏عبدالله‏بن‏سعید(متوفای قرن3 ه)
3- عقد الفریدج3ص90 و91 و143 وج3 جدید114: ابن عبد ربه مالکی (متوفای 328 ه)
4- من لایحضره الفقیه ج4 ص392 و386: شیخ صدوق (متوفای 381 ه)
5- تحف العقول ص97: 52 و99: 68 و76: ابن شعبه حرانی (متوفای 380 ه)
6- کتاب وصایا: سید بن طاووس (متوفای 664 ه)
7- کتاب کشف المحجة (فصل 154(ص220: سید بن طاووس (متوفای 664 ه)
8- فروع کافی ج 5 ص338 و510 ح3: کلینی (متوفای 328 ه).
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir