انتخاب فرماندهان لایق

نوع اصطلاح :
عنوان :
انتخاب فرماندهان لایق
برای سازماندهی نیروهای رزمی، و موفّقیت بیشتر در امور نظامی، چند مسئله مورد توجّه امام علی‏ علیه السلام بود:
نظم گرائی در ساختار ارتش
انتخاب فرماندهان بومی برای رزمندگان قبائل عرب.
گرچه هر فرمانده لایقی، می‏تواند در تمام لشگرها، و قرارگاه‏های نظامی موفّق باشد، و تناسب قومی ونژادی هم نداشته، در چهارچوب ارزش‏های اخلاقی، و دستور العمل های صحیح نظامی به پیروزی برسد.
امّا باتوجه به روانشناسی حاکم برنیروهای عمل کننده در روزگاران گذشته که مردم هر قبیله‏ای به فرمان بزرگان قبیله خود گوش فرامی‏دادند،
و روح تسلیم پذیری آنها نسبت به بزرگان قوم خویش تحقّق داشت،
برای موفّقیت بیشتر درامور نظامی، رعایت اصل «تناسب» و «سنخیت» در انتخاب فرماندهان می‏توانست نقش تعیین کننده ای داشته باشد.
از این‏رو حضرت امیرالمؤمنین علی‏ علیه السلام سعی داشت تافرماندهان هرقبیله را از بزرگان و افراد لایق و کاردان همان قبیله انتخاب کند، جز آنجا که چاره ای نمی‏یافت، و امکان رعایت این اصل وجود نداشت.
مسئله مهمّ دیگری که باید در انتخاب فرماندهان بومی مورد توجّه قرار گیرد، آنکه امام علی‏ علیه السلام تنها به دنبال اصل تناسب نبود، بلکه اصول زیر را همواره در نظر داشت:
الف- ارزش های والای اخلاقی
ب- لیاقت‏های بالای نظامی
ج- بومی بودن و آگاهی از روحیات قومی
در آستانه جنگ صفّین امام علی‏ علیه السلام با رعایت اصلِ «تناسبِ بینِ فرماندهان، لشگرها و نیروهای عمل کننده» را به شرح زیر برگزید:
حضرت امیرالمؤمنین‏ علیه السلام نیروهای رزمی کوفه را به هفت دسته تقسیم و برای هر کدام فرماندهی انتخاب کرد، مانند:
1- سعد بن مسعود ثقفی، فرمانده قبیله قیس و عبدالقیس
2- معقل بن قیس، فرمانده قبیله تمیم، ضبّه، رباب، قریش، کنانه و اسد
3- محنف بن سلیم، فرمانده قبیله ازد، بجیله، خثعم، انصار و خزاعه
4- حجر بن عدی کندی، فرمانده قبیله کنده، حضرموت و قضاعه
5- زیاد بن نضر، فرمانده قبیله مذحج و أشعری
6- سعیدبن مرة همدانی، فرمانده قبیله هَمْدان و حمیر
7- عدی بن حاتم طائی، فرمانده قبیله طَی
درسازماندهی نیروهای رزمی بصره نیز اصول یادشده رعایت گردید، مانند:
1- خالدبن معمّر سدوسی، فرمانده قبیله بکربن وائل
2- عمرو بن مرحوم، فرمانده قبیله عبدالقیس
3- احنف بن قیس، فرمانده قبیله تمیم، ضبة و رباب
4- شریک بن أعور، فرمانده قبیله عالیه
می‏بینیم که درانتخاب فرماندهان نظامی، هم ارزش‏های اخلاقی، و هم تناسب های قومی، مطرح می‏باشند. [1] .
و در جنگ صفّین نیز فرمان داد تا پرچم‏هائی آماده سازند.
و پرچم هر قبیله را به دست بزرگان و شجاعان همان قبیله سپُرد، مانند:
1- پرچم قبیله قریش را به دست عبداللَّه بن عباس
2- پرچم قبیله کنده را به حجربن عدی کندی
3- پرچم قبیله بکر از شهر بصره را به دست حصین بن منذر بصری
4- پرچم قبیله بنی تمیم از شهر بصره را به دست احنف بن قیس بصری
5- پرچم قبیله خزاعه به دست عمروبن حمق
6- پرچم قبیله بنی بکر کوفه به دست نعیم بن هبیره
7- پرچم قبیله بنی سعد وبنی رباب بصره به دست جاریه بن قدامه
8- پرچم قبیله بحیله را به دست رفاعة بن شداد
9- پرچم قبیله بنی ذهل کوفه به دست یزید بن رویم شیبانی
10- پرچم قبیله بنی عمر و بنی حنظله رابه دست أعین بن ضبیعة
11- پرچم قبیله قضاعه و طَی به دست عدی بن حاتم طائی
12- پرچم قبیله بنی تیم الله بن ثعلبه به دست عبداللَّه بن حجل عجلی
13- پرچم قبیله بنی تمیم کوفه به دست عمیربن عطارد
14- پرچم قبیله حی ازد و گروهی از مردم یمن به دست جندبن زهیر
15- پرچم قبیله ذهل بصره به دست خالد بن معمّر سدوسی
16- پرچم قبیله بنی عمرو حنظله به دست شبث بن ربعی
17- پرچم قبیله همدان به دست سعید بن قیس
18- پرچم قبیله هازم بصره به دست حریث بن جابر حنفی
19- پرچم قبیله بنی سعد وبنی رباب کوفه به دست ابوصریمه «طفیل»
20- پرچم قبیله مدجح به دست مالک بن حارث اشتر
21- پرچم قبیله عبدالقیس به دست صعصعة بن صوحان
22- پرچم قبیله بنی کوفه به دست عبداللَّه بن طفیل کنانی
23- پرچم قبیله عبدالقیس بصره به دست عمرو بن حنظله
24- پرچم قبیله قریش بصره به دست حارث بن نوفل هاشمی
25- پرچم قبیله بنی قیس بصره به دست قبیضة بن شداد هلالی
26- پرچم قبیله لفیف قواصی به دست قاسم بن حنظله جهنی
توجّه دارید که پرچمداران همگان از بزرگان قبیله خود می‏باشند. [2] .
مسئولیت «انتخاب فرماندهان لایق» یکی از مسئولیت‏های مهمّ فرماندهی کلّ قوا می‏باشد که امام علی‏ علیه السلام این اصل ضروری را در جایگاه‏های متفاوت آن رعایت می‏کرد، مانند:

پی نوشت ها:
[1] ناسخ التواریخ امیرالمؤمنین‏ علیه السلام ج 3 ص 5.
[2] ناسخ التواریخ ج 2 ص 148 و 149.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir