ذات و شخص

نوع اصطلاح :
عنوان :
ذات و شخص
«وَ اتَّقُوا یوْمًا لَّا تَجْزِی نَفْسٌ عَن نَّفْسٍ...».[1] .
و حذر کنید از روزی که آن روز کسی به جای دیگری مجازات نشود....
منظور از «انفس» در این فراز، معنای اوّل است. بزرگان علم اخلاق برای نفس (که به معنی احساس، غریزه و خواهش درونی است)، سه مرحله برشمرده‏اند:
1 - «نفس اماره». نفسِ سرکش است که انسان را به گناه فرمان می‏دهد و به هر سو می‏کشاند و به همین خاطر است که به آن «اماره» گفته می‏شود. در این مرحله نفسِ سرکش بر عقل و ایمان قالب است و در بسیاری از موارد عقل و ایمان در مقابل نفسِ سرکش، تسلیم هستند و چنانچه اندک جنگی بین نفس، با عقل یا ایمان صورت گیرد، عقل و ایمان شکست سنگینی خواهند خورد و در مقابل شهوت سرکشِ نفسانی مغلوب خواهند بود و تدبیرشان هیچ اثری ندارد.
2 - «نفس لوّامه». پس از تعلیم و مجاهدت و تربیتِ نفسِ اماره، نفس، کنترل شده و تصمیم به جبران گناه می‏گیرد و جان را با آب توبه شسته و به مرحله‏ای می‏رسد که در مبارزه با عقل و ایمان، گاهی ایمان و عقل پیروز می‏گردند و گاهی نفس. ولی کفّه سنگینی از آنِ عقل و ایمان است. در این مرحله نفس تغییر کرده، به نفس لوّامه ارتقا می‏یابد. البتّه برای رسیدن به این مرحله «جهاد اکبر» لازم است. چرا که نفس لوّامه چنان عظمتی یافته که خداوند به آن قسم یاد می‏کند «لَآ أُقْسِمُ بِیوْمِ الْقِیامَةِ، وَ لَآ أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ».[2] . سوگند به روز قیامت، و سوگند به نفس لوّامه.
3 - «نفس مطمئنه». و آن مرحله‏ای است که پس از تهذیب و تربیت کامل حاصل می‏گردد، به طوری که غرائز سرکش در برابر او رام می‏شود و شهوات در مقابل عقل و ایمان تاب مقاومت ندارند و نفس به مرحله آرامش و سکینه می‏رسد. چنین مقامی، مقام امامان معصوم، انبیای الهی و اولیا و پیروان راستین ائمّه معصومین علیهم السلام است. «یآ أَیتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ، ارْجِعِی إِلَی رَبِّکِ...».[3] . و تو ای نفس آرامش‏یافته، به سوی پروردگارت بازگرد.... با توسّل، تمسّک و پیروی از ائمّه اطهار علیهم السلام و در پی آن نثار کردن درود بر آنان، می‏توان از نفس امّاره به سوی نفس لوّامه و سپس به طرف نفس مطمئنّه سیر کرد و نفس را تطهیر کرده از تمام آلودگی‏های شهوانی پاک نمود. قبول ولایت و امامت آنان بایستی به همراه تمسّک به ائمّه اطهار علیهم السلام و اطاعت از ایشان باشد تا مثمر ثمر قرار گیرد و آنان که در اوج نفوس مطمئنّه قرار دارند، پیروان و دوستان خود را به سوی آن راهنمایی نمایند.

پی نوشت ها:
[1] سوره مبارکه بقره، آیه 48.
[2] سوره مبارکه قیامت، آیه‏های 1 و 2.
[3] سوره مبارکه فجر، آیه‏های 27 و 28.

منبع: پرچم‏داران هدایت، تدبری در زیارت جامعه کبیره؛ سید احمد سجادی؛ انتشارات اسوه؛ چاپ اول خرداد 1388.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir