طوفان اشک و آشوب

نوع اصطلاح :
عنوان :
طوفان اشک و آشوب
آتش شورش زنگباریان را، در سال دویست و هفتاد هجری قمری، موفق، موفق به سرکوب شد. او اینک در اوج محبوبیت سیاسی است. احمد بن طولون، حاکم سرکش مصر، چشم از جهان فرو بسته و پسرش به جای او نشسته است. حسن بن زید، بنیانگذار دولت علویان در طبرستان، نیز از دنیا رفته و برادرش (القائم بالحق) جانشین وی شده است. ... یک سال می‏گذرد. آب رودخانه‏ی نیل رو به کاستی گذاشته است. مصر در آستانه‏ی خشکسالی است. این شوربختی مقارن آمدن سپاهیان عباسی، برای باز پس ستاندن مصر و پایان سرکشی فرمانروای آن است. پس از پسر احمد بن طولون، اینک خمارویه حاکم مصر است. او نیروهایش را مهیا کرده و به سوی شام در حرکت است. دو لشکر در منطقه رمله (در فلسطین) با یکدیگر مواجه می‏شوند و عباسیان به سختی شکست می‏خورند. شام و فلسطین به فرمانروایی خمارویه گردن می‏نهند.
در سال دویست و هفتاد و دو، بغداد دستخوش هرج و مرج شده است؛ زیرا گروهی به «دیر عتیق مسیحیان» حمله‏ور شده و قسمتی از دیوارهایش را تخریب کرده‏اند. به فرمان حاکم بغداد، گزمگان دخالت کرده و دیوار را بازسازی می‏کنند. بار دیگر نبرد با صفاریان در می‏گیرد. [1] باسیل اول (امپراطور روم) چشم از جهان فرو می‏بندد و بدین ترتیب رسما فرمانروایی خمارویه بر مصر و شام و مناطق مرزی با روم مسجل می‏شود. [2] . یک سال بعد، در سال دویست و هفتاد و سه، زنگیان در مصر سر به شورش بر می‏دارند. قیام آنان به شدت سرکوب می‏شود. از دیگر واقعه‏های این سال می‏توان بدین موارد اشاره کرد: مردمان شهر طلیطله (در اندلس) قیام می‏کنند. عباس بن فرناس، دانشمند ستاره شناس، هنگامی که برای پرواز تلاش می‏کرد، از فراز گلدسته‏ای در شهر قرطبه سقوط کرد و بر اثر جراحت‏های ناشی از آن، جان سپرد. [3] .
در سامرا سارقان دست به غارت شهر می‏زنند. معتمد سامرا را ترک کرده و در بغداد، در کاخ پوران (دختر حسن بن سهل و همسر مأمون) ساکن شده است. در سال دویست و هفتاد و چهار، درگیری با صفاریان همچنان ادامه دارد. در سال دویست و هفتاد و پنج آرامش بغداد به هم می‏ریزد. زیرا موفق، پسرش، اباعباس، را دستگیر می‏کند. طرفداران پسرش، در دروازه‏ی صافه سر به شورش بر می‏دارند. موفق بی درنگ به دیدارشان می‏شتابد و می‏گوید:
- آیا بر این باورید که نسبت به پسرم دلسوزترید؟! او پسر من است و خواستم تربیتش کنم.
در محرم سال دویست و هفتاد و شش، محمد بن لیث صفار، به فرماندهی گزمگان بغداد منصوب می‏گردد و نامش بر پرچم‏ها نوشته می‏شود. [4] . در واپسین روزهای سال دویست و هفتاد و هفت، موفق دچار بیماری نقرس می‏شود. او را روی تختی می‏خوابانند و چهل باربر، او را جانب بغداد می‏آورند. در بغداد، شایعه‏ی مرگ او رواج می‏یابد. پسرش، همچنان زندانی است. معتمد با خانواده‏اش در مدائن زندگی می‏کند. او خلیفه‏ای است از خلافت گسسته! اباصقر (یکی از بزرگ‏ترین فرماندهان) ظهور می‏کند و بغداد را در اختیار می‏گیرد. شایعه مرگ موفق قوت می‏گیرد و هواداران پسرش به زندان یورش می‏برند. قفل‏ها را می‏شکنند و او را به خانه‏ی پدرش می‏برند؛ موفق همچنان بیهوش است. در نهم صفر سال دویست و هفتاد و هشت، معتمد با خانواده‏اش به بغداد می‏رسند. پسر و ولیعهدش، المفوض الی الله، نیز در این سفر با او همراه است.
حال موفق رو به وخامت است. در بغداد هرج و مرج بیداد می‏کند. گروهی به کاخ‏ها، به ویژه کاخ اباصقر، یورش برده و همه چیز آن را به یغما می‏برند. درهای زندان‏ها، حتی زندان وحشتناک مطبق، می‏شکند. اباعباس بن موفق قدرت را در دست می‏گیرد. غلامش (بدر) را به فرماندهی گزمگان بغداد می‏گمارد. در نیمه‏ی صفر، او آرامش را به بغداد باز می‏گرداند. روز چهارشنبه بیست و دوم صفر، مرگ موفق اعلان می‏شود. فردا، ولیعهدی اباعباس پس از معتمد و پسرش موفق اعلان می‏شود! روز جمعه، مردم لقب ولیعهد تازه را می‏شنودند: «المعتضد» [5] . در بیست و ششم همین ماه، اباصقر دستگیر و تمام دارایی او و نزدیکانش، که پنهان شده‏اند، مصادره می‏شود. روز بعد، عبیدالله بن سلیمان بن وهب به نخست وزیری منصوب می‏گردد.
مردمان، بوی خون را حس می‏کنند. بار دیگر، روزگار وحشت فرا رسیده است. زنجیره‏ی وحشت که بغداد در زمان اباعباس سفاح و منصور دیده است، در عهد اباعباس معتضد باز خواهد گشت.
در آغاز سال دویست و هفتاد و نه، از قصه خوانی و خرید و فروش کتاب‏های کلامی و فلسفی جلوگیری شده [6] و به منع آن، دستور اکید داده می‏شود. در بیست و دوم محرم این سال، مفوض از ولیعهدی خلع و معتضد به عنوان تنها ولیعهد رسمی معرفی می‏شود. این حکم به تمام سرزمین‏های اسلامی ابلاغ و نام مفوض از خطبه‏های هفتگی نمازهای جمعه حذف می‏شود!
دوشنبه، هفدهم رجب همان سال، خلیفه معتمد، مجلس جشن شبانه‏ای در باغ کاخ حسن بن سهل برپا می‏کند. کاخ در ساحل دجله است. خلیفه جام‏های باده سر می‏کشد و شکم از گوشت‏های بریان انباشته می‏کند. آوای موسیقی و رامشگری، فضا را لبریز کرده است. ناگهان معتمد می‏افتد و جان می‏سپارد! شایعه‏ها جان می‏گیرد: «شکمبارگی، کار دستش داد.»، «گوشت را مسموم کرده بودند.»، «نه! شراب را مسموم کرده بودند.» [7] .
فردای آن روز، با معتضد بیعت می‏شود. و اباعباس سی ساله به تخت طاووس می‏نشیند. روزگار وحشت آغاز شده است. خلیفه‏ی تازه به دوران رسیده، شیفته‏ی شکنجه‏ی قربانیان با شیوه‏های زشت است. [8] . روانش با هرزگی جنسی و حرص به ساختن کاخ‏های بلند مرتبه آرام می‏گیرد. [9] نخستین اقدامش، آشتی با خمارویه است. خمارویه‏ای که به خلیفه پیشنهاد کرد تا دخترش، عروس خلیفه شود. اما خلیفه خوش دارد تا خویشتن دختر خمارویه را به نکاح در آورد نه پسرش. کار ساختن کاخ گرانبها برای پیشواز قطرالندی، آغاز می‏شود.
سال دویست و هشتاد هجری قمری است. محمد بن حسن بن سهل، برادر پوران (همسر مأمون) و صاحب کاخی که اینک خلیفه ساکن آن است، دستگیر می‏شود. در خانه‏اش فهرستی از اسامی کسانی که با مرد علوی گمنامی بیعت کرده‏اند، به دست می‏آید. تحقیقات از برنامه‏ای برای ترور معتضد و براندازی حکومت پرده برمی‏دارد. نیروهای امنیتی به خانه‏ی بعضی از کسانی که نامشان در فهرست آمده است، حمله می‏برند و همگی را دستگیر و به کاخ منتقل می‏کنند.
دستگیرشدگان شکنجه می‏شوند و می‏گویند نام علوی را نمی‏دانند و تنها شمیله را می‏شناسند. معتضد، هراسان به نخست وزیر نگاه می‏کند و می‏پرسد:
- شمیله کیست؟ عبیدالله بن وهب پاسخ می‏دهد:
- او، همان محمد بن حسن است که بدین نام شهره است. معتضد فرمان اعدام مردان را صادر می‏کند. آنان کشته می‏شوند؛ اما شمیله همچنان مجهول است. معتضد امید دارد تا نام علوی‏ای که به زودی شورشی را در بغداد رهبری خواهد کرد، بفهمد. [10] . در کاخ حسن بن سهل، نخستین جلسات شکنجه‏ی شمیله پس از بازجویی طولانی آغاز می‏شود. معتضد سعی می‏کند او را با مال بفریبد؛ اما مرد نمی‏پذیرد. تهدیدش می‏کند، شمیله می‏گوید:
- اگر مرا با آتش کباب کنی، هرگز از من اعترافی نخواهی شنید! آیا می‏خواهی تو را به مردی راهنمایی کنم که امامتش را باور دارم و مردمان را به پیروی از او می‏خوانم؟! چشمان خلیفه از تبهکاری می‏درخشد. با خشم دندان بر دندان می‏ساید:
- به زودی در آتش کبابت می‏کنم! همان گونه که خودت گفتی.
- آن چنان کن که خواهی. در ژرفای تاریک معتضد، اندیشه‏ای وحشتناک می‏درخشد. سه طرف مرد را نیزه می‏کارد و آتش را می‏افروزد و او را چنان بریان می‏کند که مرغ را بریان می‏کنند. [11] خلیفه با لذت می‏نگرد و بوی گوشت سوخته‏ی آدمی بینی‏اش را می‏آکند. گوشت‏ها قطعه قطعه فرو می‏ریزند. و قربانی، جان می‏سپارد. خلیفه فرمان می‏دهد پیکر را در قسمت غربی دو پل بغداد بیاویزند. نام علوی گمنام، هراسی است که ذهن انباشته از اوهام و وسوسه‏های خلیفه را به خود مشغول کرده است. خلیفه نگرانی خود را به نخست وزیرش می‏گوید؛ نخست وزیری که در خونریزی و سنگدلی از خلیفه کمتر نیست. سگ‏های درباری، مأموریت خود را برای یافتن علوی و جمع آوری اطلاعاتی مربوط به او شروع می‏کنند. چند هفته‏ای می‏گذرد. در گزارش‏های سری که به کاخ می‏رسد، آمده است: «گروهی به عنوان نماینده، کارشان جمع آوری اموال برای شخص یا اشخاصی است که دارای لقب‏های متعددی هستند. گاه او یا آنها را «حجت» و گاه «صاحب الزمان» یا «غریم» [12] می‏نامند. نام صریحی از وی برده نشده تا بتوانیم او را شناسایی کنیم.» عبیدالله بن سلیمان بن وهب (نخست وزیر) فهرستی از مردان شیعه فراهم می‏کند. مردانی که کار جمع آوری اموال برای علوی گمنام را انجام می‏دهند. [13] در ردیابی گزارش‏ها، آنها به خانه‏ی عسکری (ع) در سامرا می‏رسند. در ذهن پویای خلیفه، نام مهدی جرقه می‏زند. بی تردید نماینده بلکه نمایندگانی هستند که به نیابت از او اموال را جمع‏آوری می‏کنند. [14] به زودی در زمان مناسب باید ضربه را فرود آورد.




پی نوشت ها:
[1] الکامل، ج 6، ص 61.
[2] الاحداث التاریخ الاسلامی، ج 2، ص 230.
[3] همان، ص 236.
[4] تاریخ طبری، «حوادث سال 276».
[5] همان، «حوادث سال 278».
[6] احداث التاریخ الاسلامی، ج 2، ص 261.
[7] تاریخ بغداد، خطیب بغدادی، ج 4، ص 60؛ تاریخ الخلفاء، سیوطی، ص 265.
[8] مروج الذهب، مسعودی، ص 247.
[9] همان جا؛ مثلا برای ساختن کاخ ثریا 400000 دینار خرج کرده بود.
[10] همان جا.
[11] همان جا.
[12] الغیبة، ص 171؛ الغیبة الصغری، ص 596؛ غریم یعنی کسی که ما وامدار اوییم.
[13] الغیبة الصغری، ص 629.
[14] اعلام الوری، ص 421.

منبع: سوار سبزپوش آرزوها (روایتی نو از زندگی و زمانه امامان هادی، عسکری و مهدی)؛ کمال السید؛ مترجم حسین سیدی؛ نسیم اندیشه؛ چاپ دوم 1385.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir