وذل کل شی‏ء لکم

نوع اصطلاح :
عنوان :
وذل کل شی‏ء لکم
«ذَلَّ» از ماده «ذُلَّ» و «ذِلَّة» به معنی خوار و بی‏قدر شدن و نیز به معنی رام و متواضع گردیدن آمده و نقطه مقابل «عزّت» است. این فراز بیانگر تواضع تمامی اشیا و آفریده‏شدگان در برابر امامان علیهم السلام و برای ایشان است. شاید چهار فراز اخیر که بیانگر تواضعِ شرافت‏مندان و به مشقّت انداختن متکبّران و فروتنی گردنکشان و خواری و رامی تمامی اشیا است، حکایت روز رستاخیز باشد که در برابر عظمت آنها در صحرای محشر، تمامی افراد چه مؤمن و کافر و منافق از انسان‏ها گرفته تا جنّ‏ها و حتّی تمامی آفریده‏شدگان و اشیا، سر تسلیم و تواضع فرود می‏آورند. حضور آنان در صحرای محشر چنان با عظمت است که توصیف ناشدنی بوده، همه را به حیرت وادار می‏نماید. در چهار فراز اخیر، از آنجایی که زائر، تواضع و سرافکندگی و ذلّت را در وادی محشر حتمی می‏دانسته، از فعلِ ماضی که بیانگر «وقوع حتمی» است، استفاده نموده. واشرقت الارض بنورکم وفاز الفائزون بولایتکم بکم یسلک الی الرضوان وعلی من جحد ولایتکم غضب الرحمن «اَشْرَقَت» از ماده «شَرْق» و به معنی برآمدن و تابیدن نور است. «فازَ» از ماده «فوز» بوده و در اصل به معنی نجات از هلاکت و رسیدن به محبوب است. راغب اصفهانی می‏گوید: «فوز به معنی پیروزی توأم با سلامت است». در قرآن کریم «فوز» دو بار به «مبین» توصیف شده[1] و یک بار به «کبیر» وصف شده است.[2] امّا در هیجده آیه به «عظیم» توصیف گشته است.[3] و در تمامی این آیات، منظور بهشت و نجات در آخرت است. «یسْلَک» به معنی وارد می‏شود و نفوذ می‏کند است. «غَضَبُ» از ماده «غضب» به معنی خشمگین شدن است و این کلمه هر گاه به خداوند اضافه گردد، مراد از آن نازل شدن عقوبت بر کسی است که مورد غضب واقع شده است. منظور از مجموع این فرازها، زمان قیام حضرت مهدی علیه السلام و رجعت ائمّه علیهم السلام است که با حضور امام، زمین منوّر و روشن می‏گردد و همه نجات‏یافتگان به واسطه ولایت آنها و در پرتو آن حکومت، به رستگاری کامل دست می‏یابند و در حکومتِ صالحان، به سوی رضوان الهی سلوک می‏یابند و هر کس منکر ولایت امامان باشد، مورد غصب و خشم الهی قرار گرفته، به دست امام و یا یاران امام به مکافات اعمال خود می‏رسد.
شاید هم منظور از این فرازها، روز رستاخیز و در صحرای محشر است. همان‏گونه که فرازهای قبل را نیز به آن روز تعبیر نمودیم. مؤید این مطلب آنکه، قرآن کریم می‏فرماید:
«وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا».[4] . و زمین به نور پروردگارش روشن می‏شود. از سیاق آیه مشخص می‏شود که منظور قرآن، روز رستاخیز است و همه مفسّرانِ قرآن کریم نیز این آیه را به همین صورت تفسیر نموده‏اند. و درباره آن گفته‏اند: منظور از «نور ربّ»، حق و عدالت است که خداوند صفحه زمین را در آن روز با آن نورانی می‏کند. محدّثین نیز این آیه را بیان روز رستاخیز دانسته‏اند. علّامه مجلسی پیرامون این آیه می‏گوید: «زمین به عدل پروردگار در روز قیامت روشن می‏شود. زیرا نور زمین به عدالت است.»[5] . پس می‏گوییم زمین به نور عدالت و حق‏جویی حضرات معصومین علیهم السلام روشن می‏گردد و مَجرای گسترش عدالت الهی، ائمّه معصومین علیهم السلام هستند. همچنان که آنها تقسیم‏کننده آتش و بهشت بوده مظهر عدالت‏خواهی خداوند می‏باشند. «وَفازَ الْفَائِزُونَ بِوِلایتِکُمْ». در آن روز مردم دو دسته خواهند شد، دسته اوّل که نجات‏یافتگان هستند، به سوی بهشت خواهند رفت. «أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمُ الْفَآئِزُونَ».[6] .
اصحاب بهشت از نجات‏یافتگان هستند. دسته اوّل به ولایت ائمّه اطهار علیهم السلام اعتقاد قلبی داشته، در مسیر ولایت بوده‏اند و مُهر ولایت بر پرونده اعمال آنها زده شده و در صحرای محشر با نور ولایت که به همراه دارند، حرکت می‏کنند.
قال رسول اللّه صلی الله علیه وآله: «اما وَ اللّه لا یحبّ اَهْل بَیتی عَبْد إلاَّ اعطاه اللّه عزَّ و جلَّ نُوراً حَتَّی یرد عَلی الحَوْض».[7] . پیامبر خدا صلی الله علیه وآله فرمودند: هان به خداوند سوگند، هیچ بنده‏ای اهل بیت مرا دوست ندارد، مگر اینکه خداوند به او نوری عطا فرماید تا اینکه در کنار حوض بر من وارد شود. چنین افرادی از تمامی آسیب‏های مرگ و پس از مرگ در امانند.
قال الصادق علیه السلام: «انّ حُبّنا أَهل البَیتِ لینْتَفَعُ به فی سَبْعة مَواطن: عِنْد اللّه و عِنْدَ المَوْت و عِنْدَ القَبْر و یوْم الحَشْر و عِنْد الحَوْض و عِنْدَ المیزان وَ عِنْد الصِّراط».[8] .
امام صادق علیه السلام فرمودند: همانا دوست داشتن ما اهل بیت در هفت جا مفید است: در پیشگاه خداوند و هنگام مردن و در قبر و روز رستاخیز و در کنار حوض کوثر و در وقت محاسبه میزان و در وقت عبور از صراط. و شفاعت ائمّه طاهرین علیهم السلام شامل حالشان می‏گردد.
قال رسول اللّه صلی الله علیه وآله: «إلْزموا مَوَدَّتنا أَهل البَیت فَانَّه مَن لَقی اللّه و هُوَ یحبنا دخل الجنة بِشفاعتِنا والذی نفسی بیده لاینتفع عبد بعمله الا بمعرفتنا».[9] .
پیامبر خدا صلی الله علیه وآله فرمودند: دوستی اهل بیت را بر خود لازم شمارید. زیرا هر کس در روز قیامت خداوند را در حالی که ما را دوست دارد ملاقات کند، با شفاعت ما به بهشت داخل خواهد شد، قسم به آنکه جانم در دست او است عمل‏های مردم نفعی ندارد مگر آنچه به همراه معرفت ما باشد. پس «فوز» که همان پیروزی توأم با سلامتی است، در قیامت شامل نوری است که خداوند به محبّ ائمّه علیهم السلام می‏دهد و او را از تمامی آسیب‏های مرگ و عواقب آن نجات می‏دهد و او به شفاعت امامان می‏رسد که هر یک از این موارد، فوز بسیار بزرگی است که همه به سبب ولایت ائمّه علیهم السلام حاصل گردیده است. «بِکُمْ یسْلَکُ اِلَی الرِّضْوانِ». در روز رستاخیز سلوک به سوی رضوان و بهشت الهی آغاز می‏گردد که مرحله اوّلِ حرکت به سوی بهشت، عبور نمودن از صراط است. در این مرحله ثابت قدمان بر روی صراط، محبّان ائمّه علیهم السلام می‏باشند. قال رسول اللّه صلی الله علیه وآله: «اثبتکُم عَلی الصِراط اشّدکم حُبَّا لی وَ لِاَهل بیتی».[10] . پیامبر خدا صلی الله علیه وآله فرمودند: استوارترین شما بر صراط کسانی هستند که علاقه‏شان نسبت به من و اهل بیتم بیشتر باشد. همانها از صراط عبور کرده، از آتش دوزخ رهایی می‏یابند. قال الصادق علیه السلام: «و اللّه لا یموت عَبد یحبّ اللّه و رَسوله و یتَوَلّی الأئمّة فتمسَّه النّار».[11] . امام صادق علیه السلام فرمودند: به خدا سوگند هر بنده‏ای که خدا و رسولش را دوست داشته و ولایت ائمّه علیهم السلام را پذیرفته باشد و از دنیا برود، آتش دوزخ به او نمی‏رسد. بنابراین چنین شخصی وارد بهشت و رضوان الهی می‏گردد.
قال علی علیه السلام: «مَنْ احبَّنا بِقَلْبه و اعانَنا بِلِسانه و قاتل مَعَنا أَعْدائِنا بِیده، فَهُو مَعَنا فی الجنَّة فی دَرَجتنا و مَن احبّنا بِقَلْبه و اعانَنا بِلِسانه و لَمْ یقاتل مَعَنا أعدائنا، فَهُو أَسْفل من ذلک بِدَرَجَتین و مَنْ احبّنا بِقَلْبه و لَمْ یعنا بِلِسانه و لا بِیده، فَهُو فی الجنَّة».[12] .
حضرت علی علیه السلام فرمود: هر کس در دلْ ما را دوست بدارد و با زبانش یاریمان رساند و در کنار ما با دشمنان ما بجنگد، در بهشت در کنار ما و در درجه ما خواهد بود و هر که در دلْ ما را دوست بدارد و با زبانش یاریمان رساند، ولی در کنار ما با دشمنان ما کارزار نکند، در بهشت دو درجه پایین‏تر از آن قرار خواهد گرفت و هر کس در دلْ ما را دوست بدارد، امّا با زبان و دست خود یاریمان نرساند، او نیز در (درجه‏های پایین‏ترِ) بهشت خواهد بود.
در نهایت باید گفت که شخص سالک، با ائمّه علیهم السلام محشور می‏گردد.
قال رسول اللّه صلی الله علیه وآله: «مَن احبّنا اَهل البَیت فی اللّه حَشَرَ مَعَنا و ادخلناه مَعَنا الجنَّة».[13] . پیامبر خدا صلی الله علیه وآله فرمودند: هر کس ما اهل بیت را به خاطر خدا دوست بدارد، با ما محشور خواهد شد و او را با خود به بهشت خواهیم برد.
پس سلوک به سوی بهشت، بسته به محبّت و علاقه‏ای که شخصِ سالک به ائمّه اطهار علیه السلام دارد، دارای مراتب است. «وَعَلی مَنْ جَحَدَ وِلایتَکُمْ غَضَبُ الرَّحْمنِ». گفتیم که در روز رستاخیز مردم دو دسته خواهند شد؛ دسته اوّل فائزون هستند و دسته دوم کسانی که خشم خداوند را فراهم نموده‏اند.
یکی از گروه‏هایی که مورد غصب خداوند قرار می‏گیرند، کسانی هستند که ولایت ائمّه معصومین علیهم السلام را انکار کرده، در دل خود نه تنها محبّت آنها را ندارد، بلکه بغض و کینه ائمّه علیهم السلام را در دل می‏پرورانند. آنها مورد غصب و خشم خداوند قرار خواهند گرفت.
قال علی علیه السلام: «لُِمحبّنا اَفْواج مِن رَحْمَة اللّه، وَ لِمُبْغِضینا اَفْواج مِن سخَط اللّه».[14] .
امام علی علیه السلام فرمودند: برای دوستان ما فوجهایی از رحمت خداوند است و برای کینه‏توزانِ ما، فوج‏هایی از خشم و ناخوشنودی خداست.
آنها در آن روز که همه محتاج رحمت الهی هستند، از رحمت خداوند به دور می‏باشند. قال رسول اللّه صلی الله علیه وآله: «اَلا و مَنْ ابغض آل مُحمَّد جاء یوْم القیامَة مَکْتوباً بَین عَینیه آیس مِنْ رَحْمة اللّه».[15] . پیامبر خدا صلی الله علیه وآله فرمودند: آگاه باشید، هر کس آل محمّد را دشمن بدارد، روز قیامت در حالی بیاید که بر پیشانی‏اش نوشته شده است؛ «محروم از رحمت خداوند». این افراد به کفّار ملحق می‏شوند. قال رسول اللّه صلی الله علیه وآله: «اَلا و مَنْ مات عَلی بُغض آل مُحمَّد مات کافراً».[16] . پیامبر خدا صلی الله علیه وآله فرمودند: آگاه باشید، هر کس با بغض و دشمنی آل محمّد بمیرد، کافر مرده است. چنین افرادی را در آتش دوزخ سرنگون می‏نمایند. قال رسول اللّه صلی الله علیه وآله: «وَ الَّذی نَفْسی بِیده لا یبغضا اَهْل البَیت أَحد إلّا اکبه اللّه عَلی وَجهه فی نار جهنم».[17] . پیامبر خدا صلی الله علیه وآله فرمودند: سوگند به آنکه جانم در دست اوست، هیچ کس ما اهل بیت را دشمن ندارد، مگر اینکه خداوند او را با صورت در آتش دوزخ سرنگون می‏کند. استفاده از فعل ماضی در تمامی فرازهای چهارگانه به خاطر آن است که زائر اعلام می‏دارد تحقّق و وقوع تمامی اینها برای من یقینی می‏باشد و تمامی این مراحل قطعی‏الوقوع است. همان‏گونه که وقوع فرازهای قبلی نیز قطعی می‏باشد.
البتّه شاید منظور از این فرازها آن است که زمین یک نور ظاهری دارد و آن خورشید است و یک نور باطنی که ائمّه علیهم السلام هستند و زمین به نور وجودی ائمّه معصومین علیهم السلام،
روشن و منور گردیده و با استفاده از این روشنی است که رستگاران به رستگاری می‏رسند و اگر آن نور نبود و ظلمات حاکم بود، راه رستگاری گم می‏شد و هیچ کس رستگار نمی‏گشت و با آن نور است که سیر و سلوک به سوی رضوان و بهشت الهی از زمین آغاز می‏گردد و هر کس که کور است، نور ولایت را انکار نماید، اسباب غضب و خشم خداوند را برای خود فراهم آورده است.
شاید هم منظور آن است که با تابیدن نور هدایتِ ائمّه علیهم السلام بر قلب‏های اهل زمین، همگی هدایت گشته‏اند.

پی نوشت ها:
[1] سوره مبارکه انعام، آیه 16 و سوره مبارکه جاثیه، آیه 30.
[2] سوره مبارکه بروج، آیه 11.
[3] نمونه بنگرید سوره مبارکه نساء، آیه‏های 13 و 73.
[4] سوره مبارکه زمر، آیه 69.
[5] بحارالانوار، ج 6، ص 321 و 322.
[6] سوره مبارکه حشر، آیه 20.
[7] شواهد التنزیل، ج 2، ص 310.
[8] المحاسن، ج 1، ص 152.
[9] الامالی، مفید، ص 13.
[10] اهل البیت فی القرآن و السنة، ص 425.
[11] مستدرک سفینة البحار، ج 2، ص 160.
[12] الخصال، ص 629.
[13] کفایة الاثر، ص 300.
[14] تحف العقول، ص 116.
[15] المناقب، خوارزمی، ص 73.
[16] تخرج الاحادیث و الاثار، ج 3، ص 239.
[17] الامالی، مفید، ص 217.

منبع: پرچم‏داران هدایت، تدبری در زیارت جامعه کبیره؛ سید احمد سجادی؛ انتشارات اسوه؛ چاپ اول خرداد 1388.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir