خداوند نه جسم است و نه صورت‏

نوع اصطلاح :
عنوان :
خداوند نه جسم است و نه صورت‏
مرحوم کلینی از سهل، و او از بشر بن بشار نیشابوری نقل می‏کند که گفت:
به امام هادی علیه‏السلام نوشتم: کسانی که با ما [در این دیار] هستند درباره توحید اختلاف دارند، بعضی می‏گویند: او جسم است، و بعضی می‏گویند: او صورت است.
امام هادی علیه‏السلام در پاسخم نوشت: پاک و منزه است آن خدایی که محدود نباشد، و در وصف نگنجد، و چیزی همانندش نباشد که «او را همانند نیست، و او شنوای بیناست».
مرحوم صدوق با سند خود از محمد بن فرج رخجی نقل می‏کند که گفت:
به امام هادی علیه‏السلام نامه نوشتم، و از او درباره گفتار هشام بن حکم که خدا جسم است، و گفتار هشام بن سالم که خدا صورت است پرسیدم.
حضرت علیه‏السلام در پاسخم نوشت: سرگردانی سرگردانان را از خود دور کن، و از شیطان به خدا پناه بر، چنان نیست که آن دو هشام گفته‏اند. [و یا: این گفتار، گفتار آن دو هشام نیست].
و نیز از حمزة بن محمد نقل می‏کند که گفت:
به امام هادی علیه‏السلام نامه نوشتم، و از آن جناب پیرامون جسم بودن و صورت داشتن خدا پرسیدم، در پاسخم نوشت: پاک و منزه است آن خدایی که هیچ چیز همانندش نیست.
و نیز از ابن ابی دلف نقل می‏کند که گفت:
از امام هادی علیه‏السلام درباره توحید پرسیدم، و عرض کردم: من گفتار هشام بن حکم را قبول دارم.
حضرت علیه‏السلام ناراحت شد، و فرمود: شما با گفتار هشام چکار دارید؟! کسی که می‏پندارد خدای متعال جسم است از ما نیست، و ما در دنیا و آخرت از او بیزاریم، ای ابن ابی‏دلف! جسم حادث است، و خدا پدید آورنده، و تجسم بخش آن است.

روی الکلینی:
عن سهل، عن بشر بن بشار النیسابوری [1] قال:
کتبت الی الرجل علیه‏السلام: أن من قبلنا قد اختلفوا فی التوحید، فمنهم من یقول: هو جسم، و منهم من یقول: هو صورة. فکتب الی: سبحان من لا یحد و لا یوصف، و لا یشبهه شی‏ء، و لیس کمثله شی‏ء، و هو السمیع البصیر [2] .
قال الصدوق: حدثنا علی بن أحمد بن محمد بن عمران الدقاق رحمه الله قال: حدثنا محمد بن یعقوب قال: حدثنا علی بن محمد رفعه، عن محمد بن الفرج الرخجی قال: کتبت الی أبی‏الحسن علیه‏السلام أسأله عما قال هشام بن الحکم فی الجسم، و هشام بن سالم فی الصورة، فکتب علیه‏السلام: دع عنک حیرة الحیران، و استعذ بالله من الشیطان، لیس القول ما قال الهشامان [3] .
قال أیضا: حدثنا أحمد بن محمد بن یحیی العطار رحمه الله، عن أبیه، عن سهل بن زیاد، عن حمزة بن محمد قال: کتبت الی أبی‏الحسن علیه‏السلام أسأله عن الجسم، و الصورة، فکتب: سبحان من لیس کمثله شی‏ء [4] و قال أیضا: حدثنا محمد بن موسی بن المتوکل رحمه الله قال: حدثنا علی بن ابراهیم بن هاشم، عن أبیه، عن الصقر بن أبی دلف قال: سألت أباالحسن علی بن محمد بن علی بن موسی الرضا علیهم‏السلام عن التوحید، و قلت له: انی أقول بقول هشام بن الحکم، فغضب علیه‏السلام ثم قال: ما لکم و لقول هشام، انه لیس منا من زعم أن الله عزوجل جسم، و نحن منه برآء فی الدنیا و الآخرة، یا ابن أبی دلف! ان الجسم محدث، والله محدثه و مجسمه [5] .

پی نوشت ها:
[1] هو عم أبی‏عبدالله الشاذانی من أصحاب الهادی علیه‏السلام، معجم رجال الحدیث: 3: 313.
[2] الکافی 1: 102 ح 9 و 5 و 8، التوحید: 101 ح 13، تفسیر نور الثقلین 4: 560 ح 17 و 18 و 19، بحارالأنوار: 294 ح 17 و ص 303 ح 38 مع اختلاف.
[3] التوحید: 97 ح 2، الأمالی للصدوق: 351 ح 424، بحارالأنوار 3: 288 ح 3.
[4] التوحید: 102 ح 17 و 16 مرسلة و زاد فی آخره: «و لا جسم و لا صورة».
[5] التوحید: 104 ح 20، بحارالأنوار: 3: 291 ح 10 و 57: 81 ح 58، باختصار.

منبع: فرهنگ جامع سخنان امام هادی؛ تهیه و تدوین گروه حدیث پژوهشکده باقر العلوم؛ مترجم علی مؤیدی؛ نشر معروف چاپ اول دی 1384.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir