اندرزهای امام

نوع اصطلاح :
عنوان :
اندرزهای امام
حرانی می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام به یکی از دوستانش فرمود:
فلانی را توبیخ کن و بگو: هرگاه خدا برای بنده‏ای خیر خواهد، چون توبیخش کنند بپذیرد.
و نیز نقل می‏کند که امام هادی علیه‏السلام فرمود:
خدا سرزمین‏هایی دارد که دوست دارد در آنجاها خوانده شود، تا هر که بخواندش اجابت فرماید، حرم امام حسین علیه‏السلام از آن جمله است.
و نیز نقل می‏کند که امام هادی علیه‏السلام فرمود:
هر که از خدا حساب برد، از او حساب برند و هر که اطاعت خدا کند، از او اطاعت کنند، و هر که خالق را اطاعت کند از خشم مخلوق نهراسد، و هر که آفریدگار را به خشم آرد باور کند که خشم خلق بر او فروآید.
و نیز نقل می‏کند که امام هادی علیه‏السلام فرمود:
هر که از مکر و مؤاخذه دردناک خدا ایمن شود، تکبر کند تا قضا و فرمان نافذ خدا بر سرش فرود آید، و هر که از جانب پروردگارش دلیلی روشن دارد، مصائب دنیا آسانش باشد هر چند [با] قیچی و اره [تکه تکه] شود.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
شکرگزار، سعادت شکرش از سعادت نعمتی که موجب شکر شده بیشتر است، زیرا نعمت‏ها بهره فناپذیر دنیا هستند، و شکر هم نعمت است، وهم پاداش ماندگار.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
خدا دنیا را جای گرفتاری قرار داده، و آخرت را سرای پاداش، گرفتاری دنیا را سبب پاداش آخرت قرار داده، و ثواب آخرت را عوض گرفتاری دنیا.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
ظالم خردمند ممکن است با عقل خود ظلم خود را مستور دارد، ولی حق به جانب نابخرد، ممکن است با نادانی خود نور حقش را خاموش کند.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
آنکه محبت و اندیشه خود را برایت همت کند، پیرویش را همت کن.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
هر که خود را سبک شمارد از شرش ایمن مباش.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
دنیا بازاری است، جمعی در آن سود برند، و گروهی زیان بینند.
دیلمی می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
هر که از خود راضی باشد، ناراضیان او فراوان خواهند بود.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
مقدرات، آنچه را که به ذهنت خطور نکرده به تو نشان می‏دهد.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
هر که با چیزی [و خواسته‏ای] بیاید، با سپری شدن آن، می‏رود.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
سوار اسب چموش، اسیر خود است، و نادان، اسیر زبان خود است.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
مردم در دنیا با مال خود ارزیابی می‏شوند، و در آخرت با عمل خود.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
جدال، صمیمیت کهن را تباه می‏سازد، و پیمان محکم را می‏گسلد، و کمترین اثر آن ستیزگری است، و ستیزگری مهمترین عامل جدایی است.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
سرزنش کردن کلید بگو مگو [و جدال] است، و ملامت کردن بهتر از کینه [به دل گرفتن] است.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
مصیبت برای صبر کننده، یکی است، و برای بیتابی کننده دو تا.
و از یحیی بن عبدالحمید نقل می‏کند که گفت:
امام هادی علیه‏السلام به مردی که در خدمت حضرت علیه‏السلام، از فرزند خود بدگویی می‏کرد، فرمود:
نافرمانی فرزند، فرزند مردگی کسی است که فرزندش نمرده است.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
هذیان گویی، شوخی نابخردان، و کار نیک نادانان است.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام در یکی از مواعظ خود - به انگیزه ترغیب بر شب زنده داری و روزه داری - فرمود:
شب زنده داری، خواب را لذیذتر می‏کند، و گرسنگی به گوارایی طعام می‏افزاید.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
یاد بیاور زمانی را که در جلو خانواده خود [، بر بستر احتضار]، افتاده‏ای، نه طبیبی می‏تواند درمانت کند، و نه دوستی می‏تواند سودت بخشد.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
حسرت‏های کوتاهی کردن‏ها را یاد بیاور، تا آیین دور اندیشی را بکارگیری.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
خشم گرفتن بر آزاده‏ها ناتوانی است، و بر برده‏ها پستی.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
سخنان حکمت آمیز، در خوی‏های تباه شده [، و زمینه از دست داده] سودی نمی‏بخشد.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
نیک‏تر از نیک، انجام دهنده کار نیک است، و زیباتر از زیبایی، گوینده [سخن] زیبا است، و بهتر از دانش، دارنده دانش است، و بدتر از بدی، انجام دهنده [کار] بد است، هراس انگیزتر از هراس، سوار بر هراس [، و انجام دهنده آن] است.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
مبادا حسد بورزی، زیرا حسد [آثار رنج آور] خود را در تو آشکار می‏سازد، و در دشمنت اثری نمی‏کند.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام در پاسخ سخنی که میان او و متوکل رد و بدل شد می‏فرمود:
از کسی که دلت به او کدورت دارد، صفا مطلب، و از کسی که به او خیانت کرده‏ای [، و پیمانش شکسته‏ای]، وفا داری مخواه، و از کسی که سوء ظنت را به او متوجه کرده‏ای، خیر خواهی مجوی، زیرا [حال و هوای] قلب دیگری نسبت به تو، همچون [حال و هوای] قلب تو نسبت به اوست.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
دیدار نعمت‏ها را با نیک نگهداری آن‏ها بجویید، و فزونی نعمت‏ها را با شکر بر آن‏ها به دست آورید، و بدانید که آنچه به نفس بدهند، بیشتر می‏پذیرد، و آنچه از آن بازش دارند بیشتر باز می‏ماند.
امام عسکری علیه‏السلام می‏فرماید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
اگر مردم در دره‏ها، و کوه‏ها [از پی مقاصد خود] راه پیمایند، من راه کسی را می‏پیمایم که خالص و پاک، خدای یگانه را می‏پرستد.
مجلسی می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
حسد، نابود کننده کارهای نیک، و خودبرتر بینی، جلب کننده خشم مردم، و خودپسندی، باز دارنده از طلب علم، و وادار کننده به تحقیر دیگران است، و نادانی و بخل نکوهیده‏ترین اخلاق است، و طمع، خوی بدی است.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
ثروتمندی، کم‏آرزویی تو، و راضی بودن به اندازه کفاف است، و فقیری، سیری ناپذیری نفس، و نا امیدی بسیار است.
و می‏گوید: امام هادی علیه‏السلام فرمود:
نافرمانی [پدر و مادر]، از پی نداری می‏رود، و به خواری می‏رسد.
و از «الدرة الباهرة» نقل می‏کند که: امام هادی علیه‏السلام به کسی که بیش از حد، او را می‏ستود فرمود:
به کار خود بپرداز، که تملق بسیار، شک و بدگمانیم را برمی‏انگیزد، و چون از جانب برادر ایمانی خود مورد وثوق قرار گرفتی، از تملق گویی او، به حسن نیت او رو کن.
حرانی می‏گوید: حسن بن مسعود گفت: خدمت امام هادی علیه‏السلام رسیدم، آن روز انگشتم ضربه دیده بود، با سواری تصادف کرده بودم، و به دوشم آسیب رسانده بود، در جنجال و ازدحامی وارد شده بودم، و برخی لباس‏هایم را پاره کرده بودند، گفتم: خدا شر تو روز را از سر من کوتاه کند، چه روز شومی هستی! امام علیه‏السلام فرمود: حسن! تو و این سخن! با اینکه با ما رفت و آمد داری؟ گناه خود را به گردن بی‏گناهی می‏افکنی؟!
حسن می‏گوید: [با شنیدن این سخن] عقل به سرم باز گشت، و فهمیدم اشتباه کرده‏ام، عرض کردم: سرورم! استغفرالله. امام علیه‏السلام فرمود: حسن! گناه روزها چیست که شما چون به کیفر اعمال خود می‏رسید به آن‏ها دشنام می‏دهید؟ عرض کردم: ای فرزند رسول خدا! من برای همیشه استغفار می‏کنم، و این توبه من است. امام علیه‏السلام فرمود:
سوگند به خدا! [این ناسزاگویی‏ها] سودتان نبخشد، و خدا بر مذمت بی‏گناهان کیفرتان دهد، حسن! آیا نمی‏دانی که ثواب و عقاب، و مکافات عمل در دنیا و آخرت به دست خداست؟ عرض کردم: چرا، سرورم! فرمود: دیگر تکرار مکن، و برای روزها نقشی در حکم خدا قائل مشو. عرض کردم: آری، سرورم!


قال الحرانی:
قال علیه‏السلام لبعض موالیه: عاتب فلانا، و قل له ان الله اذا أراد بعبد خیرا اذا عوقب [عوتب] قبل [1] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: ان لله بقاعا یحب أن یدعی فیها، فیستجیب لمن دعاه، و الحیر [2] منها [3] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: من اتقی الله یتقی، و من أطاع الله یطاع، و من أطاع الخالق لم یبال سخط المخلوقین، و من أسخط الخالق فلییقن أن یحل به سخط المخلوقین [4] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: من أمن مکر الله و ألیم أخذه، تکبر حتی یحل به قضاؤه، و نافذ أمره، و من کان علی بینة من ربه، هانت علیه مصائب الدنیا، و لو قرض و نشر [5] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: الشاکر أسعد بالشکر منه بالنعمة التی أوجبت الشکر، لأن النعم متاع، و الشکر نعم و عقبی [6] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: ان الله جعل الدنیا دار بلوی و الآخرة دار عقبی، و جعل بلوی الدنیا لثواب الآخرة سببا، و ثواب الآخرة من بلوی الدنیا عوضا [7] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: ان الظالم الحالم یکاد أن یعفی علی ظلمه بحلمه، و ان المحق السفیه یکاد أن یطفی نور حقه بسفهه [8] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: من جمع لک وده و رأیه، فاجمع له طاعتک [9] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: من هانت علیه نفسه فلا تأمن شره [10] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: الدنیا سوق ربح فیها قوم و خسر آخرون [11] .
قال الدیلمی:
قال علیه‏السلام: من رضی عن نفسه کثر الساخطون علیه [12] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: المقادیر تریک ما لم یخطر ببالک [13] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: من أقبل مع أمر ولی مع انقضائه [14] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: راکب الحرون [15] أسیر نفسه، و الجاهل أسیر لسانه [16] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: الناس فی الدنیا بالأموال، و فی الآخرة بالأعمال [17] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: المراء یفسد الصداقة القدیمة، و یحلل العقدة الوثیقة، و أقل ما فیه أن تکون فیه المغالبة، و المغالبة أس أسباب القطیعة [18] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: العتاب مفتاح المقال، و العتاب خیر من الحقد [19] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: المصیبة للصابر واحدة، و للجازع اثنتان [20] .
و قال أیضا: قال یحیی بن عبدالحمید: سمعت أباالحسن علیه‏السلام یقول لرجل ذم الیه ولدا له، فقال: العقوق ثکل من لم یثکل [21] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: الهزل فکاهة السفهاء، و صناعة الجهال [22] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام فی بعض مواعظه: السهر ألذ للمنام، و الجوع یزید فی طیب الطعام یرید به الحث علی قیام اللیل و صیام النهار [23] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: اذکر مصرعک بین یدی أهلک، و لا طبیب یمنعک، و لا حبیب ینفعک [24] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: اذکر حسرات التفریط تأخذ بقدیم الحزم [25] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: الغضب علی من لا تملک عجز، و علی من تملک لؤم [26] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: الحکمة لا تنجع فی الطباع الفاسدة [27] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: خیر من الخیر فاعله، و أجمل من الجمیل قائله، و أرجح من العلم حامله، و شر من السوء جالبه، و أهول من الهول راکبه [28] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: ایاک والحسد، فانه یبین فیک، و لا یعمل فی عدوک [29] .
و قال أیضا:
و قال للمتوکل، جواب کلام دار بینهما: لا تطلب الصفاء ممن کدرت علیه، و لا الوفاء ممن غدرت به، و لا النصح ممن صرفت سوء ظنک الیه، فانما قلب غیرک لک کقلبک له [30] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: القوا النعم بحسن مجاورتها، و التمسوا الزیادة فیها بالشکر علیها، و اعلموا أن النفس أقبل شی‏ء لما أعطیت، و أمنع شی‏ء لما منعت [31] .
و عن الامام العسکری علیه‏السلام:
قال علی بن محمد علیهماالسلام: لو سلک الناس وادیا و شعبا لسلکت وادی رجل عبدالله وحده خالصا مخلصا [32] .
قال المجلسی:
قال أبوالحسن الثالث علیه‏السلام: الحسد ما حق الحسنات، و الزهو جالب المقت، و العجب صارف عن طلب العلم، داع الی الغمط، و الجهل و البخل أذم الأخلاق، و الطمع سجیة سیئة [33] .
و قال أیضا:
قال أبوالحسن الثالث علیه‏السلام: الغناء قلة تمنیک، و الرضا بما یکفیک، و الفقر شره [34] النفس و شدة القنوط [35] .
و قال أیضا:
و قال علیه‏السلام: العقوق یعقب القلة، و یؤدی الی الذلة [36] .
و روی أیضا:
عن «الدرة الباهرة»، قال أبوالحسن الثالث علیه‏السلام لرجل، و قد أکثر من افراط الثناء علیه: أقبل علی شأنک، فان کثرة الملق یهجم علی الظنة، و اذا حللت من أخیک فی محل الثقة فاعدل عن الملق الی حسن النیة [37] .
قال الحرانی:
قال الحسن بن مسعود: دخلت علی أبی‏الحسن علی بن محمد علیهماالسلام، و قد نکبت اصبعی، و تلقانی راکب، و صدم کتفی و دخلت فی زحمة، فخرقوا علی بعض ثیابی، فقلت: کفانی الله شرک من یوم فما شأنک؟ فقال علیه‏السلام لی: یا حسن! هذا و أنت تغشانا، ترمی بذنبک من لا ذنب له؟! قال الحسن: فأثاب الی عقلی و تبینت خطئی، فقلت: یا مولای! أستغفر الله، فقال: یا حسن! ما ذنب الأیام حتی صرتم تتشأمون بها اذا جوزیتم بأعمالکم فیها؟!
قال الحسن: أنا أستغفر الله أبدا، و هی توبتی یا ابن رسول الله! قال علیه‏السلام: والله! ما ینفعکم، و لکن الله یعاقبکم بذمها علی ما لا ذم علیها فیه، أما علمت یا حسن! أن الله هو المثیب و المعاقب و المجازی بالأعمال عاجلا و آجلا؟ قلت: بلی، یا مولای! قال علیه‏السلام: لا تعد، و لا تجعل للأیام صنعا فی حکم الله.
قال الحسن: بلی، یا مولای! [38] .

پی نوشت ها:
[1] تحف العقول: 360، بحارالأنوار 75: 65 ح 4.
[2] المراد من الحیر حرم الامام الحسین علیه‏السلام.
[3] تحف العقول: 361.
[4] تحف العقول: 361، بحارالأنوار 71: 182 ح 41.
[5] تحف العقول: 362.
[6] تحف العقول: 362، بحارالأنوار 78: 365 ح 1.
[7] المصدر السابق.
[8] المصدر السابق.
[9] المصدر السابق.
[10] المصدر السابق.
[11] المصدر السابق.
[12] أعلام الدین: 311، بحارالأنوار 78: 369، و 72: 316 ح 24.
[13] أعلام الدین: 311، بحارالأنوار 78: 369.
[14] أعلام الدین: 311، بحارالأنوار 78: 369.
[15] الحرون: الفرس الحرون، الذی لا ینقاد، و اذا اشتد به الجری وقف. «نفس المصدر».
[16] أعلام الدین: 311، بحارالأنوار 78: 369، و 368 ح 3.
[17] أعلام الدین: 311، بحارالأنوار 78: 369، و 368 ح 3.
[18] أعلام الدین: 311، بحارالأنوار 78: 369.
[19] المصدر السابق.
[20] أعلام الدین: 311، بحارالأنوار 78: 369، و 368 ح 3، و 82: 88 ح 38.
[21] أعلام الدین: 311، بحارالأنوار 78: 369.
[22] المصدر السابق.
[23] المصدر السابق.
[24] المصدر السابق.
[25] المصدر السابق.
[26] المصدر السابق.
[27] المصدر السابق.
[28] المصدر السابق.
[29] المصدر السابق.
[30] أعلام الدین: 312، بحارالأنوار 74: 181، و 78: 370.
[31] أعلام الدین: 312، بحارالأنوار 78: 370.
[32] التفسیر المنسوب الی الامام العسکری 7: 329 ح 187، بحارالأنوار 70: 245 ح 19.
[33] بحارالأنوار 72: 199، و 1: 94 ح 26 قطعة منه، و 78: 368 ح 3.
[34] الشره: طلب المال مع عدم القناعة. مجمع البحرین 1: 507، (شره).
[35] بحارالأنوار 75: 109 ح 12 عن درة الباهرة، و 78: 368 ح 3.
[36] بحارالأنوار 74: 84 ح 95 و 78: 368 ح 3.
[37] بحارالأنوار 73: 295، و 78: 368 ح 3.
[38] تحف العقول: 361، بحارالأنوار 59: 2 ح 6.

منبع: فرهنگ جامع سخنان امام هادی؛ تهیه و تدوین گروه حدیث پژوهشکده باقر العلوم؛ مترجم علی مؤیدی؛ نشر معروف چاپ اول دی 1384.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir