ومهبط الوحی

نوع اصطلاح :
عنوان :
ومهبط الوحی
«مهبط» اسم مکان به معنای محل فرود آمدن است.
«وحی» نیز در قرآن و روایات به چندین معنا آمده است:
1 - وحی به معنای «انتقال پیام به رسولان الهی» است.
«وَ مَا کَانَ لِبَشَرٍ أَن یکَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْیا».[1] .
و شایسته هیچ انسانی نیست که خدا با او سخن گوید، مگر از راه وحی».
2 - وحی به معنای «الهام» می‏باشد. کما اینکه خداوند به مادر موسی الهام کرد که نوزادش را شیر داده، هر گاه از دست‏یابی دشمنان بر او ترسید، او را به امواج دریا بسپارد. «وَ أَوْحَینَآ إِلَی أُمِّ مُوسَی أَنْ أَرْضِعِیهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَیهِ فَأَلْقِیهِ فِی الْیمِّ...».[2] .
و ما به مادر موسی الهام کردیم که:«او را شیر ده و هنگامی که بر او ترسیدی، وی را در دریا (ی نیل) بیفکن...».
3 - وحی به معنای «فطرت و غریزه». چنان که خداوند به زنبور عسل، الهامِ غریزی می‏نماید که از بخشی از کوه و درختان، خانه‏ای برگزیند.
«وَ أَوْحَی رَبُّکَ إِلَی النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِی مِنَ الْجِبَالِ بُیوتًا وَ مِنَ الشَّجَرِ...».[3] .
و پروردگار تو، به زنبور عسل وحی (و الهام غریزی) نمود که: «از کوه‏ها و درختان، خانه‏هایی برگزین...».
4 - وحی به معنای «اشاره». کما اینکه زکریا به مردم با اشاره فرمود که صبح و شام، تسبیح خداوند گویند.
«فَخَرَجَ عَلَی قَوْمِهِ مِنَ الِْمحْرَابِ فَأَوْحَی إِلَیهِمْ أَن سَبِّحُوا بُکْرَةً وَ عَشِیا».[4] .
او از محراب عبادتش به سوی مردم بیرون آمد و با اشاره به آنها گفت:«(به شکرانه این موهبت) صبح و شام خدا را تسبیح گویید».
5 - وحی به معنای «فرمان تکوینی» است. همان‏گونه که خداوند در قیامت به زمین فرمان می‏دهد، خبرهای خود را بازگو نمایند و زمین به فرمان الهی به بازگو کردن خبرها می‏پردازد.
«یوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا، بِأَنَّ رَبَّکَ أَوْحَی لَهَا».[5] .
در آن روز زمین تمام خبرهایش را بازگو می‏کند، چرا که پروردگارت به او وحی کرده است.
«مهبط الوحی» برای ائمّه معصومین علیهم السلام به دو معنا می‏باشد:
1 - آنها درون و صاحبِ خانه‏هایی بودند که جبرییل و ملائکه در آن خانه‏ها بر پیامبر صلی الله علیه وآله نازل می‏گشت و اخبار و آیات را بر ایشان بازگو می‏نمود. در این صورت «وحی» به معنای اول است.
عَنْ صاحبِ الدَّیلَمِ قال: «سمعتُ جَعفرَ بنَ محمّدٍ علیه السلام یقولُ: و عِندهُ اُناسٌ مِن أهلِ الکوفةِ: عَجَبًا لِلنَّاس أَنَّهُم أَخَذُوا علمَهُم کُلَّه عَن رَسُولِ اللّهِ صلی الله علیه وآله فَعَمِلوا بهِ وَ اهتَدَوْا و یرَوْنَ أَنَّ أهلَ بَیتِه لم یأخُذُوا عِلْمَه و نَحْن أهلُ بَیتِهِ و ذُرّیتُهُ، فی مَنازِلِنا نَزَلَ الوَحی وَ مِن عِندنا خَرَجَ العلمُ إلیهِم، أَفَیرَوْنَ أنَّهُم عَلِمُوا و اهتَدَوْا وَ جَهِلْنا نَحْنُ و ضَلَلْنا، إنَّ هذا لَمُحالٌ».[6] .
صاحب دیلم می‏گوید: امام صادق علیه السلام در جمع عدّه‏ای از اهل کوفه که به خدمتشان آمده بودند، فرمود: شگفتا از این مردم که علم را از رسول خدا صلی الله علیه وآله گرفتند و به آن عمل کردند و هدایت شدند و باز عقیده دارند، اهل بیت پیامبر صلی الله علیه وآله علم او را فرانگرفته‏اند. ما اهل بیت و ذریه او هستیم که وحی خداوند در خانه‏های ما فرود آمده و علم از ما به ایشان رسیده است. آیا عقیده دارند که آنها علم آموختند و هدایت شدند و ما جاهل ماندیم و ضلالت پیشه کردیم؟! چنین چیزی محال است.
2 - وحی به معنای «الهام» بوده و ائمّه معصومین علیهم السلام دارای چنان مقام و منزلتی هستند که ملائکه بر وجود مبارکشان نازل می‏شوند و علاوه بر تبیین احکام شرعی، مسائل غیبی را برای آنان بازگو می‏نمایند و مطالب سنگین بر آنها الهام می‏گردد.
عَن المفَضّل بن عمر قال: قُلت لأبی الحسنِ علیه السلام أنَهُ قال: إنَّ عِلمَنا غابرٌ و مَزبُورٌ و نَکتٌ فی القُلُوبِ و نَقرٌ فِی الأَسْماعِ، فقال: «أمّا الغابِرُ فما تقدّم من عِلمِنا و أمّا المزبُور فما یأتینا أمّا النّکتُ فِی القُلُوبِ فَاِلْهامٌ و أمّا النّقرُ فی الأَسْماعِ فَاَمرُ الملک».[7] .
مفضل بن عمر گفت: به امام کاظم علیه السلام عرض کردم: به ما گفته‏اند که امام صادق علیه السلام فرموده است: علم ما یا به گذشته است یا نوشته شده و یا به الهام به دل و یا نجوای در گوش است. امام کاظم علیه السلام فرمود: و امّا گذشته، همان علم آشکار شده ما است و نوشته شده، آن است که می‏آید و آنچه که به دل می‏نشیند، الهام است و نجوای در گوش، دستور و امر فرشتگان است.
همان‏گونه که از روایات استفاده می‏شود، ائمّه معصومین علیهم السلام «محدَّث» هستند و این مقام به انسان‏های کامل اختصاص دارد همچنان که سلمان نیز دارای چنین مقامی می‏باشد.
أبی بصیر عن الإمام الصادق علیه السلام: «کان عَلی علیه السلام مُحَدَّثًا و کانَ سَلْمانُ مُحَدَّثًا قُلتُ فما آیةُ المحدَّثِ؟ قال: یأتیهِ مَلکٌ، فَینکُت فی قلبِه کیتَ و کیتَ».[8] .
ابی‏بصیر می‏گوید از امام صادق علیه السلام شنیدم که فرمودند: حضرت علی علیه السلام محدَّث بود و سلمان هم محدَّث بود. عرض کردم نشانه محدَّث بودن چیست؟ فرمود: فرشته‏ای نزد او می‏آید و به دلش چنین و چنان الهام می‏کند.
فرق بین «رسول»، «نبی» و «محدَّث» را حضرت باقر علیه السلام برای بُرید عجلی این‏گونه بیان فرموده‏اند که:
عن بُریدِ العجلی قال: سألتُ أبا عبدِاللّه علیه السلام عَنِ الرّسولِ و النَبی و الُمحَدَّثِ قال: «الرسولُ الذی تأتیه الملائکةُ و یعاینهم و تبلغه عن اللّهِ تبارک و تعالی، و النّبی الذی یری فی منامِهِ، فهو کما رأی، و المحدّث الّذی یسمعُ کلام الملائکةِ و ینقرَ فی أذنهِ و ینکتُ فی قلبِهِ».[9] .
برید عجلی می‏گوید: از امام صادق علیه السلام سؤال کردم معنی رسول، نبی و محدَّث چیست؟ امام علیه السلام فرمودند: رسول کسی است که فرشتگان نزد او می‏آیند و او آنها را می‏بیند و آنها پیام الهی را به او ابلاغ می‏کنند و نبی کسی است که در خواب می‏بیند و هر آنچه را در خواب دیده، در بیداری نیز برای او محقّق می‏شود و محدّث کسی است که سخن فرشتگان را می‏شنود و در گوشش نجوا و به دلش الهام می‏شود. پس «مهبط وحی» به دو اعتبار بر ائمّه علیهم السلام قابل انطباق است: اوّل آنکه ملائکه در خانه آنان بر پیامبر صلی الله علیه وآله نازل شدند و دوّم آنکه، حضرات ائمّه معصومین علیهم السلام «محدَّث» بودند و بر آنان الهام می‏شده است.

پی نوشت ها:
[1] سوره مبارکه شوری، آیه 51.
[2] سوره مبارکه قصص، آیه 7.
[3] سوره مبارکه نحل، آیه 68.
[4] سوره مبارکه مریم، آیه 11.
[5] سوره مبارکه زلزال، آیه‏های 4 و 5.
[6] کافی، ج 1، ص 398.
[7] کافی، ج 1، ص 264.
[8] بحارالانوار، ج 22، ص 327.
[9] بصائر الدرجات، ص 388.

منبع: پرچم‏داران هدایت، تدبری در زیارت جامعه کبیره؛ سید احمد سجادی؛ انتشارات اسوه؛ چاپ اول خرداد 1388.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir