ومنتهی الحلم

نوع اصطلاح :
عنوان :
ومنتهی الحلم
«منتهی» اسم مکان به معنای محل نهایت و پایان است.
«حلم» به معنی «بردباری در راه رسیدن به هدف مقدّس» است و به کسی «حلیم» گفته می‏شود که در عین توانایی، در هیچ کاری قبل از وقتش شتاب نمی‏کند، عجله به خرج نمی‏دهد، روحی بزرگ دارد و بر احساسات خویش مسلّط است. لذا راغب اصفهانی حلم را «خویشتن‏داری به هنگام هیجان غضب» دانسته است و از آنجا که این حالت از عقل و خرد ناشی می‏شود، گاه به معنی عقل و خرد نیز به کار رفته است.
در قرآن کریم، خداوند 18 بار با صفت «حلیم» توصیف شده و حلم خداوند بدان معناست که به گنه‏کاران فرصت می‏دهد و هیچ شتابی در عقوبت و عذاب آنها نمی‏کند. امام سجاد علیه السلام در دعای ابوحمزه می‏فرماید:
«یحْلُمُ عَنّی حَتّی کَاَنّی لا ذَنْبَ لی».[1] .
آنچنان با من بردباری نمودی (عقاب و عذابم نکردی)، مثل اینکه من هیچ گناهی مرتکب نشده‏ام.
حلم مردم همان‏گونه که حضرت علی علیه السلام فرمودند، عبارت است از فروخوردن خشم و قدرت بر کنترل خویش و به عبارت دیگر مالک خویش بودن.
قال علی علیه السلام: «اَفْضَلُ الحِلْمِ کَظْمُ الغَیظِ وَ مِلْکُ النَفْسِ مَعَ القُدْرَةِ».[2] .
و اثر و نتیجه حلم عفو و گذشت از هم نوعان است خصوصاً آن جاهایی که می‏تواند دیگران را به مکافات عمل رساند عفو می‏نماید. قال علی علیه السلام: «اِذا قَدَرْتَ عَلی عَدُوِّکَ فَاجْعَلِ العَفْوُ شُکْراً لِلقُدرَتِ عَلَیهِ».[3] . حضرت علی علیه السلام می‏فرمایند: زمانی که بر دشمنت قدرت یافتی عفو و گذشت را شکرانه قدرت خود قرار ده (و او را مکافات نکن).
ائمّه اطهار علیهم السلام در نهایت بردباری و شکیبایی بوده و آن چنان روح بزرگی داشتند که هیچ‏گاه هیجانات غضب بر آنان غلبه نمی‏کرد و علی‏رغمِ همه مصائب و مشکلاتی که بر آنها وارد می‏شد، بر احساسات خویش مسلّط بودند. امام سجاد علیه السلام وقتی مروان حکم (که ظلم بسیار بر حضرت علی، امام حسن، امام حسین علیهم السلام و بر خود حضرت روا داشته بود) به ایشان پناه آورد، پناه داد و خانه‏ای در بیرون از شهر مدینه در اختیار او گذاشت تا با اهلش در آن زندگی کند.

پی نوشت ها:
[1] مفاتیح الجنان، دعای ابوحمزه ثمالی.
[2] عیون‏الحکم والمواعظ، ص 112.
[3] نهج البلاغه، حکمت 10.

منبع: پرچم‏داران هدایت، تدبری در زیارت جامعه کبیره؛ سید احمد سجادی؛ انتشارات اسوه؛ چاپ اول خرداد 1388.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir