امام کاظم و جهاد

نوع اصطلاح :
عنوان :
امام کاظم و جهاد
از آیه مبارکه اهمیت جهاد و دفاع در راه خدا به خوبی آشکار است. دفاع در میدان نبرد که خطر دشمن را دور می‏سازد بزرگ ترین فضیلت است و بیشترین نقش را در احیا و به پا داشتن پایگاه‏های دینی به عهده دارد. اگر دفاع جهاد گران نباشد تمام مظاهر دینی منهدم خواهد شد. به همین خاطر احداث مسجد و عمارت آن حتی مسجد الحرام، هیچ‏گاه نباید با ارزش دفاع مقایسه شود، أجعلتم سقایة الحاج و عمارة المسجد الحرام کمن آمن بالله و الیوم الاخر و جاهد فی سبیل الله لا یستوون. [1] . احداث و تعمیر و آباد گری مسجد، حتی مسجد الحرام، در مقایسه با جهاد و دفاع یک فضیلت متوسط است. ارزش اصلی و پایه‏ای از آن جهاد و رزمندگان است که تلاش آنان پایگاه های دینی را به پا می‏دارد.
امام کاظم علیه‏السلام در ستایش از رزمندگان می‏فرماید رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: ان فوق کل ذی بر برا حتی یقتل الرجل شهیدا فی سبیل الله. [2] «برتر از هر کار خیری کار نیک وجود دارد، تا هنگامی که انسان در راه خدا شهید شود.» آنگاه برتر از آن نیکی وجود ندارد، برترین نیکی دفاع از حریم دین و شهادت در راه دین است. اینک بعد از توضیح فضیلت آبادگری مساجد و روشنگری آبادگری که در دو بعد شکل می‏گیرد به برخی احکام و آداب مساجد می‏پردازیم.

احکام مسجد
برخی از احکام مسجد در فقه این گونه بیان شده است:
1 - نجس کردن مسجد (کف، سقف، دیوار و پشت بام) حرام است.
2 - اگر مسجد یا فرش آن نجس شود، بر همه مسلمانان مکلف واجب است آن را پاک کنند. پاک کردن مسجد بر نماز نیز مقدم است. اول تطهیر مسجد، آنگاه نماز، مگر وقت نماز تنگ باشد.
3 - اگر کسی توان تطهیر مسجد را ندارد، به دیگران اعلان کند و کمک بگیرد.
4 - بیرون بردن اثاث و موقوفات مسجد حتی ریگ‏های آن جایز نمی‏باشد.
5 - دفن میت در مسجد جایز نیست.
6 - انسان جنب و نیز زنی که در حالت عادت ماهانگی است، حرام است در مسجد توقف کند. ولی می‏تواند از دری وارد و از در دیگر بیرون رود. (مشاهد ائمه اطهار علیه‏السلام نیز حکم مسجد را دارند).
7 - در مسجد الحرام و مسجد النبی علیهم‏السلام جنب و زن حائض به هیچ وجه، حق وارد شدن را ندارند.
8 - جنب و حائض نمی‏توانند چیزی در مسجد بگذارند.
9 - برداشتن چیزی از مسجد، مانند کیف یا کفش برای این افراد در صورتی جایز است که از دری وارد و از در دیگر بیرون روند.
10 - بردن عین نجس و جسم متنجس (نجس شده) به مسجد اگر بی‏احترامی به مسجد باشد حرام است.
11 - مسجد اگر خراب هم شود عرصه آن در مالکیت کسی قرار نمی‏گیرد.
12 - مستحب است هنگامی که انسان به مسجدی وارد می‏شود دو رکعت نماز تحیت (احترام) به جا آورد. اگر نماز واجب یا مستحبی هم به جا آورد، تحیت به حساب می‏آید.
13 - مستحب است چراغ‏های مسجد را روشن نمایند.
14 - کسی که می‏خواهد وارد مسجد شود، مستحب است لباس تمیز و قیمتی بپوشد و خود را عطرآگین کند، یا بنی آدم خذوا زینتکم عند کل مسجد. [3] «ای فرزندان آدم زینت و آرایش خویش را هنگام مسجد رفتن برگیرید».
15 - خوابیدن در مسجد اگر ناچار نباشد و سخن گفتن در مورد امور دنیا و خواندن شعر اگر نصیحت نباشد مکروه است.
16 - آب دهان و اضافات دیگر بدن را در مسجد انداختن، بلند صحبت کردن و گم شده را اعلام نمودن، مکروه است.
17 - راه دادن بچه‏ها و دیوانه‏ها به مسجد مکروه است.
18 - کسی که پیاز یا سیر خورده و بوی دهانش مردم را آزار می‏دهد، مکروه است وارد مسجد شود.(کسانی که پاهایشان در داخل کفش بو می‏گیرد با آن حالت و با آن جوراب‏ها وارد مسجد نشوند.)
19 - برهنه کردن بدن در مسجد، (مکشوف شدن عورت و ناف، پاها تا زانو و ران‏ها) مکروه است.
20 - کشتن جانوران در داخل مسجد مکروه است. اگر بی‏حرمتی باشد حرام است.
21 - آوردن سلاح در داخل مسجد و در سمت قبله قرار دادن آن مکروه است.
22 - اجرای حد و داوری در مسجد مکروه است.
23 - نصب عکس و تصویر در مسجد مکروه است.
24 - بر مرد مستحب است نماز مستحبی را در منزل، و نماز واجب را در مسجد به جا آورد.
25 - نماز زن در خانه افضل از مسجد است.
26 - عبور کردن از مسیری که مسجد در بین آن قرار دارد مکروه است، مگر اینکه دو رکعت نماز بخواند.
27 - بلند کردن صدا در مسجد مکروه است، مگر برای اذان و یا سخنرانی مذهبی و....
28 - داستان سرایی و قصه گویی در مسجد روا نیست.
29 - انجام مراسمات در مسجد در صورتی که با نماز خواندن منافات نداشته باشد جایز است. بنابراین برگزاری مراسماتی که مزاحم نمازگزاران شود جایز نیست.
30 - هنگام باران، نماز در منزل به پا می‏شود، اذا ابتلت النعال فالصلوة فی الرحال. [4] «هنگامی که نعلین‏ها تر شود (با آمدن باران) نماز در منزل است».
31 - مستحب است مسجد را تمیز و جارو نمایند، که در روایت آمده است اگر بیرون بردن زباله از مسجدها به مقدار چیزی که چنانچه در چشم بیافتد، به چشم آزار می‏رساند، باعث غفران گناهان می‏شود. [5] .
32 - مستحب است از همه زودتر وارد و از همه دیرتر بیرون آید.
33 - همسایه مسجد نمازش را در مسجد بخواند که روایت از رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم است: لا صلوة لجار المسجد الا فی المسجد. [6] .
از احکام یاد شده این نکته روشن است که مسجد محل عبادت و نماز و تهجد است. اولویت اول برای مسجد، عبادت و پرستش خداوند سبحان می‏باشد. سایر امور در مسجد اولویت ندارند. این که گفته می‏شود در صدر اسلام مسجد پایگاه امور اجتماعی و اقتصادی یا نظامی و یا قضایی بوده است، با این اولویت هماهنگ نمی‏باشد. البته اجرای مراسم قرآنی و اجرای مراسم عزاداری اهل بیت علیهم‏السلام، و نیز خطابه‏های دینی و بسیج نیروها از مسجد به سوی جبهه‏های نبرد با کفار و تبهکاران، در راستای اهداف مساجد می باشد. و نیز این نکته که در مسجد رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم بسیاری از امور اجتماعی و اقتصادی انجام می‏گرفته، مورد انکار نیست؛ لیکن آیا این امور از شؤون مسجد بوده است یا به علت شرایط خاص آن زمان در مسجد اجرا می‏شده است؟!

برخی آداب مسجد
1 - مستحب است هنگام ورود با پای راست وارد شود، هنگام بیرون آمدن با پای چپ بیرون آید.
2 - هنگام ورود به مسجد دعاهای رسیده از زبان معصومین علیهم‏السلام را بخواند، صلوات بر رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم بفرستد و بگوید: اللهم اغفرلی ذنوبی و افتح لی ابواب رحمتک.
3 - هنگام بیرون رفتن صلوات بر رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم بفرستد و بگوید: اللهم اغفرلی ذنوبی و افتح لی ابواب فضلک. [7] .
4 - با وقار وارد مسجد شود.
5 - با طهارت وارد مسجد شود.
6 - وقتی به مسجد وارد شد ذکر خدا را بگوید و بر رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و اهل بیت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم صلوات بفرستد.
7 - هنگام گفتن اذان از مسجد خارج نشود، که نشانه نفاق به شمار آمده است. [8] .
8 - بعد از وارد شدن رو به قبله بنشیند.
9 - با افرادی که به مسجد نمی‏آیند، معاشرت نکند. [9] .
10 - امام موسی بن جعفر علیه‏السلام فرمودند: خداوند به سبب کسانی که مساجد را آباد می‏کنند عذاب را از اهل زمین دفع می‏کند. [10] .
11 - در مکان‏های مختلف مسجد، نماز بخواند، امام صادق علیه‏السلام فرمودند: در مکان‏های مختلف مسجد نماز بخوانید؛ زیرا هر مکان روز قیامت شهادت بر آن می‏دهد. [11] .
12 - مسجد بدون نمازگزار نماند که در قیامت در پیشگاه خدا شکوه می‏کند. [12] .
13 - کسی که می‏خواهد بعد از مرگ کرم‏ها بدنش را نخورند مسجد را جارو کند.
14 - کسی که می‏خواهد به وی ظلم نشود چراغ مسجد را روشن کند.
15 - کسی که می‏خواهد بدنش بعد از مرگ تازه بماند برای مسجد فرش تهیه کند.
16 - کسی که می‏خواهد قبرش وسیع باشد مسجد بسازد. [13] .

مسجد و فرهنگ‏
در آبادگری مسجد این نکته یادآوری شد که آبادی مسجد به مسائل فرهنگی آن است. افراد مسجدی که در مسجد رفت و آمد دارند، باید از امور فرهنگی رشد یافته و افرادی آشنا به معارف دینی و مسائل اجتماعی و مسایل فرهنگی و روزمره باشند. از رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم روایت است که مسجد برای قرآن است، انما نصبت المساجد للقرآن. [14] مسجد محل آموزش، تلاوت و قرائت و تفسیر معارف قرآن است. در مسجد باید انواع برنامه‏های قرآنی دایر گردد. مسجد گر چه برای برپا نمودن نماز است، لیکن در کنار اقامه نماز باید برنامه‏های قرآنی دایر گردد. کسی که وارد مسجد می‏شود یکی از دست آوردهای هشت گانه را باید بدست آورد. یا با برادر دینی که از آن بهره مند می‏شود آشنا گردد، یا به‏ دانش خویش بیافزاید، یا آیتی از آیات محکم الهی را فراگیرد، یا مشمول رحمت خاص خدا گردد، یا آموزه‏ای بیاموزد که وی را از پستی‏ها و زشتی‏ها نجات دهد، یا رهنمودی شود که باعث ترک گناه گردد، یا سخنی بشنود که باعث شرمساری یا خوف و خشیت وی از خدا گردد. [15] . و نیز از امام صادق علیه‏السلام روایت شده است که فرد مسجدی با یکی از دست آوردها از مسجد بر می‏گردد؛ یا دعایی از وی مستجاب می‏شود که وارد بهشت شود، یا دعایی مستجاب می‏شود که خطر بلایی را در دنیا از وی دور سازد، یا با برادری دینی آشنا می‏شود که در راه خدا از وی بهره می‏برد، و اما اخ یستفیده فی الله. [16] .
برنامه‏های فرهنگی مسجد را با استفاده از رهنمودهای عترت می‏توان این گونه خلاصه کرد که مسجد پایگاه آموزش قرائت قرآن و تفسیر و تبیین معارف قرآن می‏باشد. مسجد پایگاه آموزش دین و آشنا نمودن مسلمانان به فرهنگ های متفاوت و تضارب دیدگاه‏ها می‏باشد. مسجد پایگاه آشنایی به فرهنگ و معارف اسلامی و رشد و تکامل مسلمانان می‏باشد.
اکنون که مساجد ما با این معیارها فاصله دارند، باید تلاش کرد تا با یاری خدای سبحان و بهره گیری از دستورات و رهنمودهای معصومان علیهم‏السلام به این اهداف نزدیک شویم.

پی نوشت ها:
[1] توبه، 19.
[2] بحار، ج 97، ص 15.
[3] اعراف، 31.
[4] عروة الوثقی، ج 1، احکام المساجد؛ وسائل، ج 3، ص 518؛ مستدرک الوسائل، ج 3، ص 394، 478 و...؛ رساله‏های عملیه.
[5] ثواب الاعمال، ص 56.
[6] وسائل، ج 3، ص 484.
[7] وسائل، ج 3، ص 518؛ مستدرک الوسائل، ج 3، ص 394.
[8] همان، ص 513.
[9] همان، ص 479.
[10] همان، ص 486.
[11] وسائل، ج 3، ص 474.
[12] همان، ص 484.
[13] مستدرک الوسائل، ج 3، ص 385.
[14] وسائل، ج 3، ص 493.
[15] خصال، ج 3، ص 409.
[16] وسائل، ج 3، ص 477.

منبع: امام کاظم الگوی زندگی؛ حبیب الله احمدی؛ فاطیما چاپ اول 1386.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir