حلم و حسن خلق‏

نوع اصطلاح :
عنوان :
حلم و حسن خلق‏
امام هفتم در اثر حلم و فرو خوردن خشم ملقب به کاظم شد و در برابر کسانی که به او ستم نموده و بدی می‏کردند نه تنها عمل متقابلی انجام می‏داد حتی به آنان نیکی و احسان نیز می‏فرمود، چنانکه شاعر گوید:

الکاظم الغیظ عمن کان مقترفا
ذنبا و من عم بالحسنی المسیئنا

پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرماید کسی جرعه‏ای ننوشد که نزد خدا محبوبتر از دو جرعه باشد یکی جرعه‏ی مصیبت که آنرا با صبر و شکیبائی بنوشد و دیگر جرعه‏ی خشمی که آن را با نیکی فرو خورد.

به غیر خشم که در خوردنش وبالی نیست‏
درین بساط دیگر لقمه‏ی حلالی نیست‏

موسی بن جعفر علیهماالسلام به اولاد خود نیز سفارش می‏کرد که به صفت حلم متجلی شوند و از کسی که درباره‏ی آنها بدی نموده است درگذرند و می‏فرمود: شما را توصیه‏ای می‏کنم که هر کس بدان عمل کند از آن بهره‏مند شود (و آن این است که) اگر کسی در گوش راست شما ناشایستی گفت و سپس بگوش چپ‏تان از شما معذرت خواست و گفت که من چیزی نگفتم عذرش را بپذیرید. [1] . مورخین نقل کرده‏اند که در زمان امام موسی کاظم علیه‏السلام مردی از نواده‏های خلیفه‏ی ثانی آن حضرت را اذیت و آزار می‏نمود و هرگاه او را می‏دید سب می‏کرد، و علی علیه‏السلام را نیز ناسزا می‏گفت. یکی از اطرافیان امام عرض کرد: بگذارید ما این فاجر را به قتل رسانیم، ولی حضرت آنها را شدیداً نهی می‏کرد و مانع می‏شد، روزی از آنان پرسید: که این شخص کجا زندگی می‏کند عرض کردند که در یکی از نواحی مدینه مشغول کشاورزی است، امام علیه‏السلام سوار الاغ خود شد و به سوی او رفت و او را در مزرعه‏اش دید و با الاغ وارد مزرعه شد آن مرد فریا زد، زراعت ما را پایمال مکن، حضرت (به فریاد او توجهی نکرد و همچنان) با الاغ از داخل مزرعه عبور کرد تا به او رسید و سپس از مرکب خود پائین آمد و نزد وی نشست با خنده و گشاده‏روئی به او گفت: چقدر به این کشت و زرع خرج کرده‏ای؟ عرض کرد صد دینار، امام فرمود: چقدر امید داری که از این مزرعه محصول برداری؟ گفت: من غیب نمی‏دانم! فرمود (نگفتم تو غیب می‏دانی) گفتم چقدر امید داری؟ عرض کرد: دویست دینار، حضرت موسی کاظم علیه‏السلام کیسه‏ای را که سیصد دینار در داخل آن بود به آن مرد داد و فرمود این را بگیر کشت و زرع تو نیز به همین حال برای تو باشد و خداوند نیز آنچه را که از این مزرعه آرزو داری به تو عاید گرداند. راوی گوید آن مرد برخاست و سر امام را بوسید و تقاضا نمود که از گستاخی‏ها و بدگوئی‏های او درگذرد، حضرت ابوالحسن علیه‏السلام به او تبسمی نمود و برگشت (پس از چندی که) آن جناب به مسجد رفت آن مرد نشسته بود همین که چشمش به امام افتاد گفت: الله اعلم حیث یجعل رسالته (خداوند داناتر است که رسالتش را در چه جائی قرار دهد) یاران آن مرد به سرش ریختند و گفتند مطلب از چه قرار است، تو که همیشه غیر از این می‏گفتی! گفت همین است که الان گفتم و شروع کرد به آن حضرت دعا نمودن، آنان با او به مباحثه و گفتگو پرداختند و او به همان ترتیب پاسخشان می‏داد، چون امام به منزل خود بازگشت به آن کسانی که خواستار کشتن آن مرد بودند، فرمود کدامیک از این دو روش بهتر بود، آنچه شما می‏خواستید یا آنچه من انجام دادم؟ من کار او را با آن مقدار پولی که می‏دانید اصلاح کردم و خود را از شرش محفوظ داشتم. [2] .
همچنین درباره‏ی حسن خلق و تواضع آن حضرت روایت شده است که به مردی سیاه‏پوست و زشت چهره عبور فرمود و بر او سلام کرد و نزدش نشست و با او گفتگوی طولانی نمود و به او فرمود اگر حاجتی داشته باشد آن را برایش انجام می‏دهد. به حضرتش عرض کردند ای پسر پیغمبر خدا آیا پیش این مرد می‏نشینی و از احوال او می‏پرسی در حالی که او به تو نیازمندتر است. فرموده بنده‏ای است از بندگان خدا و برادر است به حکم قرآن و در بلاد خدا سیر می‏کند و ما با او از یک پدریم که آدم است و برترین ادیان اسلام است (که ما و او مسلم هستیم) و شاید روزگار ما را محتاج او کند و او هم ما را پس از آنکه به او فخر نمودیم در برابر خود متواضع بیند، سپس فرمود:

نواصل من لا یستحق وصالنا
مخافة ان نبقی بغیر صدیق [3] .

یعنی وصال کسی را جوئیم که استحقاق وصال ما را ندارد از ترس اینکه بدون دوست بمانیم.

پی نوشت ها:
[1] فصول المهمة ص 251.
[2] کشف الغمه، ص 247، تاریخ بغداد جلد 13 ص 28، ارشاد مفید جلد 2 باب 17، اعلام الوری.
[3] تحف العقول حکم و مواعظ موسی بن جعفر علیهماالسلام.

منبع: حضرت موسی کاظم؛ فضل الله کمپانی، انتشارات مفید 1360.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir