نزدیک بودن خداوند متعال

نوع اصطلاح :
عنوان :
نزدیک بودن خداوند متعال
محمد بن أبی‏عمیر قال: رأی سفیان الثوری أباالحسن موسی بن جعفر علیهماالسلام، و هو غلام یصلی و الناس یمرون بین یدیه. فقال له: ان الناس یمرون بک و هم فی الطواف! فقال علیه‏السلام، ألذی اصلی له أقرب الی من هؤلاء.
التوحید باب 28 ح 14


ترجمه: سفیان ثوری آن حضرت را که غلامی بود، دید مشغول نماز خواندن است، و مردم از مقابل او آمد و رفت می‏کنند. او را گفت: مردم در حال طواف کردن هستند، و از روبروی تو راه می‏روند!
امام هفتم که غلامی نابالغ بود فرمود: کسی که من از برایش نماز می‏خوانم نزدیکتر است به من از این گروه.


توضیح: در این مورد مناسب است مطالبی ذکر شود:
1- سفیان بن سعید بن مسروق ثوری از أعلام و مشاهیر علماء و صوفیه، و در باطن مخالف با أهل بیت رسول اکرم بود، و در سال 161 در بصره فوت کرد.
2- و هم فی الطواف: از این جمله فهمیده می‏شود که نماز آن حضرت در أطراف جایگاه طواف به خانه کعبه بود، و از جمله آنها مقام ابراهیم و حوالی آن باشد که واجب است نماز طواف در آنجا خوانده شود.
و قاعدتا سفیان ثوری آن حضرت را شناخته و روی عداوت خواسته است اعتراضی بنماید، چنانکه چندین مرتبه درباره لباس حضرت صادق سلام الله علیه هم خرده‏گیری نموده است.
و از این اعتراضات فهیمده می‏شود که: سفیان یک شخص ظاهرپرست و متعصب و عاری از معرفت بوده است.
و مخصوصا این سخن در مورد نماز در مقابل خانه خدا، با تجلی أنوار حق، و با احاطه روحاینت، و با جلوه تضرع و مناجات و طواف دور خانه خداوند جلیل: بسیار عوامانه و نادرست است.
3- أقرب الی: در این پاسخ به حقائقی اشاره می‏شود:
أولا - اشاره است به آنکه قرب به مردم و روبرو شدن به آنان در جهت مکان و از لحاظ مادی و جسمانی است، و قرب به خداوند متعال از جهت روحانی و معنوی باشد. و این دو جهت مخالف همدیگر بوده، و چون شخص نمازگزار که توجه به حقیقت نماز و حقائق أذکار نماز پیدا می‏کند: این توجه قلبی او را از توجهات ظاهری بازداشته، و بر حواس بدنی غالب و حاکم می‏شود.
ثانیا - نزدیک شدن روحانی قلب بر دو نوع است: أول - نزدیک شدن قلب انسان به خداوند متعال: به وسیله تصفیه و تهذیب نفس و توجه به او با انقطاع از چیزهای دیگر، و این معنی در میان مردم منظور بوده، و با اختیار قابل تحصیل است.
دوم - احاطه و فراگیری نور مطلق و تجلی انوار حق در قلب پاک و منزه از آلودگی‏ها و تاریکی‏ها: و این معنی خارج از اختیار و توجه کردن باشد، اگرچه مقدمات آن با اختیار و ریاضت و تهذیب و تزکیه و عبودیت حاصل می‏شود.
و چون این حالت برای انسان حاصل شود: از خود فانی و محو گشته، و به جز نور محیط مطلق چیزی را درک نمی‏کند. و در اینجا حقیقت شهود از نور مطلق به اندازه استعداد و محدوده وجود سالک محقق گردد، و مفهوم قرب و حضور و خشوع و احاطه و فناء و محو روشن می‏شود.
و این حالت از مقام تصور و بیان و تعریف و تفهیم خارج می‏باشد، و أنبیاء و أولیاء حق در این مرحله پیش‏قدم هستند.
ثالثا - آن حضرت با جمله مختصر خود اشاره به این مطلب فرموده، و در کلمات حضرات ائمه علیهم‏السلام نیز به این حقیقت به عبارات مختلف اشاره شده است.
در مناجات شعبانیه است که: الهی هب لی کمال الانقطاع الیک و أنر أبصار قلوبنا بضیاء نظرها الیک حتی تخرق أبصار القلوب حجب النور و تصل الی معدن العظمة و تصیر أرواحنا معلقة بعز قدسک. [1] .
پروردگارا عطا کن مرا انقطاع کامل به سوی تو، و نورانی کن دیده‏های دلهای ما را به روشنائی نظر آنها به طرف تو، تا پاره کند چشمهای قلوب ما حجابهای نورانی را، و برسد به معدن عظمت، و برگردد أرواح ما وابسته شده به مقام عزت پاکیزگی تو.
و معنای ضیاء نظر: مرتبه أول از قرب و توجه است. و مراد از وصول به معدن عظمت: مرتبه دوم باشد.
رابعا - أما تعبیر آن حضرت به عنوان قرب نه نظر: اشاره به حصول همین مرتبه دوم است، یعنی فراگیری و احاطه نور. توضیح اینکه: در مرتبه اول که دید و توجه قلب است، قهرا توجه به جانبی خواهد بود، طرف مقابل باشد، یا طرف بالا، یا به همه أطراف، و این معنی به اقتضای طبیعت است که نمی‏تواند از محیط زمان و مکان خود را خارج کند. ولی در مرتبه دوم: انسان توجه نمی‏کند، بلکه نور مطلق به او احاطه و فراگیر شده، و غرق در دریای نامحدود نور می‏شود، و این معنی در اثر تحقق حالت فنا و محو از وجود خود صورت گرفته، و حتی خود و فناء خود را هم نمی‏بیند.

پی نوشت ها:
[1] از مناجات مخصوص و از أدعیه مشترکه ماه شعبان است که حضرات ائمه علیهم‏السلام آن را می‏خواندند، و در مفاتیح قمی نیز نقل شده است. و این مناجات را سید ابن‏طاووس از ابن‏خالویه از أمیرالمؤمنین (ع) نقل می‏کند.

منبع: احادیث صعب امام هفتم و بررسی و تحقیق و توضیح لازم از آنها؛ علامه مصطفوی؛ مرکز نشر آثار علامه مصطفوی چاپ اول 1385.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir