ماتم

نوع اصطلاح :
عنوان :
ماتم
ماتم، ماتم، ماتم و... به معناي عزاداري و مصيبت و عزاست.اصل آن به معناي محل‏ تجمع زنان و مردان در غم و شادي است،[1] اما به مراسمي هم که در سوگواري امام‏حسين‏ «ع‏» برگزار مي‏شود، مي‏گويند.به محل عزاداري، عزاخانه، ماتم سرا و ماتمکده هم ‏گفته مي‏شود.به برگزار کردن آيين سوگواري، ماتم گرفتن و به ماتم نشستن مي‏گويند.در آداب اسلامي، اقامه عزا براي متوفي و رسيدگي به بازماندگان و تغذيه داغديدگان آمده ‏است.[2] درباره سيد الشهدا «ع‏» روايات بسياري آمده است که براي آن حضرت در ملکوت‏ اعلا ماتمها برگزار شد.در زيارت مي‏خوانيم: «و اقيمت عليک المآتم في اعلي عليين‏».[3] اسيران اهل بيت‏ «ع‏» چون به شام برده شدند و وارد دربار يزيد گشتند، خاندان اموي هم ‏براي شهداي کربلا ماتم بر پا کردند.[4] ام سلمه نيز، پس از خبر يافتن از شهادت امام ‏حسين‏ «ع‏» توسط آن شيشه پر از خاک که به خون تبديل شده بود، آن روز را روز ماتم و نوحه بر حسين‏ «ع‏» قرار داد.[5] به روايت امام صادق‏ «ع‏»، پس از شهادت ابا عبدالله، همسر اوماتم براي او بر پا داشت و از ماده‏اي براي اشکبار شدن چشمانش استفاده مي‏کرد.[6] عظيم‏ترين ماتم تاريخ، همان حادثه جانگداز کربلاست که هرگز از شور و سوز آن کاسته‏ نمي‏شود.به قول محتشم:

باز اين چه شورش است که در خلق عالم است
باز اين چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است

ايام عاشورا براي شيعه، فصل گريستن و به عزاي حسيني نشستن است و اين سنت ‏ديني مايه بقاي ياد حماسه‏ سازان عاشورا گشته است.عاشورا براي پيروان اهل بيت، روز غم و اندوه و براي جفا کاران مخالف عترت، روز شادي بوده است.سرزمين شام و عراق‏ در اين زمينه دو روش مخالف هم داشته است، سيد رضي در يکي از اشعارش از سوگواريهاي سرزمين عراق ياد مي‏کند که شاميان، همانها را روز عيد و جشن مي‏دانستند:

کانت ماتم بالعراق تعدها
اموية بالشام من اعيادها[7] .

حضرت سجاد «ع‏» نيز در شعري از سختيهاي روزگارشان پس از عاشورا و محنتهاي ‏جانکاه آن روزگار سخن مي‏گويد، از جمله مي‏فرمايد:

يفرح هذا الوري بعيدهم
و نحن اعيادنا ماتمنا[8] .

اين مردم به عيدشان خوشحال مي‏شوند، در حالي که عيدهاي ما، سوگ و ماتم ماست. اين مضمون همان سخن معروف است که: «بني اميه براي ما عيد نگذاشتند».


پی نوشت ها :
[1] مجمع البحرين، طريحي.
[2] ر.ک: «بحار الانوار»، ج 79، ص 71 تا 113 «باب التعزية و الماتم‏» که به آداب و سنن مربوط به ماتم و تعزيت گويي و سوگواري پرداخته است.
[3] بحار الانوار، ج 98، ص 241 و 323.
[4] همان، ج 45، ص 143 و 155.
[5] همان، ص 231.
[6] همان، ص 170، فروع کافي، ج 1، ص 466.
[7] بحار الانوار، ج 45، ص 250.
[8] همان، ج 46، ص 92.

اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir