رکن و مقام

نوع اصطلاح :
عنوان :
رکن و مقام
«رکن» در لغت به معناي جانب و ناحيه قوي يک چيز است [1] و «مقام» به جايگاهي که قدم در آن قرار مي‏گيرد يا جايگاهي که شخص در آنجا مي‏ايستد، گفته مي‏شود. [2] هر يک از چهار زاويه کعبه را يک «رکن» مي‏نامند.
هرگاه واژه رکن بدون پسوند به کار رود، مقصود آن رکني است که «حجرالاسود» در آن هست و مقصود از مقام نيز در اينجا «مقام ابراهيم»عليه السلام است.
يکي از نقاط مقدس مسجدالحرام «مقام ابراهيم»عليه السلام است اين مقام يکي از شعائر الهي است و خداوند درباره آن مي‏فرمايد: «وَاتخذُوا مِنْ مَقامِ اِبراهيمَ مُصَلّي» [3] و «فِيهِ آياتٌ بَيِّناتٌ مَقامُ اِبْراهيم...» [4] .
آنجا را بدين جهت مقام ابراهيم گويند که آن حضرت وقتي ديوارهاي کعبه را بالا مي‏برد، سنگي اختيار کرده بر روي آن مي‏ايستاد تا به راحتي ديوار را بالا ببرد.
همچنين در روايات آمده است: حضرت ابراهيم‏عليه السلام بر روي اين سنگ ايستاده و مردم را به حج فرا مي‏خواند. گفته شده است: در اين هنگام جاي پاي حضرت در سنگ فرو رفت که هم اکنون اين اثر کاملاً به چشم مي‏خورد.
اما آنچه در بحث «مهدويّت» مورد نظر بوده و از آن به بزرگي ياد شده «بين رکن و مقام» است. شکي نيست که اين مکان داراي ارزشي بسيار والا نزد خداوند است.
ابوحمزه ثمالي مي‏گويد: «امام سجّادعليه السلام به ما فرمود: آيا مي‏دانيد کدامين قسمت از زمين برترين مکان است؛ عرض کرديم: خداوند و پيامبر و فرزند پيامبر بهتر مي‏داند. سپس فرمود:
«اَمَّا اَفْضَلُ البِقاعِ مَا بَيْنَ الرُّکنِ وَالمَقامِ...» [5] ، يعني بهترين مکان‏ها بين رکن و مقام است».
در روايات «مهدويّت» وقتي سخن از بين رکن و مقام به ميان مي‏آيد، معمولاً مربوط به يکي از موارد ذيل است:
1. محل بيعت با حضرت مهدي‏عليه السلام
پيامبر اکرم‏صلي الله عليه وآله مي‏فرمايد: «فيهِم مَهدِيُّ اُمَّتي مُحَمَّدٌ الَّذي يَمْلَأُ الاَرْضَ قِسْطاً وَعَدْلاً کَما مُلِئَتْ ظُلْماً وَجَوْرَاً، وَاللّهِ اِنّي لَاَعْرِفُ مَنْ يُبايِعُهُ بَيْنَ الرُّکْنِ وَالمَقامِ وَاَعْرِفُ اَسْماءَ آبائِهِمْ وَقَبائِلِهِمْ» [6] ؛ «مهدي امتم در ميان ايشان [ائمه] محمدي است که زمين را از عدل و داد آکنده سازد، همچنان که از ظلم و جور پر شده باشد. به خدا سوگند من کساني را که در ميان رکن و مقام با او بيعت مي‏کنند، مي‏شناسم و اسامي پدران و قبايلشان را نيز مي‏دانم».
در برخي از آثار اهل سنّت نيز از «بين رکن و مقام» به عنوان جايگاه بيعت حضرت مهدي‏عليه السلام با يارانش سخن گفته شده است. [7] .
2. محل کشته شدن نفس زکيّه و رخداد يکي از نشانه‏هاي حتمي ظهور
امام باقرعليه السلام پس از بيان پاره‏اي از نشانه‏هاي ظهور، در ادامه فرمود: «...وَقُتِلَ غلامٌ مِن آل مُحَمَّدٍصلي الله عليه وآله بَينَ الرُّکنِ وَالمَقامِ، اِسْمُهُ مُحَمَّدُ بنُ الحَسَنِ - النَّفسُ الزَّکِيَةِ -...» [8] ؛ «و جواني از آل محمد که نامش محمدبن حسن - يا نفس زکيّه - است، بين رکن و مقام کشته شود....».


پی نوشت ها:
[1] لسان العرب، ج13، ص185؛ مجمع البحرين، ح 6، ص 257.
[2] کتاب العين، ج 5، ص 232.
[3] بقره (2)، آيه 125.
[4] آل عمران (3)، آيه 97.
[5] من لايحضره الفقيه، ج 2، ص 245، ح 2313.
[6] کمال‏الدين و تمام النعمة، ج 1، باب 24، ص 284، ح 37.
[7] ر.ک: المصنف، الصنعاني، ج 11، ص 271؛ المصنف، ابن ابي شيبه، ج 8، ص 609؛ معجم‏الکبير، الطبراني، ح 23، ص 296؛ کنزالعمال، ج 11، ص 125، ح 30932، ج 14، ص 265، ح 38668؛ درالمنثور، سيوطي، ج 5، ص 241.
[8] کمال‏الدين و تمام النعمة، ج 1، ص 330، باب 32، ح 16.
اصطلاح تصادفی
 
 

   به جهت ترویج فرهنگ اسلامی و معرفتی ، استفاده از کلیه ابزارها ، قالبها ، مقالات و محتویات چندرسانه ای (صدا و تصویر) به جز برای موارد تجاری بلامانع است .

    کپی برداری  و حذف کپی رایت از آواتارها، ابزارهای وبلاگی (کد و گرافیک) و قالبهای پایگاه جامع عاشورا شرعا حرام و قابل پیگرد قضایی است.

 Copyright © 2014 / 1393 Ashoora.ir